سیمای بوسنی و شبه جزیره بالکان

این مدت زمان سپس به یک ساعت، یک و نیم ساعت و از 11 دیماه 1388 به 5 ساعت در شبانه روز افزایش یافت. برنامه‌های این سیما هم‌اکنون از طریق کانال یک شبکه سحر پخش می‌شود.

شبکه جهانی سحر با پخش برنامه‌های سیمای بوسنیایی برای مخاطبان خود در بالکان تنها شبکه تلویزیونی بین‌المللی اسلامی بوسنیایی زبان (با گرایش دینی به شکل محوری) فعال در این منطقه است و به این لحاظ ایفاگر یک نقش انحصاری در این منطقه از جهان است.

هرچند در اوایل شروع به کار این رسانه امواج سیمای بوسنیایی صرفا از طریق ماهواره هات‌برد قابل دسترسی بود، اما پس از گذشت مدتی از حضور آن در میان سایر رسانه‌های بین‌المللی فعال و در معرض دید بوسنیایی زبانان منطقه، و به دنبال ایجاد ارتباط تنگاتنگ با شبکه‌های محلی، هم‌اکنون تلویزیون «ایگمن»، «وگوشچا»، «آلفا»، «کاکانی» و «یاسمین» برنامه‌های سیمای بوسنی را پخش می‌کنند و برخی از کانال‌های تلویزیونی جمهوری بوسنی نیز برنامه‌های سیما را در ساعات دیگر مجددا پخش می‌‌کنند. اکنون پرتیراژترین روزنامه‌های بوسنی برنامه‌های سیما را معرفی می‌کنند و از طریق همین همکاری‌ها، مخاطبان قادرند تصویر سیمای بوسنی را بدون استفاده از تجهیزات ماهواره‌ای دریافت نمایند.

جایگاه سیمای بوسنیایی به لحاظ بهره‌مندی صد درصدی از مجریان بومی نیز شاخص است. برخلاف اکثر دیگر رسانه‌های شبکه جهانی سحر که از گویندگان ایرانی مسلط به زبان برنامه نیز استفاده می‌کنند، تمامی گویندگان این سیما، بوسنیایی‌اند که به نوبه خود در جذابیت و نفوذ پیام آن تاثیرگذار است. برنامه‌های سیمای بوسنیایی نه‌تنها در داخل منطقه بالکان که در سایر کشورهای اروپایی مورد استقبال بوسنیایی زبانان مهاجر است. که از جمله موارد قابل اشاره آن می‌توان به ضبط و استفاده آنها جهت نمایش در محافل گروهی و خانوادگی توسط نهادها و گروههایی نظیر موسسه امام علی در سوئیس و اتحادیه بوشنیاک‌ها در آلمان اشاره نمود.

سیمای بوسنی هم‌اکنون دو بخش صبحگاهی و شامگاهی به ترتیب ذیل در معرض دید بینندگان خود است: در بخش صبحگاهی از 30‌/‌11 لغایت 00‌/‌14 به وقت تهران و 00‌/‌10 لغایت 30‌/‌12 به وقت سارایوو و در بخش شامگاهی از 00‌/‌22 لغایت 30‌/‌00 بامداد به وقت تهران و 30‌/‌20 لغایت 00‌/‌23 به وقت سارایوو.

نتایج جدیدترین نظرسنجی مرکز تحقیقات صدا و سیما پیرامون میزان بیننده و رضایتمندی مخاطبان سیمای بوسنیایی شبکه جهانی سحر، از برخورداری این سیما از حدود 60 درصد بیننده در میان تماشاگران تلویزیون در بوسنی و هرزگوین حکایت دارد.

براساس گزارش منتشره مرکز تحقیقات صدا و سیما، طی این نظرسنجی که در فاصله 26 مهر ماه لغایت 16 آذر ماه امسال در شهرهای سارایوو و کاکانی جمهوری بوسنی هرزگوین انجام پذیرفته، شبکه جهانی سحر حایز دومین رتبه در میان شبکه‌های خارجی مورد توجه بینندگان تلویزیون در این کشور است. در بخش دیگری از این گزارش آمده است: 6‌/‌59 درصد از تماشاگران تلویزیون در بوسنی، بیننده شبکه جهانی سحر هستند که این رقم، در مقایسه با آخرین گزارش نظرسنجی مرکز تحقیقات در همین زمینه، که در سال 1383 صورت گرفته، 6‌/‌13 درصد افزایش یافته است. این میزان همچنین در مقایسه با نتایج نظرسنجی تلفنی سال 1385 توسط دفتر صدا و سیما در سارایوو نیز که 54 درصد بیننده را برای این سیما اعلام نمود، 6‌/‌5 درصد افزایش را رقم زده است.

