تقویت مراکز مشاوره در دانشگاه‌ها

صمد ایزدی، سال گذشته هشدار داد که اختلالات روانی و اجتماعی با مجموع 7/37 درصد، بالاترین دلیل مراجعه دانشجویان به مراکز مشاوره است.

فاطمه مولازاده، کارشناس ارشد روان‌شناسی و فعال در یکی از مراکز مشاوره دانشگاهی با انتقاد از این که چرا اختلالات روانی بین دانشجویان را بزرگنمایی می‌کنند، می‌گوید: «آنچه در میان دانشجویان می‌گذرد، چیزی جدا از وضعیت جامعه نیست. شما در آمارهای رسمی می‌‌بینید که حدود 21 درصد افراد جامعه به نوعی با اختلالات روانی هرچند به صورت ناچیز دست به گریبانند. نمی‌توانیم دانشجو را جدا از قاب جامعه‌اش در نظر بگیریم. از سوی دیگر وقتی به هر دانشجویی که به مراکز مشاوره مراجعه می‌کند، عنوان اختلال روانی می‌دهید، آنها را از پیگیری ناراحتی جزئی روحی ـ روانی بازمی‌دارید، در نتیجه آنها از ترس این که مبادا انگ بخورند، به این مراکز مراجعه نمی‌کنند.»

این مشاور که 8 سال سابقه کار با دانشجویان را دارد، اضافه می‌کند: «دانشجویی که در 19 ـ 18 سالگی از خانواده‌اش جدا می‌شود و دوره جدیدی را در فضایی بیگانه تجربه می‌کند و با آدم‌های متفاوتی به سر می‌برد، به طور طبیعی با فشارها و اضطراب‌های روحی روبه‌رو می‌شود که نمی‌توانیم براحتی او را بیمار روانی بخوانیم. به نظر من، واکنش‌های روانی دانشجویان به محیط کاملا طبیعی است و هرکس دیگر باشد، چنین واکنش‌هایی را بروز می‌دهد.»

طرح سنجش سلامت روان دانشجویان چندسالی است که از مهر تا آذر هر سال برای جدیدالورودها اجرا می‌شود تا کارنامه سلامت روان دانشجویان، وضعیت روحی آنان را نشان دهد. یکی از انگیزه‌های این سنجش، وجود آمارهای ضد و نقیض در حوزه روحی ـ روانی این قشر است. گاه این آمارها به رسمی‌ترین مکان‌‌ها هم راه یافته و به بروز نگرانی‌هایی منجر شده است؛ به طوری که سال 87 خبرگزاری‌های رسمی از شیوع 54 درصدی اضطراب و 41 درصدی افسردگی بین جوانان خبر دادند و شهریار شیری، نماینده مجلس و عضو کمیسیون بهداشت خبر داد: میزان دانشجویانی که دچار افسردگی هستند، نسبت به آنها که چنین وضعیت روحی را تجربه نکرده‌اند، 60 درصد است.

حمید یعقوبی، سرپرست دفتر مرکزی مشاوره در وزارت علوم درباره این آمارها می‌گوید: «در بخش سلامت روان دانشجویان معمولا از پرسشنامه استفاده می‌شود؛ اما حتی با این ابزار نمی‌توان به عدد خالصی (net)‌ رسید و برای این کار به مصاحبه‌های دقیق تخصصی نیاز است.»

به گفته وی، نزدیک به 65 درصد دانشجویان غیربومی هستند و اگر دانشجو آمادگی نداشته باشد، جدایی او از خانواده مشکلاتی برایش به دنبال دارد.

وی همچنین خبر داد این تحقیق شاهد گرایش بسیاری از جوانان به پوچ‌گرایی و مکاتب خاص و جدید است که برای پر کردن خلأ جوانی، به این مکاتب روی آورده‌اند.

معاونت اداری ـ مالی وزارت علوم برای اولین بار در سال 88، یک میلیارد تومان به مراکز مشاوره دانشگاه‌ها اعتبار داده است، این در حالی است که تاکنون این مراکز چندان مورد توجه دانشگاه‌ها نبوده‌اند، حتی شنیده می‌شود این اعتبار، در سال جاری تا 30 درصد افزایش یافته است. چنین افزایشی نشان می‌دهد که وضعیت روانی دانشجویان نیازمند توجه بیشتر است و وزارت علوم قصد دارد با اختصاص این بودجه ضمن کاهش آسیب‌های روانی در بین دانشجویان به تقویت مراکز مشاوره بپردازد.

خوابگاه‌های دانشجویی از جمله مکان‌هایی است که باید به طور تمام وقت به ساکنان مشاوره بدهد. این مطلب را غلامعلی افروز، رئیس سازمان نظام روان‌شناسی به ایسنا می‌گوید و اضافه می‌کند: خوابگاه، یک دانشگاه شبانه‌روزی است و اگر قصد داریم از افسردگی دانشجویان جلوگیری کنیم، باید خدمات مشاوره در دانشگاه بخصوص خوابگاه‌ها فعال شود.اما متاسفانه دانشجویان در حال حاضر اعتماد چندانی به مراکز مشاوره ندارند. هر چند بیش از 90 درصد معتقدند مشاوره امر خوبی است و باید از خدمات آن استفاده کرد؛ اما از درز اطلاعات شخصی خود نگرانند.

یعقوبی در این باره می‌گوید: گاهی بسیاری از دانشجویان حاضر نیستند اطلاعات شخصی و درونی خود را نزد مشاوران مطرح کنند؛ چون از درز اطلاعات در آینده می‌ترسند؛ هر چند 6/92 درصد آنها به اثربخشی مشاوره اعتقاد دارند.

او تصریح می‌کند: برخی دانشجویان فکر می‌کنند انتشار اطلاعات شخصی آنان ممکن است در استخدام آینده‌شان مشکلاتی ایجاد کند؛ در حالی که من اعلام می‌کنم هیچ فرد و نهادی اعم از کمیته‌های انضباطی دانشگاه، حراست و حتی رئیس دانشگاه به پرونده‌های مشاوره دانشجویان دسترسی ندارند.

در مجموع، کارنامه سلامت دانشجویان نشان می‌دهد که جمعیت دانشجویی کشور نیازمند مراقبت بیشتر است و از آمارهای آن نمی‌توان بسادگی گذشت؛ اما در نخستین گام، مراکز مشاوره دانشگاه‌ها موظف به جلب اعتماد آنها هستند، در غیر این صورت می‌توان انتظار داشت آمارهای سال‌های آینده، چندان خوشبینانه نباشد.