دوومیدانی شامل مجموعههای متنوع از رشتهها و مواد است که ما همواره در برخی مواد که شمارشان اندک است، در عرصههای بینالمللی خودی نشان دادهایم. زمانی در دوهای استقامت مطرح بودیم و در این دوها کارمان را با علی باغبانباشی آغاز کردیم که در بازی های آسیایی 1951 دهلی برنده مدال طلای دوی 5 هزار متر شد و زمانی در پرش ارتفاع با درخشش تیمور غیاثی، چند مدال طلای آسیایی کسب کردیم.
مدتی هم در پرتابهای وزنه و دیسک، حرف اول را در آسیا میزدیم که این وضع را در پرتاب دیسک حفظ کردهایم. بعدها در دوهای استقامت نزول کردیم و در عوض در دوهای نیمهاستقامت وضع خوبی پیدا کردیم. حالا با حضور دوندگانی چون برادران مرادی در دوهای 800 و 1500 متر در سطح قاره کهن مدعی هستیم.
در پرش با نیزه و دهگانه نیز گامهای خوبی به جلو برداشتهایم، اما همین قهرمانان کنونی، پشتوانههای خوبی ندارند و در موادی هم که چند استعداد، خودی نشان دادهاند، از آنها خوب حمایت نمیشود و با دلگرمی کامل تمرین نمیکنند.
قهرمانان کنونی ما حاصل استعدادیابی گلخانهایاند. برای رسیدن به موفقیتهای خوب و چشمگیر در دوومیدانی باید شیوههای دیگری را در استعدادیابی جستجو کرد.
انتقاد از استعدادیابی گلخانهای
در دوومیدانی 2 کار زیربنایی باید صورت گیرد: یکی استعدادیابی و دیگری پرورش استعدادها و رساندن آنها به سطوح بالای قهرمانی.
حضور حمید سجادی، قهرمان سابق دوهای نیمه استقامت و استقامت ایران در راس مرکز توسعه ورزش قهرمانی میتواند به سود ورزش دوومیدانی در زمینههای مختلف از جمله استعدادیابی باشد. سجادی اقدامهایی را شروع کرده، اما باید دید در ادامه مسیر دوومیدانی کشورمان با حمایت سازمان تربیت بدنی چگونه خواهد بود. در مجمع عمومی فدراسیون دوومیدانی که چندی پیش برگزار شد حمید سجادی با بیان این که سازمان تربیت بدنی به موضوع استعدادیابی در دوومیدانی اهمیت میدهد، تاکید کرد استعدادیابی برای موفقیتهای دوومیدانی بسیار مهم است.
او گفت: در نشستی که در کمیته ورزشهای پایه و پرمدال داریم، به دوومیدانی اهمیت ویژهای میدهیم و معتقدیم باید استعدادیابی این رشته از حالت گلخانهای و تک ستارهای خارج شود.
مسوولان ورزش بویژه دستاندرکاران دوومیدانی بخوبی از نارساییهای موجود در عرصه استعدادیابی آگاهند و به دنبال یافتن راههایی برای نهادینه کردن استعدادیابی در سطح وسیع کشورند، اما آیا با وضع موجود این امکان وجود دارد؟ آیا فدراسیون دوومیدانی و هیاتها، بودجه کافی برای این کار دارند؟
فرض ما اگر بر این باشد که اعتبارات مالی به اندازه کافی موجود است، آیا مجموعهای که در فدراسیون یا بخشهای استعدادیابی آن کار میکنند، توان و دانش این کار را دارند؟
علیجانی: نگران قاعده هرم هستم
عیدی علیجانی، نایبرئیس فدراسیون دو و میدانی میگوید: کار استعدادیابی در فدراسیون از 4 سال پیش شروع شده، اما به علت پرداخت نشدن اعتبارات، این کار نیمهتمام باقی مانده است. علیجانی حرفهایش را چنین ادامه داد: سال گذشته در کار استعدادیابی 500 نفر را شناسایی کردیم، اما نیاز داریم آنها را در اردو قرار دهیم. برگزاری اردوها هزینه دارد. باید استعدادها را در اردوها غربال کنیم. پس از مکانیسم غربالگری، بهترین استعدادها را میتوان پرورش داد. در هر مرحله از اردو با غربالگری، عدهای کنار گذاشته میشوند و آنها که استعداد بیشتری دارند به اردوهای بعدی راه مییابند.
