سایه مرگ روی لحظه‌های توهم شادمانی

خطر جرم‌خیزی مخدرهای جدید

دکتر «علی اصغر حریری» رئیس یکی از کلینیک‌های ترک اعتیاد شهر تهران معتقد است، میزان وقوع جرم در نسل جدید معتادان بسیار زیاد است. دکتر حریری در تشریح این مساله به یک مثال روی می‌آورد و می‌گوید: «تا پیش از ورود نسل جدید مخدرهای کشنده و صنعتی بیشتر افراد که برای ترک اعتیاد به این مرکز مراجعه می‌کردند، سوءپیشینه چندانی در زمینه ارتکاب به جرم نداشتند یا حداقل به دلیل دزدی‌های کوچکی همچون سرقت وسایل اتومبیل سابقه کیفری داشتند، اما مواد مخدر جدید چنان اثری به لحاظ روانی برمعتادان صنعتی می‌گذارند که آنان برای تهیه مخدر دست به هر عملی می‌زنند.»

کارشناسان می‌‌گویند، طول عمر مصرف‌کنندگان مخدرهای جدید در بهترین حالت 2 تا3 سال تخمین زده می‌شود، فرد معتاد پس از 3ماه از آغاز مصرف، کم‌کم به جنون و پریشان‌حالی دچار می‌شود و همین مساله راه او را برای بازگشت دشوارتر می‌کند.

دکترحریری دراین‌باره معتقد است: «در مواد مخدر جدید مشکل اصلی ترک و سم‌زدایی از بدن فرد بیمار نیست، بلکه تاثیرات روانی که این اعتیادآورها بر ذهن و روان بیمار می‌گذارند؛ بخش دشوار ماجراست، افزون بر این تضمینی وجود ندارد که بیمار حتی پس از ترک کامل مخدر تبدیل به فردی کاملا سالم شود. باید این نکته را در نظر گرفت که مخدرهای صنعتی همگی به یک اندازه خطرناک هستند و از این لحاظ نمی‌توان آنها را طبقه‌بندی کرد. از طرف دیگر تعداد طبقه‌های مواد مخدر صنعتی چندان زیاد نیست و تنها نام و ظاهر این مواد متفاوت است، به این ترتیب سوداگران مرگ می‌توانند معتاد سرخورده را به امید یافتن مواد جایگزین، به اعتیادآورهای جدید دچار کنند. مخدرهای جدید ترکیبی از مرفین، آمفتامین یا کوکائین هستند، در شرایطی که هر یک از این مخدرها خود به تنهایی می‌تواند آسیب‌های جدی به بیمار وارد کند، کافی است تصور کنید که ترکیب‌ اینها با یکدیگر چه می‌شود.»

شیشه‌های مرگ‌آور

متاسفانه مصرف و گرایش به مخدرهای جدید به دلیل قیمت پایین و در دسترس بودن در چند سال اخیر در بین جوانان افزایش یافته است، دکتر حریری می‌گوید: «ما در این کلینیک ترک اعتیاد، شاهد هستیم که گاهی حتی آنهایی که تا پیش از این به مواد مخدر سنتی گرایش داشتند و در این مرکز از دام مواد مخدر آزاد شده‌اند، پس از مدتی به مخدرهای مرگ‌آوری همچون شیشه روی آورده‌اند که این روش در مدت‌کوتاهی بیمار را به کام مرگ می‌کشاند. در حالی که مخدرهای افیونی مانند تریاک که معتاد را بیشتر به سمت سکون و کندی حرکت می‌دهد، اما شیشه فرد را به سمت رفتارهای خشونت‌آمیز سوق می‌دهد. در واقع شیشه اثری ترکیبی از توهم‌زایی و تحرک‌بخشی دارد و سیستم مرکزی اعصاب را تحریک کرده و سبب بروز نوعی تشنج و حرکات غیرقابل کنترل به همراه تعریق، گشادی مردمک چشم و در مجموع، کنش‌های شدید رفتاری می‌شود. این ماده که از خانواده آمفتامین‌هاست، اثراتش درست مثل قرص اکستازی است و سبب افزایش انرژی، پر فعالیتی، شادابی، بی‌خوابی، افزایش تمرکز و حس اعتماد به نفس می‌شود و به خاطر همین اثرات است که افراد در سنین 18 تا 25 سال به این مواد روی می‌آورند.»

رهایی به قیمت...

تا چندی پیش بسیاری از افراد معتاد برای ترک و رها شدن از مصرف مخدرها می‌توانستند به روش‌های ساده اتکا کنند و پس از تحمل یک دوره درد در خانه از چنگال اعتیاد رها شوند، روشی که تا سال‌ها به عنوان «به تخت بستن» مشهور بود، اما این روش در اعتیادهای جدید به هیچ رو کارآمد نیست، زیرا بیش از آن که تن بیمار رنجور و دردناک باشد، این ذهن و روان اوست که به درمان نیاز دارد، دکتر حریری در این باره می‌گوید: «نمی‌توان برای همه معتادان، روشی مشترک برای ترک تجویز کرد؛ زیرا معتادان از نظر شخصیت، نوع مخدر مصرفی، شدت و مدت اعتیاد و شرایط اقتصادی و خانوادگی با یکدیگر متفاوتند. با این حال یکی از روش‌های غلط در ترک مخدرهای جدید «خوددرمانی» است که در بیشتر موارد نتیجه عکس از خود به جا می‌گذارد، در واقع بسیاری از معتادان در خوددرمانی‌ها به روش ترک تدریجی روی می‌آورند که به‌خودی‌خود چندان روش غلطی نیست، اما تبعاتی به همراه دارد از جمله این که ممکن است فرد معتاد گرفتار انواع دیگری از مواد مخدر شود و از سوی دیگر رابطه او با سوداگران مرگ و دلالان مواد مخدر ادامه پیدا می‌کند.»

