ساحل شکلاتی از نفت برق می زند

هنگامی که در سواحل لیرا در اسپانیا قدم می زنید ، انتظار دارید دریای آبی رنگ به همراه شن های طلایی رنگ را مشاهده کنید ؛ مثل دیگر ساحلهای زیبای دنیا ؛ ولی منظره امروز آن اصلا قابل باور نیست .

کد خبر: ۲۶۴۱۴

لکه بزرگی از نفت سطح آب را پوشانده ، در آبگیر کنار صخره ها می توان درخشش نفت را روی آب دید و سطح صخره ها به جای آن که خیس و لغزنده باشد ، پوششی قیرمانند و چسبناک پیدا کرده است . نوامبر گذشته ، نفتکش پرستیژ بار خود را به دریا ریخت و خلیج گالیشیا را در شمال غربی اسپانیا آلوده کرد. مخلوطی از آب و نفت به عمق یک متر در سطح دریا مشاهده می شد؛ پدیده ای که متخصصان آن را شکلات خامه ای می نامند! یک پرورش دهنده ماهی در لیرا درباره این فاجعه گفت : «هیچ آبی نبود! فقط نفت». حادثه نفتکش پرستیژ آخرین افتضاحی بود که نفتکش ها به بار آورده اند. با این که هر حادثه صدمات محیطی و اقتصادی فراوانی بر جای می گذارد اما موجب می شود دانش ما درباره چگونگی مقابله با آلودگی های نفتی افزایش یابد. این دانسته ها معمولا بسادگی به دست نمی آید. برخی اوقات پاکسازی های خودسرانه بیشتر از خود نفت خسارت به بار می آورد. همچنین ممکن است اقدامات دولت با نظر دانشمندان مغایرت داشته باشد. اما در نهایت ، یک توافق احتمالی پشت پرده بر سر فریب دادن روزنامه های مختلفی که درگیر مساله پاکسازی لکه های نفتی هستند، صورت گرفته است . نفت بیش از آن که به دریا آسیب برساند، به ساحل آسیب می رساند. بنابراین به نظر می رسد بهترین روش ، مکیدن و کف گرفتن از آب به وسیله کشتی های مجهز و یا تجزیه کردن آن به وسیله تجزیه کننده های شیمیایی باشد. از سدهای شناور هم می توان برای محافظت از خط ساحلی استفاده کرد. اما هیچیک از این روشها برای نفتکش پرستیژ مناسب نبود؛ چرا که آبهای اطراف آن بسیار ناآرام بود و سواحل اطراف هم برای استفاده از سدهای شناور کاملا نامناسب . کار زیادی نمی شد صورت داد، جز آن که منتظر ماند تا نفت به مرور زمان شسته شود. هنگامی که نفت به ساحل رسید، پرسش این بود که بهترین راه برای نجات جانوران و گیاهان چیست ؛ در حالی که باید کمترین خسارت به اکوسیستم منطقه وارد شود و هزینه های زیادی نیز در پی نداشته باشد؛ این که طبیعت را به حال خود رها کنیم تا خودش کارش را انجام دهد، فکر درستی نیست . بله ، سواحل آلوده به نفت به وضع عادی خود باز خواهند گشت ، اما بدون دخالت انسان ، این واقعه ممکن است خیلی طول بکشد. در سال 1974 نفتکشی به نام Metula حدود 50هزار تن نفت خام را در تنگه ماژلان (از جنوبی ترین مناطق امریکای جنوبی) تخلیه کرد. منطقه آنقدر دورافتاده بود که هیچ تلاشی برای پاکسازی آن صورت نگرفت و امروز با وجود گذشت 30 سال ، پسمانده های قیرمانند روی سطح صخره ها قابل مشاهده است . اما درخصوص نفتکش پرستیژ وضع به شکل دیگری بود. حجم نفت ریخته شده به دریا، وضعیت ماهیگیری آزاد و ارزش گردشگری منطقه ، اقدامی وسیع را طلب می کرد. نخستین قدم در این پاکسازی ، خارج کردن سریع و کامل نفت از سواحل بود؛ چه اگر نفت شسته شده به دریا برگردد یا در ساحل دفن شود، ممکن است در آینده صدمات بیشتری به بار آورد. مطلوب ترین روش پاکسازی ساحل ، روش دستی است . مردم بیل به دست بهترین وسیله خارج کردن نفت هستند؛ زیرا فقط چشمان انسان می تواند لکه های نفت را از مناطق غیرآلوده تشخیص دهد. در بخشهایی از سواحل گالیشیا، صخره های پوشیده از نفت و صخره های تقریبا غیرآلوده در کنار هم قرار گرفته است . خودروهای سنگین نمی توانند از این مناطق عبور کنند، ولی انسانها می توانند براحتی از صخره ای به صخره دیگر بپرند و به کار خود بپردازند. برای تصمیم گیری درباره