وقتی از علیجانی درخصوص شیوه استعدادیابی گلخانهای پرسیدیم، گفت: کار گلخانهای را برای بزرگسالان انجام میدهیم و برای نوجوانان و جوانان چنین روشی درست نیست، بلکه باید برای آنها مسابقههای عمومی و جشنواره ترتیب داد تا بیایند و شرکت کنند و سپس استعدادها شناخته میشوند. البته برای همه این کارها، به اعتبارات کافی نیازمندیم.
علیجانی تاکید کرد: بدون تعامل وزارت آموزش و پرورش، نمیتوان کار استعدادیابی را به سرانجام خوبی رساند. او در این باره گفت: نمیتوان بدون همکاری و تعامل آموزش و پرورش کاری انجام داد. باید مسابقههای آموزش و پرورش را فعال کنیم.
اگر مسابقههای دو و میدانی مدارس با برنامه و منظم و با کیفیت خوبی برگزار شود، از این طریق میتوان بهترین استعدادها را شناسایی و جذب کرد. اکنون مسابقههای مدارس خوب برگزار نمیشود. فدراسیون نمیتواند در سطح خردسالان و نوجوانان مسابقه برگزار کند و بار آموزش و پرورش را به دوش بکشد، بلکه میتواند به آموزش و پرورش در جهت کمک به برگزاری مسابقهها و شناسایی استعدادها کمک کند. من مانند خیلی از دلسوزان دوومیدانی نگران قاعده هرم هستم. وقتی شمار زیادی ورزشکار یا علاقهمند در دوومیدانی نداشته باشیم وضع، چندان خوب نمیشود. اکنون ما قاعده هرم را رها کردهایم. در آنجاست که هزاران نفر جمع میشوند و پس از مدتی از میان این جمعیت شمار در خور توجهی استعداد خود را نشان میدهند، بنابراین پشتوانههای زیادی خواهیم داشت. در آن صورت میتوانیم امیدوار باشیم که دوومیدانی ما به طور همهجانبه پیشرفت کند. علیجانی تاکید کرد: در حال حاضر به علت تامین نشدن بودجه، بسیاری از کارها نیمهتمام رها شده که استعدادیابی نیز یکی از آنهاست.
گودرزی: به دوهای استقامت توجه نمیشود
احمد گودرزی، مسوول کمیته دوهای نیمهاستقامت و استقامت فدراسیون دوومیدانی اعتقاد دارد برای این دوها میتوان براحتی کار استعدادیابی را انجام داد، اما مساله مهم حفظ و پرورش استعدادهاست که ابزارهای لازم، بویژه منابع مالی برای این کار وجود ندارد. به گفته گودرزی برنامهای که فدراسیون دوومیدانی در سال گذشته در زمینه استعدادیابی آغاز کرد. برای دوهای استقامت منفعتی نداشت و اساسا به شیوهای دیگر باید استعدادیابی کرد. گودرزی گفت: فدراسیون دوومیدانی به اندازهای که به موادی چون پرتابها و پرشها توجه میکند، توجه چندانی به دوهای نیمه استقامت و استقامت ندارد. سال گذشته بسیاری از دوندگان استقامت، دستمزد دریافت نکردند در حالی که برای مثال حتی چند ورزشکار پرش سهگام از فدراسیون دستمزد گرفتند. ما با برگزاری چند مسابقه سراسری صحرانوردی برای نوجوانان و جوانان به سهولت میتوانیم بهترین استعدادها را شناسایی کنیم، اما بعد چی؟ از آنها چگونه حمایت کنیم؟ باید آنها را در اردوهای مختلف تمرین داد تا بهترینها شناسایی شوند. برای اینکار باید پول هزینه کرد. باید به بچهها رسید تا از دو و میدانی فراری نشوند. بعد هم باید شرایط برای آنها و مربیان به گونهای مساعد باشد که به کار خود با دلگرمی ادامه دهند.
از گودرزی پرسیدیم، آیا درست است که در کشورمان اکنون نوجوانان و جوانان بیشتر در پرتابها استعداد دارند؟ گودرزی پاسخ منفی داد و گفت: این طور نیست. فدراسیون بیشتر توجه خود را به پرتابها معطوف کرده و بعد هم به پرشها میرسد. برای ورزشکاران این رشتهها با هزینه زیاد مربیان خارجی میآورند و به شمار در خور توجهی از ورزشکاران دستمزد مناسب میدهند و آنها را به اردوهای متعدد میفرستند. در حالی که به دوهای نیمه استقامت و بویژه استقامت توجه زیادی نمیشود. گودرزی تاکید کرد در دوهای نیمه استقامت و استقامت استعدادهای بیشتری از پرتابها داریم. زمانی که ما در دوهای استقامت در سطح آسیا مطرح بودیم، در پرتابها حرفی برای گرفتن نداشتیم.
