7 محوطه دوره پارینه سنگی در تخت جمشید خشت و گل

بررسی باستان‌شناسی در کوه خواجه سیستان و بلوچستان، منجر به کشف 7 محوطه دوره زیرین پارینه سنگی جدید در این کوه باستانی شد. کوه خواجه در میان باستان‌شناسان به تخت جمشید خشت و گل شهرت دارد.

«کوروش محمدخانی»، سرپرست هیات باستان‌شناسی کوه خواجه دراین‌باره به خبرگزاری میراث فرهنگی گفت: «در بررسی­های باستان‌شناختی کوه خواجه سیستان، برای اولین بار 7 محوطه دوره زیرین پارینه سنگی جدید کشف شد.»

وی در ادامه گفت: « پیش از این از دوره زیرین پارینه سنگی تنها در محوطه‌های کاگیا در کرمانشاه، کشف رود در بستر باستانی کشف رود در خراسان نزدیک روستای بقبقو، لادیز، درمنطقه لادیز بلوچستان درحدود 65 کیلومتری جنوب زاهدان و در مثلث زاهدان، خاش و میرجاوه(نزدیک مرز ایران پاکستان). مثلث تبریز_میانه_مراغه: در منطقه واقع در مثلث میانه_تبریز_مراغه و گنج پر:لایه تحتانی تپه جلالیه در دره کلورز گیلان، شناسایی و کشف شده است.»

به گفته وی با شناسایی این محوطه­ها، کوه خواجه ششمین مکان در ایران محسوب می‌شود که دارای آثاری از این دوره است.

تاکنون قدیمی­ترین آثار شناسایی شده در کوه خواجه مربوط به قطعات سفالی از دوره هخامنشی بوده است. همچنین در این بررسی، یک غار نیز شناسایی شده است.

کوه خواجه گدازه بازالتی ذوزنقه‌ای شکلی است کهدر حدود 20 کیلومتری جنوب غربی زابل قرار دارد، این کوه تنها عارضه طبیعی دشت سیستان است که در هنگام پرآبی دریاچه، جزیره کوچکی را در میان دریاچه هامونشکل می‌دهد.

کوه خواجه بزرگترین معماری خشتی بر جای مانده از دوره "پارتیان" در منطقه سیستان و یکی از مهمترین آثار دوره‌های اشکانی،ساسانی- اسلامی است.

کوه خواجه برای نخستین بار در سال 1916 توسط "اورل اشتین" باستان‌شناسانگلیسی شناسایی و کشف شد .بدنبال آن پروفسور "هرتسفلد" طی سالهای 1925-1929 میلادی به جستجو در آثار کوه خواجه پرداخت. در سال 1961 "گوئلینی" باستانشناس و معمار ایتالیایی کاوش‌هایمحدودی در آثار کوه خواجه انجام داد. از دیگر کاوشگران محوطه می‌توان از محمود موسوی و سید منصور سید سجادی نام برد. آخرین بررسی در این محوطه توسط سرور غنیمتی از دانشگاه برکلی انجام شده است.