بی‌اختیاری دفع، شما را شرمنده نکند

بی‌اختیاری در دفع ادرار یا مدفوع اغلب به معنای شرمساری و خجلت برای فرد بوده و به دل‌آزردگی یا حتی طرد شدن آن فرد از طرف مردم می‌انجامد. در عین حال این یک مساله خیلی عادی و پیش‌پاافتاده است که می‌تواند برای هر کدام از ما از هر جنس و زمینه‌ای پیش بیاید.

این مساله منحصر به زندگی دوران سالمندی یا مختص انسان‌هایی که در آسایشگاه زندگی می‌کنند نیست. شما با توجه به تجربه خود باید در مورد رواج و شیوع آن مطلع باشید.

از نظر بعضی از مردم بی‌اختیاری به طور جدی سلامت و زندگی عادی آنها را مختل نمی‌کند. یعنی آنها با این مساله به عنوان یک ناراحتی جزیی و کم‌اهمیت برخورد می‌کنند، اما برای برخی دیگر این مساله ممکن است کل زندگی آنان را تحت‌الشعاع قرار دهد.

بویژه در بعضی از سالمندان رشد این مساله ممکن است کل زندگی آنان را تحت‌الشعاع قرار بدهد.

تکتم بانویی 87 ساله در این مورد تجربه تلخی دارد. او که بیشتر عمر خود را در خانه شخصی خود و همسرش به سر برده است اخیرا به خاطر سکته مغزی دچار فلج بخشی از بدن و از دست دادن کنترل دفع شده است.

او ناچار شد از خانه‌ای که به آن علاقه داشت دست بکشد و با یکی از فرزندانش زندگی کند.

او اکنون از این که هنوز زنده است و باعث دردسر فرزندانش می‌شود ناراحت است. تقریبا هیچ چیز نمی‌خورد و می‌گوید اگر زیاد بخورم باعث درد سر می‌شود.

گرچه از طریق اجاره دادن منزل مسکونی‌اش که خالی مانده بود هزینه درمان او تامین می‌شود، اما ناراحت است که فرزند یا نوه‌اش ناچار می‌شود لباس‌ها و ملحفه‌های او را دائم عوض کند و از این که اغلب بومیدهد شرمنده است.

او می‌گوید: حالا فقط آرزو دارم بمیرم.

در برخی از سالمندان این مشکل منجر به انتقال به مراکز سالمندان می‌شود. گرچه این مراکز خود می‌تواند بی‌اختیاری ادرار را تشدید کند.

زهرا معتمدی پرستار یکی از مراکز مراقبت از سالمندان می‌گوید:‌ برخی از سالمندان در مورد مطرح کردن مسائلشان بخصوص در مورد دستشویی و دفع خجالت می‌کشند. مثلا در بدو ورود کسانی بوده‌اند که به خاطر ندانستن محل دستشویی خود را خیس کرده‌اند. ناآشنا بودن محیط برای تازه‌وارد‌ها آنان را با افسردگی مواجه می‌کند و گرچه ما سعی می‌کنیم به آنها آرامش بدهیم ولی گاهی این اتفاق نمی‌افتد و استرس کسانی که تازه وارد مرکز نگهداری و مراقبت می‌شوند افزایش می‌یابد.

به هر حال سالمندان قدرت سازگاری کمتری دارند و گاه ورود به یک محیط مثل آسایشگاه برایشان شوک به حساب می‌آید و گاه هرگز با آن سازگار نمی‌شوند.

وی توصیه می‌کند در صورت ورود سالمند به محیط جدید نخست محل سرویس بهداشتی را به او نشان دهند و از او در مورد نیاز به نم‌گیر و پوشک بزرگسال سوال کنند و در صورت لزوم برایش لگنی زیر تخت قرار دهند تا با خیال راحت بخوابد.

بی‌اختیاری دفع نشانه‌ای از یک مشکل اساسی است و به خودی خود یک تشخیص به حساب نمی‌آید. قبل از انجام هر کار مفیدی در ارتباط با مشکل باید علت اصلی پیدا شود که درمان مناسب آن نیز ارائه شود.

علل اصلی بی‌اختیاری ادرار تحت 4 عنوان طبقه‌بندی می‌شوند:

علل جسمانی: ‌مثل عفونت مجاری ادرار، بیماری‌های مربوط به اندام‌های تناسلی مثل افتادگی مثانه در زنان و بیماری‌های غده پروستات در مردان‌، ناراحتی سیستم عصبی مثل آسیب‌دیدگی ستون فقرات و سکته مغزی.

علل روان‌شناختی: ‌سردرگمی و افسردگی

علل محیطی:‌ در اختیار نبودن تسهیلات لازم برای توالت رفتن یا ناکافی بودن آن و ناتوانی در استفاده از توالت به تنهایی و بدون حضور دیگران.

داروهای محرک: ‌مثل آرامبخش‌ها، ‌داروهایی که برای افزایش کارکرد خون به کار می‌روند و مورد استفاده بیماران قلبی است و عوارض جانبی برخی از داروهای ضدبیماری پارکینسون.

فراموش نکنید این یک باور بسیار نادرست است که برخی از سالمندان برای جلب توجه دیگران خود را بی‌اختیار جلوه می‌دهند.

تجویز یک دوره آنتی‌بیوتیک برای عفونت مجاری ادرار‌، قرار دادن تخت بیمار در نزدیکی توالت یا تهیه لباس‌هایی که به راحتی از تن به در می‌آیند، جراحی افتادگی مثانه و بزرگی غده پروستات می‌تواند از درمان‌های مورد نیاز بیماران باشد. در تمام این موارد سالمندان نیاز دارند که از مراحل درمان و پیشرفت آن باخبر شوند و به خاطر وضعی که به آن دچار شده‌اند سرزنش نشوند.