علی باغبانباشی اولین دوومیدانی کار ایران است که مدال طلای بازیهای آسیایی را به گردن آویخت. او این موفقیت را در بازیهای آسیایی 1951 دهلی کسب کرد. پس از آن سالیان درازی طول کشید تا ما در پرتابها و پرش ارتفاع، مدال طلای بازیهای آسیایی را به دست آوردیم.
ما در دوهای استقامت دوندگان خوبی چون خلیل رضوی، میرحسینی، وجدانزاده و سجادی داشتیم، اما حالا وضع ما نامساعد است. چون به دوهای استقامت توجه نمیشود. در دوهای نیمه استقامت با وجود تمام کاستیها و کمتوجهیها چندین مدال آسیایی به دست آوردهایم. اگر به دوندگان ما به اندازه پرتابگران و پرشکنندگان توجه شود، مطمئن باشید جایگاه سابق خود را دوباره به دست خواهیم آورد و حتی موفقتر از پیش نیز خواهیم شد.
معتمدی: 17 هزار نفر آزمون دادند
پژمان معتمدی مسوول کمیته استعدادیابی فدراسیون اعتقاد دارد کاری که در فدراسیون دو و میدانی درخصوص استعدادیابی انجام شده در فدراسیونهای دیگر سابقه نداشته و این کمیته به مسوولان فدراسیون ثابت کرد که میشود خوب استعدادیابی کرد. معتمدی درباره شروع برنامه استعدادیابی در فدراسیون گفت: ما با تلاش گسترده در سطح کشور از 17 هزار دانشآموز دوره راهنمایی در سنین 11 و 12 سال تست گرفتیم. این کار با همکاری و مساعدت معلمان و مربیان ورزش مدارس انجام شد. از این 17 هزار نفر، 500 نفر را جدا کردیم تا آنها را وارد فعالیت دو و میدانی کنیم. حد نصابهایی که آنها به دست آوردند، در خور توجه بود. برای مثال در پرش جفت، چندین نفر حدود 2 متر و 80 سانتیمتر پریدند و در دوی 30 متر با استارت ایستاده رکورد 4 ثانیه و 2 دهم ثانیه ثبت شد. در 6 دقیقه بچهها مسافت 1850 متر را دویدند. این کار، یعنی آزمون 17 هزار نفر حدو سه و نیم ماه طول کشید. آزمون شرکتکنندگان جسمانی بود و از نظر پیکرشناسی وضع آنها را ارزیابی کردیم.
از معتمدی پرسیدیم سرنوشت 500 نفری که گزینش شدند، چه شد؟ او گفت: مشکلات مالی اجازه نداد کار خود را ادامه دهیم. البته این 500 نفر رها نشدند. آنها در استان خود در رشتههای مختلف دوومیدانی فعالیت میکنند و در مسابقههای منطقهای نونهالان نیز حضور یافتهاند، اما مساله مهمی که در فدراسیون وجود دارد، مشخص نبودن مرز بین کمیته استعدادیابی و کمیته جوانان و نوجوانان است. آنها حدود 70 یا 80 نفر را در سطح کشور تحت پوشش دارند و به این استعدادها حقوق میدهند. در اصل خروجیهای ما باید ورودی کمیته جوانان و نوجوانان باشد که این کار صورت نمیگیرد. کار کمیته استعدادیابی این است که بیاید افرادی را پیدا کند که با دوومیدانی آشنایی ندارند و کمیته بگوید تواناییهای حرکتی آنها برای چه موادی از دوومیدانی خوب است، اما کمیته جوانان و نوجوانان باید کار استعدادگزینی را انجام دهد و آنهایی را که ما کشف کردهایم، پرورش دهد. متاسفانه در فدراسیون دوومیدانی افرادی وجود دارند که روی خوشی به طرح ما نشان ندادهاند.
البته آقای مصطفی کریمی، رئیس فدراسیون دوومیدانی، نظر مثبتی به مقوله استعدادیابی دارد و تاکید کرده باید نیروهای تازه و زیادی وارد دوومیدانی شوند.
مسوول کمیته استعدادیابی فدراسیون دوومیدانی مشکل کندی کار را در نرسیدن بموقع منابع مالی میداند و در اینباره توضیح میدهد: زمانی که آقای علیآبادی رئیس سازمان تربیت بدنی بود، قول داد مبلغ 350 میلیون تومان برای استعدادیابی در دوومیدانی اختصاص دهد، اما فقط 50 میلیون تومان اختصاص یافت.
جهانگیر چراتی
در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم