مراقب باشید کمرتان خم نشود

دکتر سعید صفایی، ارتوپد، فوق‌تخصص ستون فقرات و عضو هیات علمی دانشگاه در این‌باره به‌ «جام‌جم» می‌گوید: در عارضه گوژپشتی، پشت افراد برجسته می‌شود و اگر این افراد به حالت رکوع به جلو خم شوند، برجستگی خود را بیشتر نشان می‌دهد بنابراین یکی از ساده‌ترین روش‌هایی که افراد می‌توانند پی به قوز خود ببرند، انجام این حالت است.

به گفته این فوق‌تخصص ستون فقرات، معمولا اولین باری که خانواده‌ها به پزشک مراجعه می‌کنند، زمانی است که فرزندانشان بد‌و‌قوز کرده می‌نشینند.

وی می‌افزاید: قوز می‌تواند علل مختلفی داشته‌باشد که ساده‌ترین و شایع‌ترین نوع آن، بد نشستن به صورت عادی است که این نوع بیماری محسوب نمی‌شود و بیشتر در دختران جوان در آستانه بلوغ، به دلیل تغییر و تحولات بدنی ناشی از دوران بلوغ رخ می‌دهد. بنابراین در این نوع گوژپشتی می‌توان با رعایت برخی از اصول در جهت بهبود آن گام برداشت؛ ولی اگر والدین احساس کنند که قوز فرزندشان در حالت رشد است، بایستی سریعا با پزشک ارتوپد یا جراح ستون فقرات مشورت کنند.

علل گوژپشتی

گوژپشتی می‌تواند علل مختلفی داشته باشد که بایستی از دوران کودکی به آن توجه کرد. به عنوان مثال در برخی از بیماری‌ها، ستون فقرات خوب تشکیل نمی‌شود و یا به دلیل چسبندگی مهره‌ها و دنده‌ها، رشد آن منطقه به صورت غیرطبیعی و انحراف خود را نشان می‌دهد که به آن قوز (گوژ)‌ یا کیفوز گفته می‌شود که معمولا در بچه‌ها به غلط، مهر «مادرزادی» به آن زده می‌شود.

دکتر صفایی ابراز می‌کند: تشخیص زودهنگام عارضه گوژها بسیار مهم است و خانواده‌ها می‌توانند با معاینه نواحی ستون فقرات و گردن کودک خود، به هنگام دیدن برجستگی یا انحرافی مشکوک و غیرطبیعی به پزشک متخصص مراجعه کنند و با اقدامات تشخیصی، به درمان بپردازند.

ولی متاسفانه در برخی نقاط و شهرستان‌ها، دسترسی نداشتن به پزشک متخصص و اهمال‌کاری و عدم توجه به این عارضه، باعث به‌وجود آمدن عوارض غیرقابل برگشت می‌شود و در بسیاری مواقع بیمار با نارسایی تنفسی به‌پزشک مراجعه می‌کند که به دلیل دیر مراجعه کردن، انحرافات موجود در ستون فقرات، بسختی رفع خواهد شد و حتی ممکن است بیمار دچار گرفتاری‌های نخاعی و درجاتی از فلج و ناتوانی در راه رفتن شود و مشکلات ادراری پیدا کند.

این عضو هیات علمی می‌افزاید: گاهی رویش موهای غیرطبیعی یا ایجاد خال روی پوست در محل ستون فقرات، نشان‌دهنده این است که در داخل ستون فقرات مشکلاتی به وجود آمده است.

گاهی اوقات کیفوز علل گوناگون دارد به‌عنوان مثال نرمی استخوان می‌تواند دلیل بر ایجاد کیفوز (قوز)‌ شود یا در زمان بلوغ اسکلتی، به علل مختلف، رشد مهره‌ها غیرطبیعی شده و به خلاف نوع اول (عادتی)‌ خود را به صورت گوژ مرضی نشان دهد که اگر این گروه زود تشخیص داده نشوند، بیمار ناچار به استفاده از کرست‌های کمری مخصوص پزشکی (بریس)‌ می‌شود.

به گفته این پزشک متخصص «بریس» را نباید با قوزبندهای موجود در بازار و داروخانه‌ها اشتباه گرفت؛ چرا که بریس فقط در مراکز خاص فنی ارتوپدی توسط مهندسان امر، با ارائه نسخه پزشک، به بیمار واگذار می‌شود و فرد مجبور است تا 17 سالگی، حداقل روزی 20 ساعت از آن استفاده کند.

وی خاطرنشان می‌کند: اگر بیمار به دلایل مختلف از بستن «بریس» سر باز زند، کیفوز رشد کرده و نیاز به عمل‌های جراحی (باز کردن ستون فقرات و سینه بیمار)‌ می‌شود.

این جراح متخصص یادآور می‌شود: از میان افرادی که به مطب پزشکان متخصص مراجعه می‌کنند، اغلب در دسته قوزهای عادتی و قوزهای نوجوانان که به بیماری «شوئرمن» معروف است، هستند که در بیماری شوئرمن بیماری خود را به شکل مرضی نشان می‌دهد و برخلاف قوزهای عادتی، مشکل با نرمش حل نمی‌شود.

در بیماری شوئرمن اگر بیمار پس از 17 سالگی مراجعه کند، درمان وی فایده‌ای نخواهد داشت و باید تحت عمل جراحی قرار بگیرد.

دکتر صفایی در خصوص بستن قوزبند می‌افزاید: گاهی افراد برای بهبود گوژ، خود را ملزم به بستن قوزبند می‌کنند که باید گفت، نه‌تنها بستن آن فایده‌ای ندارد؛ بلکه به مرور زمان، عضلات از فعالیتشان کاسته می‌شود و در این حین، عضلات شروع به لاغر شدن می‌کنند.

این فوق‌تخصص ستون فقرات برخی قوزها را بر اثر شکستگی‌ها ذکر و یادآور می‌شود: تصادفات، ضربات و شکستگی مهره‌ها باعث ایجاد کیفوز می‌شوند که گاهی با درد زیاد پشت همراه است و می‌تواند به مرور زمان، قوز را تشدید کند؛ چرا که نخاع روی این استخوان برجسته و کشیده، تحت فشار قرار می‌گیرد و گاهی می‌تواند منجر به فلجی یا تنگ شدن نخاع شود که در نتیجه اختلالات ادراری و مدفوعی را در پی خواهد داشت. این خود نوعی فلج مثانه و دستگاه گوارش محسوب می‌شود و متاسفانه غیرقابل برگشت است.