دشت سجزی؛ کانون تولید گرد و غبار در ایران

از سوی دیگر این کانون بیابان‌زایی خطری بزرگ برای شهرهای مجاور نیز محسوب می‌شود به طوری که نه تنها عبور و مرور از جاده ترانزیت اصفهان ـ نائین با مشکلات زیادی به‌واسطه گرد و خاک موجود در هوا مواجه است بلکه هواپیماهای عبوری از این منطقه نیز از خسارات آن در امان نیستند.

در همین زمینه، خبرنگار جام‌جم در اصفهان گزارش می‌دهد که عدم توجه به اقدامات مقابله با بیابان باعث شده است تا سالانه یک‌درصد از اراضی کشور به بیابان تبدیل شود.

در واقع برنامه‌ریزی‌های غیر اصولی باعث شده 70 درصد آجر سفال کشور از استان اصفهان تأمین و حتی قسمتی از آجرهای صادراتی به عراق در این استان تولید شود که این اقدام باعث تخریب سریع محیط زیست اصفهان و گسترش بیابان و تولید گرد و خاک شده است و در کنار آن کوره‌های گچ‌خاک‌پزی که از یک طرف با برداشت معادن سطحی گچ‌خاک مستعد فرسایش بادی شده‌اند و از طرف دیگر با پخت گچ‌خاک در کوره‌های سنتی روزانه از هر کوره 5‌/‌1 تا 2 تن گچ به هوا فرستاده می‌شود که در مجموع این فرسایش باعث آلودگی شدید هوای اصفهان شده است.

جای بسی تعجب است که با توجه به تمام مذاکرات و تلاش‌هایی که طی سال‌های اخیر برای بهینه کردن و نوسازی یا حتی انتقال کارخانجات تولیدکننده گچ و خاک منطقه، که حدود 70 درصد از آجر مورد نیاز کشور را تولید می‌کنند، صورت گرفته وزارت صنایع همچنان در انجام اقدامات عملی در این خصوص تعلل می‌کند.

مهندس جلالی تاکید می‌کند که هنوز در این مناطق به روش‌های 100 سال قبل گچ برداشت و پخت می‌شود، یعنی به جای استحصال گچ از سنگ گچ، 40 تا 50 سانتی متر از سطح خاک بستر بیابان که حاوی گچ است برداشت می‌شود که منجر به تخریب سنگفرش بیابان و فرسایش بیشتر خاک می‌شود و بعد از آن به محل کوره‌ها در جایی 30 کیلومتر دورتر منتقل می‌شود که خود منجر به پخش شدن مجدد این گرد و خاک در هوا می‌شود. به علاوه در هر بار پخت گچی که در کوره‌های اطراف این بیابان صورت می‌گیرد، 10 درصد از گچ درون کوره‌ها به فضا می‌آید و با جریان باد به جاهای دیگر می‌رود.

مهندس جلالی ضمن آن‌که تنها راهکار عملی برای مقابله با بیابان‌زایی را انتقال کارخانجات از این منطقه به جای دیگر را موثر می‌داند به عملیات انجام شده سازمان جنگل‌ها برای مقابله با این روند اشاره کرده و می‌گوید: از سال 62 عملیات بیابان زدایی را در منطقه پیگیری کرده‌ایم که بر این اساس طی 8 سال گذشته نیز 8 هزار هکتار جنگل تاغ کاشته شده است. وی با اشاره به 48 هزار هکتار مالچ پاشی، یک میلیون و 300 هزار هکتار بذرپاشی و 353 هزار هکتار نهالکاری در این بیابان‌ها، طی 30 سال گذشته، می‌افزاید: این عملیات موجب حفاظت از 730 کیلومتر راه‌ها و جاده‌های منطقه و 270 کیلومتر راه‌آهن و تثبیت شن‌های روان در اطراف 20 شهر، 216 روستا و 42 هزار واحد مسکونی و 38 هزار هکتار زمین‌های کشاورزی در مجاورت مناطق بیابانی مرکزی ایران شده است.

به گفته وی طبق طرح جامعی که در کشور توسط دفتر بیابان زدایی سازمان جنگل‌ها و منابع طبیعی با عنوان شناسایی کانون‌های بحران بیابان‌زا ایجاد شده است باید یک میلیون و 800 هزار هکتار مناطقی که تحت‌تاثیر فرسایش بادی در استان اصفهان قرار دارند محافظت شوند.

به علاوه وی به فاجعه دیگری در منطقه اشاره می‌کند که همانا ورود پساب فاضلاب‌های صنعتی و بیمارستانی به داخل زمین‌های کشاورزی است که باید هرچه سریع‌تر جلوی آن گرفته شود که پیشنهاد ما اختصاص این پساب برای عملیات تاغکاری به سازمان جنگل هاست.