دایی و قلعه‌نویی نباید برکنار می‌شدند

با این حال، کمتر کسی اطلاعاتی دقیق از این مدرس فدراسیون جهانی فوتبال و رئیس کمیته آموزش فدراسیون فوتبال کشورمان دارد؛ مردی که در اواخر سال گذشته رسما به کادر فنی استقلال اضافه شد تا کمک شایانی به خروج این تیم پرهوادار از بحران‌ ماه‌های گذشته و قرار گرفتن در مسیر هموارتر نتیجه‌گیری شود.

محصص هم‌اکنون علاوه بر تدریس در ایران، آسیا و آفریقا، ریاست کمیته آموزش فدراسیون، مربیگری استقلال، عضویت در کمیته فنی فدراسیون، شرکت در کنگره‌های فیفا و A.F.C و حضور در تی. اس. جی (تجزیه و تحلیل)‌ مسابقه‌های مهم فیفا، تفسیر تلویزیونی فوتبال را هم از برنامه‌های خود خارج نکرده است تا با این حجم فعالیت، مجالی برای بسیاری از امور دیگر از جمله پاسخگویی به خبرنگاران پیدا نکند، با این حال شخصیت و حسن رفتار تنها مدرس ایرانی فیفا، موجب شد تا با تعویق بخشی از برنامه‌هایش، ساعاتی را با «جام‌جم» به گفتگو بنشیند.

نام مرتضی محصص در عرصه عملی فوتبال ایران با نام ناصر حجازی بر سر زبان‌ها افتاد. شما به عنوان همکار وی، استقلال را به عنوان ارزنده نایب‌قهرمانی آسیا رساندید. از حجازی بگویید.

جوبیلو آن سال تیم بسیار خوبی بود. تازه شانس ما این بود که دونگا ـ سرمربی فعلی تیم ملی برزیل ـ پیش از مسابقه‌ها دچار کشیدگی عضله شد و در ترکیب تیمش بازی نکرد. با این حال بازی آبرومندانه‌ای در فینال با آنها ارائه کردیم و در آن مسابقه سوزوکی مثل عقابی بلندپرواز 2 بار تیم ما را شکار کرد. بین 2 نیمه حجازی با تمام غرور و تعصبش، تغییرات پیشنهادی را پذیرفت و سیستم را به 3 ـ 3 ـ 4 تغییر داد و ما با مهاجم نوکی به نام فرد ملکیان و فرهاد مجیدی و علی موسوی ـ که از راست و چپ به او کمک می‌کردند ـ بازی یکطرفه‌ای را به اجرا گذاشتیم. با این حال، حاصل آن تنها گل دیدنی سیروس دین‌محمدی بود که برای قهرمانی‌ ما کفایت نکرد. هنوز فکر می‌کنم اگر برومند (دروازه‌بان استقلال)‌ مصدوم نمی‌شد و به این بازی می‌رسید، آنقدر فضای محوطه جریمه ناامن نمی‌شد و استقلال، قهرمانی را از دست نمی‌داد.

نایب‌قهرمانی استقلال در لیگ قهرمانان آن هم با تکیه بر بازیکنانی جوان‌تر و کم‌ نام و نشان‌تر از همیشه، موفقیت بسیار خوبی بود که در سال‌های اخیر فقط یک بار توسط سپاهان تکرار شد.

در بدو ورودم به استقلال تنها نگرانی فنی بزرگ من، «لحظه از دست دادن توپ» و شکل دفاع تیمی در همان زمان بود. امروزه این لحظات برای هر تیمی در فوتبال، اهمیتی حیاتی پیدا کرده است و به دست آوردن دوباره توپ به یک هنر تبدیل شده است. در حقیقت،‌ مشکل استقلال این بود که استقرار بازیکنان، ‌پس از لو رفتن توپ، اشکال زیادی داشت که تمرکزمان را روی رفع آن قرار دادیم. در واقع، پس از بررسی روی حریفانمان بخصوص در لیگ قهرمانان آسیا متوجه شدیم باید راهبردمان را روی دفاع و ضد حمله متمرکز کنیم. معتقدم استقلال با شرایط ایده‌‌آل فاصله دارد ولی مطمئن باشید به مرور تا آخر فصل، دفاع بسیار منسجمی را از این تیم شاهد خواهید بود.

