تله فیلم‌هایی که برازنده محرم بودند

قبل از این‌که نگاهی داشته باشیم به چند اثری که در دهه اول محرم و بخصوص روزهای تاسوعا و عاشورا به نمایش درآمد، باید این نکته را یادآوری کنیم که پخش تله‌فیلم‌های مناسبتی از چند منظر بهتر از پخش سریال‌هایی است که به مناسبت‌های مختلف از جمله محرم ساخته می‌شود.

یکی این که فیلم داستان خود را در زمانی حدود 90 دقیقه بازگو می‌کند به همین دلیل لازم نیست نویسنده و کارگردان داستان و طرحی را که بیشتر اوقات کشش مثلا سریالی 13 قسمتی را ندارد، آنقدر بیهوده طولانی کنند تا از دل آن سریالی تدوین شود و چون به اندازه کافی موضوع و سوژه در داستان وجود ندارد بیننده را دلزده کند. همه ما می‌دانیم که در عصر حاضر که وقوع اتفاقات سرعت بیشتری به خود گرفته، داستان‌ها نیز خیلی زود تکراری می‌شوند، به همین دلیل تولید تله‌فیلم که هزینه کمتری دارد، به صرفه‌تر است.

تله‌فیلم را می‌توان یک‌بار و نهایتا 2 بار پخش کرد و بعد آن را به بایگانی سپرد، اما سریالی را که هزینه زیادی برای ساخت آن صرف شده است، نمی‌توان به آسانی به بایگانی داد. البته این نکته را نیز باید یادآور شد که در روزهای تاسوعا و عاشورا که بیشتر وقت مردم در هیات‌ها و تکایای عزاداری می‌گذرد و کمتر وقت دارند که تلویزیون تماشا کنند پخش تله فیلم منطقی‌تر است چون فیلم در یک زمان مشخص قصه خود را تعریف می‌کند و نیازی نیست که بیننده به صورت ممتد وقت خود را برای دیدن یک اثر تلویزیونی تنظیم کند.

تله‌فیلم‌هایی که در دهه اول محرم و روزهای تاسوعا و عاشورا به نمایش درآمدند به دو موضوع بیشتر از موضوعات دیگر توجه داشتند؛ اول توجه به آداب عزاداری در شهرستان‌ها و دوم نمایش نذری‌هایی که در این روزها بین عزاداران پخش می‌شود و پرداختن به ماهیت نذری عاشورا. مثلا در فیلمی مانند دور دست که ظهر تاسوعا از شبکه تهران به نمایش درآمد و پویا آذربایجانی آن را کارگردانی کرده بود بخشی از زندگی یک جوان آذری به نام شاه‌علی که از شهرستان خوی برای کار به تهران آمده بود به نمایش گذاشته شد.

در تهران برای شاه‌علی اتفاقات بدی رخ داد؛ پدر بیمارش را در این شهر دراندشت گم کرد و از طرفی وانتی را که اجاره کرده بود تا با آن کار کند، دزد برد و صاحب وانت خسارت آن را از شاه علی می‌خواست. اوج این اتفاقات بد همزمان با دهه اول محرم و نزدیک شدن به تاسوعا و عاشورای حسینی بود.

شاه‌علی جوانی مذهبی و راستگو بود و تنها چیزی که می‌توانست به او کمک کند اعتقاداتش بود؛ اعتقاد به معجزه و اعتقاد به این که با همه گرفتاری‌هایش باید نذر پدر را حتی در غیاب او انجام بدهد. باید به خوی برود و ظهر عاشورا به عزاداران حسین غذا بدهد.

عزاداری در یکی از روستاهای خوی و پختن نذری از سکانس‌های خوبی بود که در فیلم دوردست به نمایش گذاشته شد. فیلم روایتی ساده داشت، اما ظرایفی نیز در آن گنجانده شده بود که نشان می‌داد سازندگان فیلم به مخاطب ارزان فروشی نکرده‌اند. همه آنهایی که دستی در تولید فیلم دارند می‌دانند که کار در روستا دشوار است اما سازندگان در دوردست این زحمت را به چشم دیده بودند تا اثری دیدنی به مخاطب ارائه کنند.

هرچند کارگردان در انتخاب موسیقی فیلم سکانس‌هایی راه را به خطا رفته بود و به کار خود آسیب زده بود. مثلا سکانسی که سفره نذری پهن می‌شود، انتخاب ملودی شاد آذری در ظهر عاشورا ریتم اندوهناک فیلم را به هم زده بود. همچنان که پخش اذان کاملا حرفه‌ای و استودیویی که ظهر عاشورا توسط دوست شاه‌علی در بالای روستا خوانده شد آسیب بزرگی به روایت فیلم زده بود.

با همه این‌ها فیلم دوردست را می‌توان از جمله فیلم‌های بی‌تکلفی دانست که به عشق امام حسین‌ع‌ ساخته شده بود.

از دیگر فیلم‌های خوبی که در روز تاسوعا به نمایش در‌آمد می‌توان به فیلم راه اشاره کرد که کاوه سجادی حسینی آن را کارگردانی کرده بود. گروه سازنده این فیلم هم برای ساخت این فیلم هم راهی شهرستان ملایر شده بودند.

همین که گروهی تصمیم می‌گیرند برای ساخت یک فیلم از کلیشه خسته‌کننده تهران بیرون بروند، اتفاق بسیار خوبی است. خروج از تهران یعنی تجربه داستان‌های جدید که خارج از این شهر می‌گذرد، شهری که دیگر به سختی می‌توان در آن داستان‌های جدید پیدا کرد. سال‌ها و از زمانی که ساخت فیلم منحصر به تهران شد، آداب و سننی که در شهرستان‌ها به مناسبت‌های مختلف رایج است در فیلم و سریال‌های تلویزیونی دیده نشدند، اما امسال انگار اراده‌ای خواسته بود که آداب عزاداری امام حسین در شهرستان‌ها دیده شود به همین دلیل گروهی به شمال رفته بودند و گروهی دیگر آذربایجان را برای کار خود انتخاب کرده بودند و گروهی دیگر به غرب کشور رفته بودند.

راه فیلم ارزشمندی بود چون عوامل آن همه حرفه‌ای بودند و این انتخاب نشان می‌داد که تهیه‌کننده و کارگردان خواسته بودند که اثری آبرومند و برازنده امام حسین‌ع به مخاطب ارائه کنند.

تولید تله‌فیلم‌های خوب که برای محرم امسال ساخته شد نشان داد که می‌توان روی این تولیدات در مناسبت‌های دیگر هم حساب کرد، البته اگر همین سلیقه و حرفه‌ای بودن بازهم تکرار شود.

پرویز سعیدی