راهکارهای کاهش مصرف بنزین

افزایش شدید تقاضای مصرف بنزین در ماههای اخیر و بروز مشکلاتی در زمینه تامین و توزیع این فرآورده ، بحثهای جدی را درخصوص راهکارهای کاهش یا کنترل مصرف در سطوح تصمیم گیری کشور به دنبال داشته است .

کد خبر: ۳۲۱۱۷

این راهکارها شامل برنامه های کوتاه مدت ، مثل افزایش قیمت و سهمیه بندی و برنامه های بلندمدت ، مثل توسعه و بهبود خدمات دهی ناوگان حمل ونقل عمومی ، اصلاح مصرف سوخت خودروهای تولید داخل ، گازسوز کردن خودروها، خروج خودروهای فرسوده و غیره است . هر کدام از راهکارهای فوق ، از لحاظ اقتصادی ، سیاسی و اجتماعی پیامدهای متفاوتی را به دنبال داشته اند و هیچکدام به تنهایی نمی توانند بحران انرژی کشور را حل کنند. در صورتی که نرخ رشد مصرف در سالهای آتی نیز به شکل کنونی ادامه یابد، بحران انرژی به اساسی ترین چالش برنامه چهارم توسعه تبدیل خواهد شد. بنابراین باید زیرساخت های مصرف انرژی کشور به شکل بنیادین اصلاح شوند. براساس روند روبه رشد تولید وسایط نقلیه ، پیش بینی مصرف بنزین در خوشبینانه ترین حالت ، در ابتدای برنامه چهارم 70میلیون لیتر و در انتهای آن ، 100میلیون لیتر در روز است که با توجه به ظرفیت فعلی تولید و توزیع بنزین کشور و چشم انداز بحران انرژی در طول برنامه چهارم از هم اکنون بوضوح مشخص است . جدا از بحث اجتناب ناپذیر اصلاح ساختار قیمت گذاری بر حاملهای انرژی ، یکی از مهمترین عوامل زیرساخت مصرف انرژی ، وسیله مصرف کننده انرژی است . به عنوان مثال ، در بخش حمل ونقل ، مصرف انرژی ، تابعی از میزان تقاضای پیمایش ، انرژی بری وسیله نقلیه (مصرف سوخت) و رفتارهای ترافیکی است . میزان تقاضای پ یمایش و رفتارهای ترافیکی دست کم در ماههای اخیر تغییرات گسترده ای نداشته اند، اما به دلیل افزایش چشمگیر تولید انواع وسایط نقلیه در ماههای اخیر ، شاهد رشد مصرف هستیم . به عبارت ساده تر، خودرو سهم بیشتری در تقاضای مصرف سوخت در ناوگان حمل ونقل دارد. بنابراین ، برای رفع تهدید جدی بحران انرژی در حال و آینده ، نیاز به اتخاذ تصمیماتی قاطعانه در ارتباط با خودرو داریم . در بحث خودرو، اولین راهکار مطرح ، خروج خودروهای فرسوده از ناوگان بوده است که با وجود کلیه مصوبات و بخشنامه ها تاکنون به مرحله اجرا نرسیده است ؛ اما اصلاح کلی ساختار ناوگان ، صرفا با خروج تعداد کمی خودرو، با سن 30تا 35سال ، به وقوع نخواهد پیوست ، زیرا مشکل اصلی ناشی از فعالیت یک نوع خودرو است که کلیه شاخصهای آن از قبیل مصرف سوخت ، آلایندگی ، تعداد و وابستگی تقاضای سفر (مسافربرها) و صنعت خودرو در بالاترین حد قرار دارند. براساس نتایج حاصل از مدل پیش بینی مصرف سوخت ناوگان حمل ونقل ، سهم خودروهای سواری پیکان از مصرف بنزین کشور در سال 1382 بالغ بر 23میلیون لیتر در روز برآورد شده است . برای اثبات تاثیرگذاری خودروی پیکان بر مصرف سوخت کشور، اگر در این زمینه عزم ملی به وجود آید و روزی را به شکل ایران بدون پیکان در ناوگان حمل ونقل کشور تجربه کنیم ، نتایج ثبت شده می تواند گواهی بر این مدعا باشد، که یکی از عوامل اصلی بحران زا در مصرف سوخت و آلایندگی هوا ، خودروی فوق است . با توجه به توضیحات فوق ، یکی از موثرترین راهکارهای پیشگیری از بحران انرژی در طول برنامه چهارم و اجرای موفقیت آمیز طرح خروج خودروهای فرسوده ، ارائه طرحهای زمانبندی شده جایگزینی خودروی پیکان در مقیاس گسترده است . در یک برنامه 5ساله ، با ظرفیت جایگزینی سالانه 500هزار دستگاه پیکان با استفاده از خودروی جایگزین ، منطبق با فناوری روز دنیا در کلاس اقتصادی ، پتانسیل کاهش مصرف بنزین تا سقف 15میلیون لیتر در روز ایجاد خواهد شد. صرف نظر از این که اگر خودروهای فوق به شکل گازسوز عرضه شوند، این پتانسیل به مراتب افزایش خواهد یافت . مهمترین عامل انگیزشی اجرای طرح فوق ، جدا از بحث کاهش و منطقی کردن مصرف بنزین ، هزینه های سرمایه ای موردنیاز است که ضرورت تصمیم گیری جدی دولت و مجلس را می طلبد.