بازگشت ببر هیرکانی (خزر)

ببر هیرکانی از گونه‌های شگفت‌آور و حیرت‌انگیز حیات بود که 40 سال پیش منقرض شد. اخیرا و طی آنالیزهای ژنتیکی مدرن مشخص شد که تفاوت ببر هیرکانی و ببر سیبری که هنوز نژادش منقرض نشده، تنها در یک حرف از کد ژنتیک است و می‌توان ببر هیرکانی را دوباره و توسط هم‌خانواده‌اش ببر سیبری احیا کرد. تلاش‌های انجام شده درباره پرورش و حفاظت از نسل ببرهای سیبری در باغ‌وحش به موفقیت‌های بزرگی انجامیده است. گستره ریشه‌های ژنتیکی ببر هیرکانی به یک میلیون سال قبل بازمی‌گردد. در آخرین تحولات عظیم ایجاد شده در دوره پلیسوسین (دوران چهارم زمین‌شناسی) که 10 تا 12 هزار سال قبل اتفاق افتاد، تقریبا تمامی ببرها از بین رفتند، اما خوشبختانه تعداد بسیار کمی از آنها زنده ماندند. ببر هیرکانی و ببر سیبری ابتدا در چین ظهور کردند و سپس در جهت غرب و در امتداد جاده ابریشم پخش شدند. سپس این گربه‌های باشکوه قلمرو خود را بزرگ‌تر کرده و با حرکت به سمت شمال و شرق به قسمت‌هایی از اتحاد جماهیر شوروی رسیدند.

کد خبر: ۳۰۰۳۳۲

محققان معتقدند که در اوایل قرن 19 این دو گونه با یکدیگر مخلوط بوده‌اند، اما متعاقبا به خاطر شکارچیان از هم جدا شده‌اند. این دو گربه‌سان بزرگ بعدا قلمروهای متفاوتی برای خود ایجاد کردند. ببر سیبری در جنگل‌های انبوه جنوب روسیه و دور از مناطق شرقی در دریای ژاپن می‌زیست در صورتی که ببر هیرکانی در حوزه‌های آبگیر مناطق شرقی و غربی آسیا در نیزار‌ها می‌زیست و شکار می‌‌کرد. ببر هیرکانی گونه‌ شگفت‌انگیزی در میان گربه‌سانان بود که وزنش معادل 375 تا 500 پوند و طول متوسط بدنش 10فوت (5/3 متر) بوده است. در زمستان بدن ببر هیرکانی با موهای ضخیم و پرپشت مایل به سرخ و نوارهای مشکی یا قهوه‌ای راه‌راه پوشیده می‌شد و موهای ابریشم مانندی ناحیه زیرشکم تا زیر فک او را می‌پوشاند.

بهترین واژه‌ای که می‌تواند این حالت را بیان کند «شکوهی عظیم و ترسی فراگیر» است. متاسفانه با شروع از بین رفتن نیزارها به منظور سکونت و کشاورزی توسط انسان، قلمرو زندگی ببر هیرکانی و میزان شکار به کمترین حد خود رسید؛ به گونه‌ای که دیگر این موجود در قلمرو خود به صورت بیگانه‌ای درآمد. زمین‌ها برای کشت پنبه و رودخانه جهت آبیاری استفاده شد و کم‌کم ببر هیرکانی به صورت تهدیدی برای انسان و دام‌های او درآمد. از سویی به خاطر پوست زیبا و گرانبهایش به شکاری برای بشر تبدیل شد. آخرین تهاجم به قلمرو ببر هیرکانی زمانی اتفاق افتاد که برای ریشه‌کن کردن مالاریا در سواحل جنوبی دریای خزر نیزارها را از بین بردند. در سال 1947 کشور شوروی و گروه‌های بین‌المللی حفظ محیط زیست شکار ببر هیرکانی را غیرمجاز اعلام کردند، اما دیگر برای بازگشت ببر هیرکانی دیر شده بود.چرا که شکار غیرمجاز و دیگر عوامل محیطی باعث از بین رفتن این گربه افسانه‌ای شده بود.آخرین گزارش مربوط به رویت ببر هیرکانی به سال 1970 برمی‌گردد. اما تلاش‌ها برای حفظ ببر سیبری نتیجه داده و آمیزش این دو گونه در گذشته‌های دور این اجازه را می‌دهد که ببر هیرکانی دوباره جایگاه اصلی خود را در درخت خانوادگی ببرها بیابد.