صنعت گردشگری خوزستان در مسیری پرسنگلا‌خ

خوزستان با وجود ابنیه، ‌بافت‌ها، تپه‌ها، مجموعه‌ها و محوطه‌های ارزشمند و بی‌بدیل فرهنگی، ‌تاریخی و جلوه‌ها و مناظر طبیعی و خدادادی، ‌گنجینه‌ای از شگفتی‌های طبیعی و موزه‌ای بی‌نظیر از آثار فرهنگی، ‌تاریخی را که بعضا قدمتی به اندازه تاریخ بشریت داشته و همچون خورشیدی بر تارک جهان امروزی می‌درخشند، در خود جای داده است؛ اما با این همه از بی‌توجهی نسبت به توسعه گردشگری و فراهم‌سازی امکانات موجود رنج می‌برد.

آثار تاریخی بی‌شمار و منحصربه‌فردی همچون محوطه جهانی شوش، ‌معبد چغازنبیل، سنگ نگاره‌های ایلامی ایذه، سازه‌های آبی تاریخی شوشتر، محوطه باستانی جندی شاپور، منطقه بریم و بوارده آبادان، ‌قدیمی‌ترین تلمبه‌خانه نفت خاورمیانه در دارخوین، ‌وجود 4 رودخانه بزرگ و سواحل نیلگون خلیج همیشه فارس، 4 تالاب بزرگ، دریاچه، ‌سد، ‌رودخانه، آبشار و دشت، تنها گوشه‌ای از این گنجینه بی‌نظیر فرهنگی، تاریخی و طبیعی است.

این گستردگی تاریخی و طبیعی، خوزستان را در جغرافیای فرهنگی و تاریخی و طبیعی ملی و بین‌المللی در جایگاه ویژه و منحصربه‌فردی قرار داده است.این جایگاه، فرصت بی‌نظیری را به استان داده تا با توسعه صنعت گردشگری از دیدگاه فرهنگی، خوزستان را به عنوان یکی از گاهواره‌های تمدن در سطح ملی و بین‌المللی معرفی نماید. همچنین از دیدگاه اجتماعی این استان با داشتن آثار فرهنگی و تاریخی به عنوان یکی از مولفه‌های همبستگی و خودباوری ملی بخصوص در میان نسل امروزی ایران اسلامی تبدیل شده و از دید اقتصادی نیز با توجه به این که ورود هر گردشگر معادل 15 بشکه نفت درآمدزایی دارد، موجب شکوفایی اقتصادی و کاهش بیکاری و اشتغالزایی خواهد شد و در مجموع توسعه پایدار در صنعت گردشگری از اصول و مبانی پیشرفت اقتصادی، سیاسی، فرهنگی و اجتماعی این استان است.

تمامی این اهداف زمانی به دست می‌آید که مستمر و همه‌جانبه باشد و از تمام امکانات بالقوه استان برای رشد و توسعه بهره‌گیری شود.

سنگ‌اندازی به سمت گردشگری

سنگ‌اندازی برخی ادارات، سرمایه‌گذاران را از حوزه گردشگری خوزستان فراری داد؛ در حالی که بسیاری از کشورها از نظر جاذبه‌های توریستی نه‌تنها قابلیت‌های کشور ما را ندارند؛ بلکه حتی قابل مقایسه با ایران نیستند؛ ‌اما از صنعت توریسم و گردشگری معادل درآمد نفت بهره می‌برند و از این بابت درآمد سرشاری دارند. در خوزستان که از آثار باستانی و میراث فرهنگی غنی برخوردار است و می‌تواند قطب گردشگری محسوب شود، به این صنعت و سرمایه‌گذاران بخش خصوصی کم‌توجهی می‌شود؛ به گونه‌ای که بنا به اظهارات رئیس سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری این استان، ‌این سرمایه‌گذاران نه‌تنها تشویق نمی‌شوند؛ بلکه شیوه برخورد دستگاه‌های متولی با آنها در خصوص ارائه مجوز و نوع پاسخ به استعلامات، باعث فرار آنان شده است.صادق محمدی می‌گوید: سنگ‌اندازی و کاغذبازی ادارات به سرمایه‌گذاران بخش خصوصی و طولانی شدن صدور مجوز برای شروع ساخت‌وساز و پاسخ به استعلامات از سوی برخی دستگاه‌ها از این موارد است.در حال حاضر 91 طرح سرمایه‌گذاری بخش خصوصی در خوزستان در بخش‌های مختلف به حال خود رها شده‌اند که حداقل یک تا 4 سال درگیر دریافت مجوز بودند و اکنون در وضعیتی نیمه‌تمام قرار دارند.

او می‌گوید: برخی از سرمایه‌گذاران بخش خصوصی پروژه‌های گردشگری خود را به استان‌های دیگر منتقل می‌کنند که این شیوه با سیاست مشارکت و تشویق بخش خصوصی در امور گردشگری مغایرت دارد و ما را به اهداف سند چشم‌انداز نخواهد رساند.

زیرساخت‌های گردشگری

سنگ‌اندازی ارگان‌های دولتی در بخش گردشگری جهات مختلف خود را دارد؛ اما توسعه زیرساخت‌ها توسط بخش دولتی و خصوصی از اهمیت قابل توجهی برخوردار است.

در این بخش باید به ایجاد هتل‌ها، ‌مهمانپذیرها و اقامتگاه‌های موقت بین‌راهی توجه داشت. این زیرساخت‌ها به عنوان نخستین قدم برای تقویت صنعت گردشگری در خوزستان شایان توجه است. وضعیت موجود حاکی از آن است که تا رسیدن به وضعیت مطلوب فاصله زیادی داریم.