همچنین بر پایه این گزارش بخش‌های خبری سیمای بوسنی (با 8‌/‌59 درصد) از بیشترین میزان بیننده برخوردار بوده و با رقمی معادل 89 درصد، بیشترین میزان رضایت بینندگان خود را جلب کرده‌اند. سرعت بالای اطلاع‌رسانی، واقعی بودن اخبار و پخش اخبار مهم، سه ویژگی برتر این بخش از برنامه‌های سیمای بوسنی شبکه جهانی سحر است که در اظهارات پاسخگویان به آنها اشاره شده است.

در رابطه با برنامه‌های غیرخبری، گزارش مرکز تحقیقات سازمان، حاکی از آن است که برنامه‌های مذهبی (5‌/‌47 درصد) و فیلم و سریال (2‌/‌37 درصد) در رده‌های بعدی علاقه‌مندی بینندگان سیمای بوسنی قرار دارند. در بخش پایانی نتایج اعلامی نظرسنجی مزبور نیز آمده است: 6‌/‌59 درصد از کل پاسخگویان در حد زیاد و خیلی زیاد از مجموعه برنامه‌های سیمای بوسنی شبکه سحر رضایت دارند و مهم‌ترین نقاط قوت این سیما را پخش برنامه‌های دینی و اخلاقی، داشتن صداقت، نحوه انعکاس و پخش اخبار و پخش برنامه‌های جذاب و مفید اعلام داشته‌اند.

نتایج امیدوارکننده و مثبت این نظرسنجی پیش از افزایش زمان پخش سیمای بوسنی به 5 ساعت، و درست در حالی اعلام شد که برنامه‌های بوسنیایی شبکه جهانی سحر تنها با 5‌/‌1 ساعت پخش در شبانه روز به حضور خود در عرصه رقابت رسانه‌های مختلف در بوسنی و هرزگوین و سراسر اروپا ادامه می‌داد.

این امر نشان‌دهنده استقبال چشمگیر از شبکه سحر در میان مسلمانان بوسنی و هرزگوین است. ازجمله علل موثر در این زمینه می‌توان به جایگاه انحصاری سیمای بوسنی ج.ا.ا. به عنوان تنها رسانه بین‌المللی اسلامی فعال در سراسر بالکان همچنین اعتماد و دوستی مردم مسلمان این کشور به ج.ا.ا. و مردم ایران اشاره داشت. پخش اخبار با رویکرد حقیقت‌جویانه، پرداختن به زوایای پنهان، واقعیات پشت پرده و افشاء دروغ‌پراکنی و جوسازی رسانه‌های غربی که از جانب دیگر رسانه‌های حاضر در عرصه وسایل ارتباط جمعی بوسنیایی زبان مسکوت مانده یا تقویت می‌شوند و نیز تولید و بازسازی برنامه‌هایی با مضامین دینی زمینه‌ای را فراهم آورده تا اقبال از برنامه‌های تلویزیونی سحر در بوسنی روندی مثبت را طی کند.

از دیگر سو برخورداری شبکه سحر از پشتوانه محکم مخاطب از اوایل شروع به پخش آن تاکنون، موجب گردیده شبکه‌های محلی و گوشا، ایگمن و آلفا در سارایوو، تلویزیون یاسمین در ویتززنیستا و NT7 در کاکانی با هدف جلب مخاطبان سحر به رله و پخش برنامه‌های سیمای بوسنی بپردازند. حتی برخی از این کانال‌ها که فاقد امکان پخش برنامه‌های سحر به صورت زنده‌اند، ضبط شده آنها را در ساعات ممکن روی آنتن می‌برند.

حاصل تجربه سیمای بوسنی طی سالیان حضور در منطقه بیانگر آن است که مخاطبان سحر تمایل دارند حتی اخبار داخلی خودشان را از نگاه رسانه‌های ایرانی و بویژه سیمای بوسنی به صورت مهر تایید یا تکذیب بسنجند، چراکه رویدادها به طور معمول در این کشورها خیلی سریع به سمع و نظر بیننده می‌رسند و سیمای بوسنی هر چند حتی پس از افتتاح کانال دوم و افزایش بیش از 3 برابری زمان پخش (از 5‌/‌1 ساعت به 5 ساعت)، در بحث سرعت اطلاع‌رسانی امکان مقابله با رسانه‌های رقیب را نداشته است و علاوه بر آن رسالت این سیما هم رسالت یک شبکه خبری نیست، اما با همه این احوال، این‌که دروازه‌بانی خبر به چه شکلی است؟ چه اخباری اولویت بیشتر دارند و وثوق و صحت اخبار در چه رسانه‌ای احساس اعتماد بیشتر مخاطب را با خود همراه می‌کند، رمز موفقیت یک رسانه است، حتی اگر مثل سیمای بوسنی مدت زمان بسیار کوتاهی برای پخش داشته باشد یا با اقل نیروی انسانی زباندان به کار خود ادامه دهد و همه این‌ها هم در حالی باشد که نیروهای بومی بوسنیایی که با این سیما همکاری می‌کنند و برخی از آنها مشترکا هم برای سیما و هم برای رادیو بوسنی گویندگی و ترجمه و..... می‌کنند، به تعداد انگشتان دست هم نمی‌رسند و بخش اعظم‌شان به واسطه تحصیل در ایران با این سیما همکار شده‌اند و بعد از اتمام تحصیلاتشان ایران را ترک خواهند کرد و...