با احترام به این عقیده صحیح فنی، باید عنوان کنم تمام حریفان ما در لیگ قهرمانان آسیا، در سطحی قابل اعتنا هستند. بدون این که بخواهم بزرگنمایی کنم و بیهوده حریفان را بزرگ نشان دهم، باید بگویم حتی الجزیره امارات هم در تهران نشان داد تیم ضعیفی نیست. ما در برابر این تیم هم از چارچوب منطق و احتیاط لازم خارج نشدیم و مرتبا سیستم را از 1 ـ 3 ـ 2 ـ 4 به 3 ـ 3 ـ 4 (در زمان حمله)‌ و برعکس تغییر می‌دادیم. البته چنین شرایطی در رقابت‌های داخلی کاملا صدق نمی‌کند و مثلا در برابر استیل آذین در جام حذفی ما برتر از حریف ظاهر شدیم ولی با 2 گل به خودی،‌ نتیجه را واگذار کردیم یعنی در حقیقت حذفمان در جام حذفی، نه بر اثر برتری حریف بلکه به خاطر اشتباهات فردیمان شکل گرفت. مهم‌تر از این که چقدر کادر فنی یک تیم از تاکتیک‌های فوتبال آگاه باشند این است که چقدر بازیکنانش بتوانند آنها را اجرا کنند که این کار دشوار و زمانبری است.

به طور خلاصه منظورم این است که در لیگ قهرمانان آسیا، در برابر همه حریفان باید با احتیاط و هوشیاری و بهره‌گیری از راهبرد دفاع و ضد حمله سود ببریم. فوتبال تهاجمی بسیار زیباست ولی همیشه این فرصت را به حریف می‌دهد تا از فضاهای وسیع ایجاد شده، بهره‌برداری کند.

حضور در 3 جبهه واقعا کار سخت و طاقت‌فرسایی برای استقلال بود. خوشبختانه فاصله زیادی تا پایان لیگ باقی‌نمانده است و از این جهت، خطر افت ناگهانی بدنی چندان برایمان جدی نیست ولی مشکل بزرگ ما در این زمینه، مصدومیت چند یار کلیدی است که از این جهت فشار بسیار زیادی روی سایر بازیکنان وارد می‌شود. چنین مشکلی برای ما خیلی خطرناک است چون وقتی مهر‌ه‌‌ای کلیدی در استقلال مصدوم یا محروم می‌شود برای جایگزینی آنها واقعا به مشکل برمی‌خوریم.

ما تیم بزرگی مثل منچستریونایتد نیستیم که اگر در آن به فرض «ویدیچ» مصدوم شود «مایکل کریگ» براحتی بتواند جای او را پر کند. خوشحالیم از این که مصدومیت جباری و کوشکی رفع شده و در آینده می‌توانیم با حضور آنها جان تازه‌ای در تیم‌مان بدهیم و متاسفیم از این که تا آخر فصل از حضور شکوری و روانخواه محرومیم. این دو واقعا بازیکنان موثری برای ما بودند.

راجع به این موضوع خیلی فکر کرده‌ایم. بخوبی می‌دانید که در شرایط کنونی، انجام هرگونه تمرین‌های سخت بدنی اعم از هوازی یا بی‌هوازی، جز احتمال خطر مصدومیت، چیزی برای بازیکنانمان در پی ندارد. اعتراف می‌کنم در شرایطی چنین فشرده، بزرگ‌ترین دغدغه ما ریکاوری تیم است که سختی‌های زیادی برایمان ایجاد کرده است. به‌طور نمونه شاید اکنون خسرو حیدری رکورددار بازی درطول یک سال باشد. ما اخیرا به دنبال بازی‌های پی‌درپی ملی و باشگاهی به او استراحت‌های بسیار کوتاهی دادیم تا خطر مصدومیتش کاهش پیدا کند. همیشه بدترین مصدومیت‌ها در اواخر فصل مسابقه‌ها و چنین شرایطی به وجود می‌آید.

اخیرا همین جایی که اکنون شما نشسته‌اید قطبی و بیوتر نشسته بودند و صحبت کوتاهی در این موارد کردیم که وی از ما قول گرفت صحبت‌های بیشتری راجع به فوتبال با وی انجام دهیم.

هر 3 سال A.F.C کنگره 5 روزه‌ای بر پا می‌کندکه در آن مدرسان به ایراد سخنرانی و شنیدن نطق‌های همکارانشان مشغول می‌شوند. امسال در این کنگره ـ‌‌که درکوالالامپور برگزار شد- ژرار اوئیه (جرارد هولیه)‌ معروف ـ که اکنون رئیس کمیته آموزش فدراسیون فوتبال فرانسه است ـ هم شرکت کرده بود. ژانویه هر سال کنگره سه‌روزه‌ای هم در زوریخ به میزبانی فیفا با همین رویکرد برگزار می‌شود.

استثنائا سال گذشته این نشست در کشور اسپانیا تشکیل شد. شرکت در این نشست‌ها، من و سایر مدرسان را با آخرین دستاوردهای علمی روز فوتبال آشنا می‌کند.

بجز اروپا که به دلیل سطح بسیار بالای فوتبال آن، مدرسانش در خارج این قاره هم تدریس می‌کنند در قاره‌های دیگر چنین رویه‌ای مرسوم نیست و مثلا مدرسان آسیایی فیفا، تنها در آسیا تدریس می‌کنند، ولی خوشبختانه اکنون مدرس ایرانی فیفا علاوه بر کشور و قاره خود در آفریقا هم تدریس می‌کند.