مرحله بعدی اقدامات ، متخصصان آزمایش های خود را با دانسته های محلی همراه می کنند. عواملی که در نظر گرفته می شود، شامل ملاحظات محیطی است ؛ مثلا آیا منطقه آلوده شده در محل پرورش یا زندگی پرندگان دریایی واقع شده است ، یا این که ساحل آلوده ممکن است مورد توجه گردشگران قرار گیرد؛ و واقعیت های عملی ، مانند این که یک پاکسازی مشخص چقدر هزینه خواهد داشت و یا چقدر قابل انجام است . هر روش شدیدی در پاکسازی ، پیامدهای خاص خود را خواهد داشت . در سال 1989 ، هنگامی که برای پاکسازی سواحل آلاسکا که با نفتکش اگزون والدز آلوده شده بود، از آب گرم با فشار بالا استفاده شد ، مشاهده گردید روند بهبود این سواحل در مقایسه با سواحلی که از روش دیگری استفاده شده ، بسیار کندتر بوده است . البته پس از 3سال ، شرایط یکسان به نظر می رسد. امروزه از این روش ، بسیار کم استفاده می شود و فقط در مناطق ساخته دست بشر مانند بندرگاه ها و اسکله ها مورد استفاده قرار می گیرد. پاک کننده های شیمیایی نیز زیانبارند. در فروردین سال 1967 و در سواحل جنوبی گارن وال در انگلستان ، پس از حادثه نفتکش تومی کانیون 10هزار تن از حلال های قوی و پاک کننده ها روی منطقه آلوده پاشیده شد. این مواد شیمیایی از نفت سمی تر بودند و نتیجه آن شد که بسیاری از بی مهرگان دریایی از بین رفتند و نیترات های آزاد شده در اثر فرآیند شیمیایی موجب رشد بی رویه جلبک ها شد. امروزه از تجزیه کننده های ضعیف تری استفاده می شود. در سال 1996 که نفتکش سی اکسپرس در ساحل جنوبی ولز در انگلستان دچار حادثه شد، از تجزیه کننده هایی برای پاکسازی بخشی از منطقه استفاده شد ؛ ولی لکه های نفتی نه تنها از بین نرفتند ، بلکه ترکیب حاصل بمراتب سمی تر از خود نفت یا تجزیه کننده شد. این ترکیب باعث مرگ بسیاری از جانورانی شد که تا آن زمان از مرگ نجات پیدا کرده بودند. مشکلاتی از این دست ، همراه با این واقعیت که تجزیه کننده ها بر لکه های نفتی ضخیم اثر نمی کنند ، موجب شد تا از این روش نیز در گالیشیا استفاده نشود. به نظر می رسد استفاده از روشهای زیستی مناسب تر باشد! این روشها شامل تکثیر سریع باکتریهایی است که نفت را تجزیه می کند . البته این روش هم در تمام موارد جواب نمی دهد. از ساحل آلوده باید محافظت کرد وگرنه آب دریا، نفت و باکتری ها را با خود می شوید و می برد. نفت دفن شده در رسوبات را نمی توان تجزیه کرد و اگر رشد طبیعی باکتری ها بیش از آن که تحت تاثیر عناصر اصلی غذایی مانند کربن ، اکسیژن و نیترات ها باشد، به دما مرتبط باشد، این روش نیز موثر نخواهد بود. نفت همچنین باید تحت اثر زیست تباهی قرار گیرد. نفت سبک براحتی توسط باکتری ها تجزیه می شود؛ اما انواع سنگین تر ترکیباتی دارد که برای باکتری ها غیرقابل هضم است و در نهایت این که در مدتی که باکتری ها مشغول کار هستند، ساحل باید ایزوله شود تا باکتری های مشغول کار برای مردم محلی و گردشگران مشکلی ایجاد نکنند. سواحل دورافتاده آلاسکا که به وسیله اگزون والدز آلوده شده است ، مورد مناسبی برای این منظور است ؛ ولی بسیاری از موارد دیگر مناسب نیستند. محققان اسپانیایی آزمایش های زیست تباهی را در چند ماه اخیر روی سواحل آلوده به نفت آغاز کرده اند، ولی ممکن است نفت سنگین پرستیژ که بسختی توسط باکتری ها هضم می شود ، پاسخ مناسبی به این روش ندهد. در گالیشیا ، ساکنان محلی خواستار اعزام سریع ماشین های سنگین برای حمل و نقل حجم بسیار زیاد نفت بودند. این روش ، هزینه های محیطی خود را دارد ؛ چرا که در گالیشیا جاده ای به سمت سواحل آلوده وجود ندارد ؛ ساختن آن هم مناظر زیبای محلی را از بین خواهد برد. بهترین مکانها برای آن که طبیعت را به حال خود رها کنیم تا بازسازی