«جوانگرایی» زیر نظر اساتید فن

فرصتی برای جوان‌ترها

کیانوش عیاری فیلمساز حرفه‌ای و باتجربه‌ای است که کار تهیه تله‌فیلم را با تهیه‌کنندگی فیلم اول شبنم عرفی‌نژاد شروع کرده و از قرار معلوم باید منتظر کارهای دیگر او در این زمینه باشیم. او با بیان این که فعلا درباره تعداد تله‌فیلم‌هایی که قرار است ساخته بشود، صحبتی نشده می‌گوید: «تا وقتی مشکل خاصی پیش نیاید، ادامه می‌دهم. دوست دارم با استفاده از این فرصت، به جوانانی که می‌توانند امکان فیلم ساختن بدهم. با سیمافیلم هم توافق کرده‌ایم که از دایره جوان‌ها خارج نشویم. تلویزیون می‌خواهد کارهای بهتر و نوتر را در قالب کارهای جوانان ببیند.»

عیاری اضافه می‌کند:‌ «بخش عمده این فیلم‌ها باید توسط فیلمسازان جوان‌تری ساخته بشود که تازه می‌خواهند وارد عرصه فیلمسازی بشوند. تله‌فیلم‌ها فرصت خیلی خوبی برای آزمون و کسب تجربه آنهاست. البته نباید فیلمنامه‌هایی که روی دست مانده، به سمت تلویزیون پرتاب بشود. نباید اجازه بدهیم فیلمسازانی که توان کار در عرصه سینمای حرفه‌ای را ندارند، وارد این عرصه بشوند. اگر این اتفاق بیفتد، نتیجه از چیزهای کسالت‌باری که داریم می‌بینیم، تغییر خواهد کرد. من دوست دارم به اندازه توان خودم به این اتفاق دامن بزنم.»

اما علیرضا رئیسیان که در طول 3 سال گذشته 10 فیلم تلویزیونی تهیه کرده و حالا هم علاوه بر 3 پروژه‌ای که به تصویب رسانده، 2 پروژه را هم در مرحله نگارش فیلمنامه دارد، از این تصمیم سیمافیلم اظهار بی اطلاعی می‌کند و توضیح می‌دهد که در این 10 فیلم با کارگردان‌های مختلفی کار کرده؛ از محمدعلی نجفی که فیلمش با اسم «هم چون یک رویا» مدتی پیش پخش شد بگیر تا ابراهیم شیبانی و کاظم معصومی و شاهد احمدلو و اسماعیل فلاح‌پور و مازیار میری و کاوه سجادی‌حسینی که با این که اکثرشان جوانند، ولی در کار خودشان حرفه‌ای به حساب می‌آیند.

رئیسیان با ذکر این نکته که موفقیت یا عدم موفقیت فیلم‌ها به عوامل مختلفی بستگی دارد، می‌گوید: «استفاده من از جوان‌ها به دلیل مسائل مادی نیست. دستمزد همه کارگردان‌ها هم از نظر من یکسان است. حتی در کنار کارگردان‌های جوان آدم‌های باتجربه‌تری می‌گذارم که نتیجه کار متعادل و خوب از کار دربیاید.»

درباره لزوم درجه بندی و ارزشیابی آثار

کارگردان «روزگار قریب» عقیده دارد که باید انگیزه تهیه کننده‌ها هم از ساخت تله فیلم مشخص بشود: «واقعا غرض از ساختن تله‌فیلم‌ها پر کردن جیب خودمان به عنوان تهیه‌کننده است یا این که می‌خواهیم سری بین سرها دربیاوریم؟ شهرت که دغدغه من نیست. تنها چیز دیگری که می‌تواند باشد، بحث پول است. می‌شود باور کرد یا نه؛ من بیشتر می‌خواهم سطح کیفی تله‌فیلم‌ها ارتقا پیدا کند.»

ولی رئیسیان خیلی کلی تر و سرراست تر به این جنبه از ماجرا نگاه می‌کند: «شغل من تهیه کنندگی و کارگردانی است و به عنوان یک حرفه‌ای همه این انگیزه‌ها را با هم دارم. مهم‌ترین نکته این است که فیلم‌ها بعد از ساخت استانداردسازی و درجه‌بندی بشود. وقتی کار انبوه تولید می‌شود، طبیعی است که در بین آنها هم کار خوب دربیاید، هم متوسط و هم ضعیف. ولی وقتی ارزیابی نباشد، تعداد کارهای متوسط و ضعیف بیشتر می‌شود. در شوراهای ارزیابی هم هیچ آدمی که از مسائل فنی سر در بیاورد وجود ندارد و همه فقط از نظر موضوعی آن را بررسی می‌کنند.»

پس سینما چی؟

یکی از نظراتی که در این مورد تله فیلم‌ها وجود دارد این است که تولید انبوه این فیلم‌ها ممکن است به سینما لطمه بزند. اما عیاری از زاویه دیگر به این داستان نگاه می‌کند: «وقتی تلویزیون اختراع شد، طبیعتا به سینما لطمه زیادی زد. ولی سینما راه ادامه حیات خودش را پیدا کرد. اگر چه ناچار شد برای این که بتواند جلوی تلویزیون قد علم کند، به سمت فیلم‌های محیرالعقولی برود که روز به روز هم تعدادشان دارد بیشتر می‌شود. با این حال سینمای ارزشمند با این که ضریبش پایین‌تر آمده، ولی دارد نفس می‌کشد و گاهی هم با برخورد خیلی خوب مخاطبان مواجه می‌شود. نگرانی در رابطه با تله‌فیلم‌ها هم خیلی شرافتمندانه است. انگار سینما بگوید من یک لاقبا با گردن نازک‌تر از مویم باید یک تنه در مقابل رسانه‌‌ قدرتمندی که در سال 500  400 فیلم شبه سینمایی تولید می‌کند، بایستم و نفس بکشم. ولی به هر حال باید به هر رسانه‌ای حق داد که بخواهد برای جلب مخاطب از همه توانش استفاده کند. بخصوص که دیش‌های ماهواره، روز به روز دارند حلقه محاصره را تنگ‌تر می‌کنند. این را هم از نظر دور نکنیم که این ماجرا از نظر عامه خانواده سینمای ایران بد نیست، چون به هر حال کار پیدا کرده‌اند و مثل سابق بیکار نیستند.»

رئیسیان هم از زاویه دیگری حرف عیاری را تایید می‌کند: «هرکدام از آنها تعریف و جای خودش را دارد و هیچ کدام مانع و رقیب هم نیستند.

خیلی از فیلم‌هایی که تلویزیون از کشورهای دیگر می‌خرد، همین تله فیلم‌ها هستند و این از نوع سوژه و عواملشان پیداست. تله فیلم قرار است یک بار در یک مناسبت خاص نمایش داده بشود، نه این که به عنوان یک اثر ماندگار اکران شود. حالا اگر بعضی از فیلمسازها احساس رقابت می‌کنند، مشکل از خود آنهاست. خیلی از فیلم‌های سینمایی ما از تله فیلم‌ها و حتی تئاترهای لاله زاری هم ضعیف ترند.»