البته فیفا علاوه بر فرستادنم به 49 کشور به عنوان مدرس، مرا به چندین دوره جام جهانی جوانان هم برای تجزیه و تحلیل فنی مسابقه‌ها اعزام کرده است. البته ناگفته نماند دکتر کارلوس آلبرتو بیلاردوی معروف به آسیا می‌آید و با ما همکاری می‌کند ولی حضور او بیش از آن که عملی باشد نمادین و به دلیل شهرت و اعتبار بالای سرمربی تیم ملی آرژانتین در جام جهانی 1986 است.

بله آقای جهانی از بدنسازان خوب ایرانی است که در فهرست یک سال آتی فیفا، به عنوان مدرس بدنسازی قرار گرفته است. این نکته ما را بسیار امیدوار کرده است. چون بدنسازان قوی‌تری هم در ایران وجود دارند که می‌توانند صاحب این عنوان شوند.

افرادی مثل نعیم خواجوی، حمید خداداد، کوروس آقازاده و بهزاد نوشادی که البته برخی از آنها مثل نام آخر مورد اشاره، بیشتر مایلند مربی بدنساز باشند تا یک مدرس تمام وقت. قریب به اتفاق این افراد، دارای مدرک دکتری هستند و کشور ما از لحاظ استادان آمادگی جسمانی بسیار غنی است. متاسفانه مرتبا انگ بی‌سوادی به بدنسازان خوب و آگاه ما زده می‌شود و قدر و ارزش آنها دانسته نمی‌شود.

خیر. چنین قانونی لغو شده و اکنون همه شرکت‌کنندگان حتی بازیکنان ملی هم موظف به حضور در دوره دو هفته‌ای D (پیشرفت و توسعه)‌ هستند که در صورت قبولی، بعد‌از یک سال به دوره 5 روزه C می‌رسند. البته در این دو رده، اغلب آموزش‌ها و امتحانات عملی است و توسط مدرسان جوان‌تر (زیر 40 سال)‌ انجام می‌شود. در این مرحله، افراد شرکت‌کننده برای راهیابی به دوره بالاتر (B)‌ امکان سنجی هم می‌شوند. در دوره 3 هفته‌ای B، آموزش تاکتیک‌های فوتبال آغاز می‌شود و افراد برای حضور در دوره A امکان‌سنجی می‌شوند.

دوره A نیز 4 هفته‌ای است و در صورت قبولی، شرکت‌کننده به دوره پیشرفته راه پیدا می‌کند. در پایان هر یک از این کلاس‌ها 3 امتحان عملی، 2 آزمون تئوری و یک سخنرانی شرکت‌کننده با استفاده از کامپیوتر برگزار می‌شود.

کمیته‌های آموزش هیات‌های فوتبال استان‌های مختلف مراجع پاسخگویی در این زمینه هستند. کمیته آموزش استان تهران هم در ورزشگاه شهید شیرودی مستقر شده است. سایت فدراسیون فوتبال نیز در این زمینه‌ها حاوی اطلاعات مفیدی است.

محصص که همین روزها 58 ساله شده، در 3 سالگی به همراه خانواده از تهران به اهواز مهاجرت کرده است و پس از بازی در تیم‌های راه‌آهن اهواز، نگهبان (تیم دوم پیشین استقلال اهواز)‌ و منتخب جوانان خوزستان در 19 سالگی برای ادامه تحصیل عازم آمریکا شد.

او به دنبال کسب مدرک کارشناسی تربیت بدنی از این کشور، دوره‌های مربیگری را هم در آمریکا آغاز کرد و پس از چندسال تدریس مربیگری تیم‌های پایه به کشورمان برگشت و معلم دبیرستان شد. محصص سپس برای تکمیل مدارک خود دوباره راهی آمریکا شد تا با تحمل مشقت و تنگناهای مالی شدید و با تلمذ نزد مدرسان سرشناسی چون ایوان تابلاگ و اسکار واشنگتن تابارز (سرمربی فعلی تیم ملی اروگوئه و پیشین میلان)‌‌ صاحب بالاترین مدارک حرفه‌ای شود و پس از مراجعه به کشورمان به عنوان دبیر کمیته آموزش فدراسیون مصطفوی فعالیت کند.

او پس از چند سال، عناوین مدرسی کنفدراسیون فوتبال آسیا و فدراسیون بین‌المللی فوتبال (فیفا)‌ را هم به دست آورد تا در این سمت، علاوه بر عضویت در تیم T.S.G (تجزیه و تحلیل جام‌های جهانی جوانان)‌ فیفا، در 49 کشور دنیا به آموزش مربیگری فوتبال بپردازد.