طبیعی صورت پذیرد ، سواحلی است که هیچ بازدید کننده ای ندارد ؛ ولی ساحلهای پررفت و آمد به هیچ وجه مناسب این روش نیستند ؛ چرا که مردم حتما نفتی خواهند شد. در لیرا برای انتقال نفت از سطح ساحل ، از لوله هایی استفاده شد که به منظور انتقال آب به حوضچه های پرورش ماهی در گارسیا طراحی شده بود؛ اما علاقه به حفاظت از پرورش ماهی موجب شد جاده هایی برای ماشین های سنگین ساخته شود و شکلات خامه ای به وسیله کامیون ها از ساحل خارج گردد. اما در تمامی نواحی آلوده از ماشین های سنگین استفاده نشد! باتلاق های نمک و دلتاها، نواحی حساسی هستند که هر اقدامی ممکن است بیشتر از خود نفت خسارت وارد کند . پس از حادثه آموکو کادیز در 1987 در ساحل بریتانی در شمال غربی فرانسه که میلیون ها تن نفت به دریا ریخته شد، تجهیزات سنگین به برخی از باتلاق های نمک آلوده شده به نفت فرستاده شد. در این مناطق ، نفت تا حدود نیمی از رسوبات را آلوده کرده بود. تا 12سال بعد باز هم این مناطق پاکسازی نشده بودند. اگرچه باتلاق هایی که آلوده رها شده بودند، در ظاهر خوب بودند؛ ولی در گالیشیا برخی مناطق باتلاقی وجود داشت که حتی برای انسانها نیز غیرقابل دسترس بود. شماری برای پاکسازی این محلها داوطلب شدند، که البته نفت را به لایه های زیرین می راندند. این کار ضرر بیشتری در مقایسه با رها کردن باتلاق به حال خود داشت ؛ به طوری که مسوولان مجبور شدند منطقه را ببندند. بالاخره با مجموعه ای از کار دستی مردمی و استفاده از ماشین های سنگین ، موفق شدند آلودگی نفتی پرستیژ را از بین ببرند؛ یک حالت فوق العاده و پروژه ای با کار بسیار سنگین و فشار زیاد در مدت طولانی . منطقه ای که بیشترین آسیب را در ناحیه گالیشیا دیده بود، به وسیله زنجیری از قطرات نفت پوشیده شده بود. بسیاری از سربازان و داوطلبان یک مسافت 6کیلومتری را روی زانو در شن ها طی کردند و کلوخهای کوچک نفتی را از شنها جمع کردند. در ساحل دیگر، مردم شنها را الک می کردند و گیاهان اطراف ساحل را با دست تمیز می کردند تا نفت را از روی آنها پاک و از دفن شدن آنها جلوگیری کنند. شاید سخت ترین تصمیم این باشد که چه موقع باید به کار پاکسازی پایان داد. معمولا مقامات محلی این تصمیم را اتخاذ می کنند و آن هم زمانی است که منطقه نمای بدی نداشته باشد و ظاهرا تمیز شده باشد اما وقتی کارگرها تمام اقدامات ممکن را انجام داده باشند ، باز هم قسمتی از رگه های نفت زیر صخره ها و بین شکافها باقی مانده است . برای رفع این مشکل می توان تخته سنگهای آلوده را به داخل دریا انتقال و آنها را در مسیر امواج قرار داد. فشار آب دریا روی آنها فرآیند پاکسازی طبیعی را شتاب می بخشد و نفت باقیمانده روی آنها را می شوید. با ادامه پیدا کردن پاکسازی Prestige تا بهار و تابستان ، محققان به دنبال یافتن اثرات آلودگی نفتی هستند. آنان همچنین به دنبال اطلاعاتی هستند که ماهیگیران محلی بتوانند ادعای غرامت کنند. همچنین از محققان خواسته می شود تا رسما اعلام کنند که ساحل چه موقع بهبود یافته و به وضع عادی خود برگشته است ؛ البته این بدان معنی نیست که هیچ اثری از نفت باقی نمانده است . خوشبختانه نفتی که برای مدت طولانی در معرض هوا قرار گرفته زیاد سمی نیست و نفتی هم که در بین رسوبات فرو رفته ، به ارگانیسم های حیاتی آسیب نمی رساند. ولی تعریف بهبودی وضع منطقه نیز موضوع مورد بحث و جدلی است . برخی محققان معتقدند ، نفت باقیمانده هنوز به جانورانی که در دریا یا ساحل زندگی می کنند و یا از آن تغذیه می کنند، مانند سمور دریایی و ماهی قزل آلا آسیب می رساند و برای به حداقل رساندن این اثرات دراز مدت ، باید به پاکسازی ادامه داد. پاکسازی در مدت کوتاه صدمات بیشتری به دنبال دارد.