حماسه عشق در قالیشویان اردهال

هر سال دومین جمعه مهر ماه، روز قالیشویان در مشهد اردهال است. این جمعه که در میان مردم منطقه به «جمعه قالی» هم شهرت یافته، هر سال معمولا همزمان با روزهایی میان 9 تا 15 مهر برپا می‌شود.

مسوول ستاد برگزاری مراسم سنتی مذهبی قالیشویان فین کاشان به جام‌جم می‌گوید‌: شهادت امامزاده سلطان علی بن امام محمدباقر(ع) در 27 جمادی‌الثانی مصادف با 11 مهر صورت گرفته و اهالی هر سال به مناسبت این اتفاق مراسم قالیشویان را در دومین جمعه مهر ماه برگزار می‌کنند.

حجت‌الاسلام والمسلمین حسن درخشان با اشاره به زمان برگزاری قالیشویان امسال گفت: مراسم امسال فردا از ساعت 8 صبح با تلاوت آیات قرآن آغاز و پس از سخنرانی نماینده ولی فقیه و امام جمعه کاشان، مراسم قالیشویان اجرا می‌شود. مسوولان برگزاری مراسم قالیشویان پیش‌بینی می‌کنند، امسال هم مردم از برپایی این مراسم استقبال کنند.

قالیشویان در تاریخ

در فاصله 45 کیلومتری کاشان، در پای کوهی بلند، گنبد و بارگاهی خوش منظر با کاشیکاری طلایی و گلدسته‌هایی آبی رنگ می درخشد که آن را بارگاه سلطان‌ علی‌بن‌محمدباقر(ع) می‌گویند.

این مراسم یادبودی است از شهادت مظلومانه آن حضرت و تشییع جنازه ایشان در این روز که به وسیله مردم فین کاشان و روستای خاوه به طرز باشکوهی و با تحویل گرفتن یکی از قالی‌های حرم و شستن آن در چشمه شاهزاده حسین(ع) برگزار می‌شود. واقعه شهادت حضرت علی بن محمدباقر(ع)‌ که در جمادی‌الثانی سال 106 قمری رخ داد، همزمان با دومین هفته مهر ماه سال شمسی و برپایی آیین مهرگان بوده است. همزمان مردم فین نیز آیین خاصی به نام جشن آبریزان برگزار می‌کردند و به نظر می رسد هنگام شهادت آن حضرت، مردم سرگرم برگزاری این جشن بودند، ولی به محض شنیدن خبر شهادت، سراسیمه خود را به مشهد اردهال رساندند.

به این مناسبت، مشهد اردهال هر سال میزبان هزاران عاشق دلباخته اهل بیت(ع)‌ است و هزاران تن از مردم محله فین، روستای خاوه و روستای نشلج به مشهد اردهال می‌آیند تا در این مراسم شرکت کنند. مردم روستای نشلج هر سال در سومین جمعه مهرماه همانند جمعه پیش از آن در هفتمین روز شهادت امامزاده سلطان‌علی بن امام محمدباقر(ع)‌ بعد از مراسمی که در مسجد جامع نشلج برپا می‌شود، با پای پیاده راهی مشهد اردهال می‌شوند و به صورت هیات‌های سینه‌زنی و زنجیرزنی به سوگواری می‌پردازند. مراسم جمعه نشلجی‌ها بیش از هزار سال سابقه دارد و در این مراسم اهالی روستا بعد از تجمع در زیارتگاه شاهزاده حسین در مشهد اردهال به سوی بارگاه حضرت سلطان‌علی بن محمدباقر(ع)‌ حرکت می‌کنند.

14 قرن با ولایت عشق

در مراسم قالیشویان پس از سخنان خطیب این مراسم یکی از ریش سفیدان فینی اعانه‌ای را که از اهالی این محل جمع کرده است به عنوان هدیه و شیرینی به متولی یا سرپرست خادمان آستانه می‌دهد و درخواست آوردن قالی مخصوص امامزاده شهید را از آستانه مبارک حضرت امامزاده سلطان علی(ع)‌ می‌کند. خادمان یک تخته قالی پیچیده شده در پارچه‌ای سبز را از داخل حرم امامزاده بیرون می‌آورند و به بزرگان فینی می‌سپارند. جوانان فینی با دیدن قالی به شور و هیجان می‌آیند و با بانگ و فریاد یا حسین، یا حسین آن را از بزرگان فینی می‌گیرند. جوانان در پناه انبوه مردان چوب به دست قالی را از صحن صفا به صحن پاپک می‌برند. تشییع‌کنندگان از همان راهی که آمده بودند با «قدم سعی( »گام‌هایی تند و شتابان و گاهی دوان دوان و با هیاهو و ولوله)‌ قالی را به سرچشمه نهر شاهزاده حسین، در میدان مقابل زیارتگاه می‌برند. این گونه حمل قالی به سر آب تمثیلی است از کوشش هاجر به رساندن اسماعیل به چشمه آبی در صحرای خشک و تفتیده مکه.آنها پس از پایان آداب شستشوی، قالی را دوباره به دوش می‌گذارند و از گذرگاهی در پای کوه اردهال که به در شرقی آستانه امامزاده منتهی می‌شود، به صحن سردار یا صحن فینی‌ها می‌برند.در صحن سردار مردم چوب به دست چند دور در حیاط صحن و در پیرامون چوب می‌گردند. بعد، قالی را به بالای صفه در ایوان بقعه می‌برند. در ایوان، چند تن از بزرگان مردم فین و خاوه که انتظار قالی را می‌کشند به سوی حاملان قالی پیش می‌روند که قالی را بگیرند، لیکن جوانان از تحویل دادن قالی سرباز می زنند و با تکان دادن چوب‌هایشان بزرگان فینی و خاوه‌ای را از نزدیک شدن به قالی دور می‌کنند. سرانجام پس از کشمکش‌های بسیار و در لحظه‌هایی حساس و پرهیاهو و در زیر بانگ و فریاد «حسین، حسین» و «الله اکبر، الله اکبر»، بزرگان فینی قالی را از جوانان می‌گیرند و به نمایندگان خاوه‌ای تحویل می‌دهند. خاوه‌ای‌ها قالی را با تشریفات و احترامی خاص به داخل حرم می‌برند و به خدام آستانه تسلیم می‌کنند.