بسته مشوق‌ها از هر دو طرف

سابقه ارائه بسته‌های پیشنهادی به مدتی قبل بازمی‌گردد که کشورهای اروپایی بسته‌پیشنهادی به ایران ارائه کردند که از سوی مقامات ایرانی توهین‌آمیز دانسته شد، زیرا در آن رسما اعلام شده بود باید فعالیت‌های هسته‌ای را به کنار نهند.

کارشناسان سیاسی در این رابطه معتقد بودند در این بسته نکته تازه‌ای وجود نداشته است و فقط درخواست تعلیق که در واقع تلاش برای ممانعت از دستیابی ایران به فناوری صلح‌آمیز هسته‌ای است را با ادبیاتی جدید تکرار کرده بودند.

بسته پیشنهادی را با عنوان «زمینه‌های ممکن همکاری با ایران» تهیه کرده بودند که همراه با آن متن نامه‌ای خطاب به منوچهر متکی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران، ضمیمه شده بود.

در قسمت‌هایی از این بسته پیشنهادی آمده بود که به منظور دستیابی به راه‌حلی درازمدت و مناسب برای مساله هسته‌ای ایران که با قطعنامه‌های مربوط سازمان ملل سازگار باشد، در تکمیل پیشنهاد ارائه شده به ایران در ژوئن 2006 (تیر ماه 1385) که هنوز به قوت خود باقی است، موارد زیر به عنوان سرفصل‌های مذاکره مابین کشورهای چین، فرانسه، آلمان، ایران، روسیه، بریتانیا و ایالات متحده آمریکا به همراه نماینده عالی اتحادیه اروپا، پیشنهاد می‌شود تا زمانی که ایران به شکل تصدیق‌پذیر تمام فعالیت‌های مربوط به غنی‌سازی و بازفرآوری خود را به حالت تعلیق درآورد، پایدار خواهد بود.

در راستای این مذاکرات از ایران انتظار می‌رفت که در خواست‌های شورای امنیت سازمان ملل و آژانس بین‌المللی انرژی اتمی را اجابت کند.

در مقابل چین، فرانسه، روسیه، بریتانیا، ایالات متحده آمریکا و نماینده عالی اتحادیه اروپا اعلام آمادگی می‌کنند که حق ایران را برای توسعه پژوهش، تولید و کاربرد انرژی صلح‌آمیز هسته‌ای مطابق با تعهدات پیمان منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای به رسمیت بشناسند. علاوه بر این بهبود روابط 6 کشور و اتحادیه اروپا با ایران و ایجاد اعتماد متقابل از دیگر موارد بود.

همچنین در این میان تسهیل خودکفایی کامل ایران در غذا از طریق همکاری در فناوری مدرن، قادرسازی ایران به نوسازی ناوگان هواپیمایی غیرنظامی، حمایت از ساخت نیروگاه آب سبک منطبق با آخرین فناوری روز، حمایت از تحقیق و توسعه در انرژی هسته‌ای به موازات بازیابی تدریجی اعتماد بین‌المللی، تامین تضمین‌های الزام‌آور حقوقی عرضه سوخت هسته‌ای، همکاری در جهت مدیریت سوخت مصرف شده و پسماند رادیو اکتیو، پشتیبانی از ایران در جهت ایفای نقشی مهم و سازنده در امور بین‌الملل، حمایت از برگزاری یک کنفرانس درباره مسائل امنیت منطقه‌ای، تاکید دوباره بر این که حل مساله هسته‌ای ایران به تلاش‌های منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای و تحقق هدف خاورمیانه عاری از سلاح‌های کشتار جمعی شامل سامانه‌های آنها کمک خواهد کرد، از دیگر مواردی بود که به دلیل قرار دادن پیش‌شرط تعلیق فناوری هسته‌ای مورد تایید ایران قرار نگرفت.

این کشورها البته بسته پیشنهادی دیگری هم ارسال کردند که مضمون آن چندان تفاوتی با اولی نداشت بنابراین طبیعی بود که آن هم نتواند نظر دولتمردان کشورمان را به خود جلب کند، اما این بار جمهوری اسلامی ایران دست به ابتکار جدیدی زد و تصمیم گرفت خود بسته پیشنهادی تهیه کند و برای کشورهای اروپایی بفرستد تا از این طریق به آنان بفهماند در چه شرایطی حاضر به مذاکره درخصوص انرژی صلح‌آمیز هسته‌ای با آنهاست.

بسته پیشنهادی مورد نظر در ابتدا به 2 کشور روسیه و چین اعلام شد که آنها هم در جواب توضیح دادند پس از بررسی‌های دقیق پاسخ خواهند داد.

هدف اصلی جمهوری اسلامی ایران از ارائه این بسته پیشنهادی و ورود به دور جدید مذاکرات بدون پیش‌شرط توافق همه‌جانبه مبتنی بر حسن نیت برای تحقق همکاری‌های درازمدت جهت تحکیم صلح، امنیت پایدار منطقه‌ای و بین‌المللی براساس عدالت بود. اما در حال حاضر و با توجه به ارائه بسته جدید جمهوری اسلامی ایران به کشورهای 1+5 می‌توان اینچنین قلمداد کرد که دیپلماسی هسته‌ای وارد فاز جدیدی شده است.

ایران با ارائه این بسته که متناسب با شرایط فعلی تهیه شده است منتظر است تا واکنش کشورهای غرب درخصوص پیشنهادات خود را رصد کند. این واکنش‌ها می‌تواند مشخص کند آیا کشورهای غرب به دنبال گفتگو با ایران برای حل مشکلات هستند یا این که از ارائه بسته‌ها، اهداف دیگری را دنبال می‌کنند.

کبری تیموری