یکی از روش‌های غلط ترک اعتیاد که در چند سال اخیر بسیاری از معتادان به آن روی آورده‌اند استفاده از قرص‌های «ترامادول»‌ است که گاهی عوارض زیانباری را با خود به همراه می‌آورد، دکتر حریری درباره مصرف خودسرانه این قرص‌ها اضافه می‌کند: «بررسی‌های ستاد مبارزه با مواد مخدر نشان می‌داد که اعتیاد به ماده مخدر «کراک» نتیجه مصرف ناآگاهانه «ترامادول» است. به دلیل این که ترامادول یک مسکن مخدر است، سوء مصرف آن زمینه‌ساز مصرف مواد دیگر و در دوزهای بالاتر می‌شود و به جای این که بیمار را در مسیر درست هدایت کند، کار درمان او را دشوارتر از پیش می‌کند. در استفاده از این دارو به این دلیل که گیرنده‌های سیستم اعصاب مرکزی با گیرنده‌های ترکیبات مخدر مشترک هستند، این باور غلط را به وجود آورده که این دارو خاصیت ترک اعتیاد دارد. نکته مهم اینجاست که ترامادول جزو داروهایی است که باید از سوی روانپزشکان و پزشکان تجویز شود، مصرف خودسرانه این دارو سبب گرایش دوباره به مواد مخدر بخصوص تریاک و گاهی نیز کراک می‌شود.»

دکتر حریری اضافه می‌کند: «در صورتی که معتاد یا خانواده او تحت درمان‌های ضروری روانپزشکی قرار نگیرند و به سفارش‌های روانپزشک معالج عمل نکنند، موفق به ترک و درمان اعتیاد نخواهند شد.»

مشاوره بگیرید

خط تلفن مشاوره رایگان اعتیاد، براساس تفاهم‌نامه همکاری مشترک سازمان بهزیستی و ستاد مبارزه با مواد مخدر یکی از روش‌های اصولی دستیابی به روش صحیح ترک اعتیاد است. دکتر حریری در این باره می‌گوید: «خوشبختانه در چند سال اخیر مراکز دولتی همچون سازمان بهزیستی کشور به مدد معتادانی آمده‌اند که توان پرداخت هزینه‌های درمان را در بخش خصوصی ندارند، در واقع این مراکز می‌توانند بهترین کمک‌های پزشکی را به این دسته از بیماران ارائه بدهند و این امکان در حالی وجود دارد که متاسفانه در چند سال اخیر بسیاری از مراکز درمانی مانند دلالان مواد مخدر وارد عمل می‌شوند و بیماران وابسته به مواد مخدر را بیش از پیش به دردسر می‌اندازند، با این حال مراکز دولتی می‌توانند امن‌ترین ماوا برای معتادان باشند و خیلی زود این دسته از بیماران را به آغوش یک جامعه سالم بازگردانند.»

این سم‌شناس اضافه می‌کند: «در چند سال اخیر مدام شاهد تبلیغ داروهای ترک اعتیادی همچون داروی ترک اعتیاد گیاهی، بدون بازگشت، بدون عوارض خماری در شبکه‌های ماهواره‌ای هستیم که بیش از هر چیز ترفندهای تبلیغاتی این افراد سودجوست و نباید برای درمان به آنها اعتماد کرد. مهم‌ترین مساله در مورد این داروها این است که هیچ کدام مورد تایید مراجع معتبر علمی نیستند چون اگر غیر از این بود باید در کتاب‌ها و سمینارهای معتبر نامی از آنها می‌آمد و ثبت می‌شد، اما تا امروز هیچ یک از آنها در جلسات بین‌المللی مورد تایید قرار نگرفته‌اند. اکثر این داروها به صورت قاچاق وارد کشور می‌شوند و تاییدیه ندارند و مردم باید بدانند مهم‌ترین راه ترک اعتیاد، مراجعه به مراکز مجاز ترک اعتیاد است. مهم‌ترین عوارض این داروها این است که یک درمان ناموفق ایجاد می‌کنند و البته در بسیاری از مواقع عوارض قلبی، کبدی و کلیوی را نیز به همراه دارند. در عین حال، چون این داروها به صورت کپسول و شربت در دیگر کشورها تولید می‌شوند، محتوای مشخصی هم ندارند و معتادان باید بدانند که اگر با مصرف آنها دچار عوارضی شوند، نمی‌توانند به مراجع قانونی شکایت کنند.»

حدیث ضابطی