اما آینده سیمای بوسنی بستگی کامل با هدفگذاری مسوولان و سیاستگزاران سازمان و سکانداران فرهنگ ایران دارد و از آنجا که هر یک از سیماهای زیرمجموعه شبکه جهانی سحر در یک بستر زمانی و ضرورت‌های تاریخی و فرهنگی شروع به کار کرده‌اند، تقویت، غنابخشی، حمایت مادی و معنوی از آنها بایستی متناسب با اهمیت جایگاه هریک از آنها باشد و با توجه به این‌که سیمای بوسنیایی سحر تنها تلویزیون اسلامی است که سال‌هاست در منطقه تحت پوشش خود فعالیت می‌کند، شاید وقت آن رسیده باشد که این سیما توجه ویژه مسوولان را به خود جلب کند.

سیمای فرانسوی شبکه جهانی سحر از 20 فروردین سال 1378 هجری شمسی فعالیت خود را با روازنه 30 دقیقه پخش آنونس آغاز کرد و به مرور به 3 ساعت رساند. زمان پخش 3 ساعتی این سیما، همزمان با افتتاح کانال 2 شبکه سحر، افزایش 2 برابری یافت و به این ترتیب سیمای فرانسوی از یکم ژانویه 2010 روزانه 6 ساعت پخش برنامه دارد که در 2 بخش صبحگاهی و شامگاهی به ترتیب با 5‌/‌3 و 5‌/‌2 ساعت پخش، تنظیم یافته است و از طریق کانال یک شبکه پخش می‌شود. برنامه‌های فرانسوی سحر هم‌اکنون در بخش صبحگاهی در حد فاصل ساعات 30‌/‌4 لغایت 00‌/‌8 GMT مطابق با 00‌/‌8 تا 30‌/‌11 به وقت تهران پخش می‌شود و در بخش شامگاهی نیز از ساعت 30‌/‌00 لغایت 03‌/‌00 به وقت تهران مطابق با 00‌/‌21 الی 30‌/‌23 به وقت GMT روی آنتن پخش شبکه جهانی سحر است.

بهمن 1384 پرچالش‌‌ترین برهه رسانه بود، واقعه‌ای که سیر اقداماتی نظیر تولید و پخش سریال‌های «چشمان آبی زهرا» و «الشتات» از شبکه سحر را به نقطه جوش جبهه مقابل کشاند.

در 14 بهمن 1384 هجری شمسی، رابرت فوریسون مورخ فرانسوی که مخالف هولوکاست است، در گفتگوی مستقیم برنامه «مسائل روز» سیمای فرانسوی شبکه جهانی سحر به تشریح ابعاد و زوایای پنهان جعل افسانه‌ای تحت عنوان «هولوکاست» پرداخت که در پی آن از سوی سیستم قضایی فرانسه تحت تعقیب قرار گرفت.

علاوه بر نقش و جایگاه سیاسی سیمای فرانسوی، توجه به نقش این سیما در بعد معرفی سیمای اسلام و معارف ناب آن در اروپا و بویژه در آفریقا که بخش وسیعی از منطقه مخاطبان این سیما را تشکیل می‌دهد قابل توجه است.

حمیدرضا قربانی مدیر سیمای فرانسوی می‌گوید: در شرایط حاضر زمینه برای توسعه اسلام و تشیع در غرب آفریقا کاملا مساعد است، ولی جبهه رقیب از جمله مبلغان وهابیت و مسیحیت قدرتمندانه وارد این عرصه شده‌اند. به همین دلیل هم رسالت و ماموریت شبکه سحر به عنوان یک شبکه اسلامی در قبال آفریقا سنگین‌تر از همین رسالت در خیلی مناطق دیگر جهان است. از دیگر سو بخش عظیمی از آفریقا سالیان درازی مستعمره فرانسه بوده و بغض و کینه مردم آفریقا نسبت به فرانسه، مثال‌زدنی است. این بغض و کدورت، ریشه‌دار و واقعی است، اما قاره سیاه همچنان محل رقابت شدید قدرت‌های بزرگ جهانی است. در این گیر و دار و این جنجال و بلبشوی غریب، انقلاب اسلامی ایران موضوعی است که چشم و جان و دل مردم آفریقا را به خود متوجه کرده و امروز بستری مهیا برای معرفی واقعیات ایران و اسلام در آفریقا فراهم شده است.