با توجه به فاصله شهرهای استان از یکدیگر، نیاز به مجتمع‌های بین‌راهی برای گردشگران محسوس است که این خود مجموعه کاملی از رستوران، ‌مغازه‌های مختلف، نمازخانه و... را شامل می‌شود. برای رسیدن به شرایط مطلوب و قابل قبول که همان تبدیل خوزستان به استانی با هتل‌ها و مراکز اقامتی کافی است، ‌باید تمامی دستگاه‌های ذی‌ربط با برنامه‌ریزی مدون و هماهنگی شرایط و امکانات لازم برای سرمایه‌گذاران بخش خصوصی به منظور ارتقای کمی و کیفی هتل‌ها و اقامتگاه‌ها وارد عمل شوند و به موازات آن برای استانداردسازی تاسیسات موجود گردشگری استان طبق استانداردهای فنی کیفیت خدمات گردشگری و استانداردهای جهانی اقدام شود.

اما هتل‌سازی در خوزستان در وضعیت کنونی از منظر کارشناسان با ناهماهنگی و آسیب مواجه است. ارائه مجوز به هتل‌سازان در مکان‌هایی که به ساخت هتل جدید نیازی نیست و عدم ارائه مجوز در مکان‌هایی که روزبه‌روز نیاز به هتل شدیدتر احساس می‌شود، از جمله این ناهماهنگی‌هاست.

راه‌های گردشگری

توسعه شبکه راه‌ها و حمل و نقل نیز یکی از الزامات مهم توسعه گردشگری است؛ چراکه امروزه کشورها گستردگی جاده‌های خود به مناطق هدف گردشگری و توسعه کمی و کیفی سیستم حمل و نقل را به عنوان یکی از عوامل مهم توسعه صنعت گردشگری با اولویت خاص در دستور کار خویش قرار داده‌اند. در استان خوزستان نیازمند شبکه جاده‌ای مناسب در مناطق هدف گردشگری هستیم که هم‌اکنون برخی از مناطق فاقد جاده دسترسی مناسب است. باید با توسعه کمی و کیفی سیستم حمل و نقل، ‌استانداردهای وسایل نقلیه جاده‌ای و بین‌شهری، ‌توسعه شبکه راه‌آهن و احداث فرودگاه‌های کوچک، امکان دسترسی آسان گردشگران به مناطق فرهنگی، تاریخی و طبیعی استان فراهم شود.

حمایت از سرمایه‌گذاران

میزبانی گردشگران داخلی و خارجی بدون توجه به سرمایه‌گذاران بخش خصوصی که توانایی بالقوه‌ای در ایجاد تاسیسات گردشگری استاندارد و اجرای برنامه‌های گردشگری داخلی و خارجی دارند و عدم دخیل کردن آنان در این زمینه، ‌رویایی بیش نیست.

استان خوزستان که به دلایلی امکان لازم برای جذب سرمایه‌گذاران این بخش را ندارد، هم‌اکنون با اهتمام دولت به مقوله گردشگری و تخصیص منابع مالی و غیرمالی کافی به استان، فرصتی بی‌نظیر را برای استفاده از تجارب و تخصص بخش خصوصی به منظور توسعه صنعت گردشگری در دست دارد که لازم است با هماهنگی و همکاری تمامی دستگاه‌های ذی‌ربط، زمینه فعالیت این بخش در استان بیش از پیش فراهم شود.

مناطق گردشگری

تبلیغات و اطلاع‌رسانی در مورد مناطق بکر گردشگری، مقوله دیگر توسعه این بخش است. نقش تبلیغات گردشگری به منظور معرفی آثار فرهنگی، تاریخی، جلوه‌های طبیعی، آداب و رسوم و صنایع دستی یک منطقه و جذب گردشگر داخلی و خارجی به مناطق هدف گردشگری از اهمیت قابل توجه و انکارناپذیری برخوردار است.کارشناسان معتقدند بدون تبلیغات گردشگری هیچ جایی از دنیا برای هیچ گردشگری شناخته شده نیست. بنابراین مناسب‌ترین ابزار برای معرفی جاذبه‌های گردشگری خوزستان، تبلیغات و اطلاع‌رسانی است.

امنیت

امنیت؛ مهم‌ترین و زیربنایی‌ترین اصل در تدوین راهبرد توسعه گردشگری در جهان به شمار می‌رود. ابعاد گسترده صنعت ظریف و پیچیده گردشگری همچون کلاف درهم تنیده‌ای ارتباط همه‌جانبه‌ای در سطح ملی و منطقه‌ای داشته و بروز هرگونه ناامنی و به‌کارگیری خشونت در سطوح مختلف، آسیب‌های جدی و جبران‌ناپذیری به این صنعت وارد می‌سازد.

گردشگری دانشی چندرشته‌ای است که اگر بدون انجام تجزیه و تحلیل‌های امنیتی و سیاسی دقیق، توسعه و تکامل یابد، قطعا کامل نخواهد بود. عوامل گوناگونی نمودار توسعه گردشگری را بالا می‌برد؛ متغیرهایی همچون امنیت که همواره به عنوان شاخص‌ترین پارامتر با توسعه گردشگری در تعامل دوجانبه است ‌تا جایی که افزایش یا کاهش نمودار امنیت در یک کشور توریست‌پذیر، ‌باعث رونق یا رکود ورود گردشگر می‌شود.

به عقیده کارشناسان، نقش و تاثیر صنعت گردشگری در امنیت ملی یک کشور یا منطقه چنان است که اکثریت کشورهای توسعه‌یافته با وجود دارا بودن منابع کلان اقتصادی و درآمد، ترجیح می‌دهند روی صنعت توریسم به عنوان صنعتی مهم متمرکز شوند.