فرهنگ عشایر، مهم‌ترین جاذبه فارس

اگرچه مشغله‌های زندگی ماشینی این روزها به زندگی عشایری نیز رسوخ کرده و کوچ ماشینی جای خود را به کوچ سنتی سال‌های پیشین داده، اما هنوز رگه‌هایی از زندگی سنتی و ایلی را میان طوایف عشایر فارس می‌توان دید که بیانگر عمق فرهنگ و زندگی سنتی عشایر این اقلیم است.

کد خبر: ۲۴۴۹۳۹

ویژگی های فرهنگی عشایر فارس بی‌شک یکی از مهم‌ترین جاذبه‌های گردشگری این استان در جلب گردشگران مختلف ایرانی و خارجی است که آداب، موسیقی و صنایع دستی از جمله این ویژگی‌ها‌ست.

فارس که مهد کهن آداب و آیین‌های فرهنگی ایران زمین است، جایگاهی برای زیست عشایر و کوچ و رفتن به ییلاق و قشلاق ایلات است. عشایر فارس در گذر تاریخ بنیانگذار فرهنگ غنی در سرزمین فارس بوده‌اند و بخشی از فرهنگ ایلات در نوع زندگی آنان متجلی است.

موسیقی‌: تجلی خواسته‌ها و نیازهای یک ایل یا یک قوم را به صورت عملی در موسیقی آن قوم می‌توان دید. موسیقی یک ایل مثل همه چیز ایل، رنگ و شکل خاصی دارد و همان‌قدر که ساده است زیبا و دلفریب نیز است. این موسیقی هرچند نتوانسته از قید غم و اندوه رهایی پیدا کند، ولی در بسیاری از آهنگ‌ها و بویژه آهنگ‌های رقص و تصنیف شادابی دیرین خود را به نحو کاملی حفظ کرده است.

نی، ساز و دهل ابزارهای نواختن هستند که در موسیقی عشایر فارس و ایل قشقایی جایگاهی خاص دارد و معمولا در ‌آیین‌های شاد و حتی در سوگواری‌ها از برخی از آنها استفاده می‌شود. عشایر قشقایی بزرگ‌ترین قوم عشیره‌ای فارس است.

لباس‌های عشایری‌: لباس‌های محلی مردان و زنان قشقایی نیز جاذبه‌های خاصی دارد و آوازه آن تا دوردست‌ها نیز رفته و امروزه به یکی از مهم‌ترین جاذبه‌های فرهنگی این قوم تبدیل شده است.

پوشاک زنان عشایر شامل کلاهک، آرخالق، تنبان و پاپوش است که بیشتر در رنگ‌های شاد و متنوع و الهام گرفته از طبیعت تهیه می‌شود.

پوشاک مردان ایل را هم کلاه، پیراهن، آرخالق، شال کمر، چقه و کپنک تشکیل می‌دهد. ایلاتی‌ها در گذشته دارای آرخالق و شال و کلاه‌های بدون لبه و نمدی بوده‌اند و در عصر پهلوی ناچار شدند مثل دیگران لباس یک شکل بپوشند.

صنایع دستی: تولیدات صنایع دستی عشایر فارس نیز شهرت جهانی دارد.

در میان عشایر فارس هنوز زیباترین هنر دستی قالیبافی است که آمیزه‌ای از کار و تلاش و هنر است که با دست‌های سختکوش زنان عشایر بافته می‌شود.

گبه‌بافی نیز همچون قالیبافی از جمله بافته‌های عشایر است. گبه تجلی زیبایی طراوت و شادی زندگی عشایری است که مانند پیراهن رنگ به رنگ زنان ایل موجی از رنگ‌های شاد طبیعت را در خود جای داده است.

زمینه اصلی این فرش، دشت‌های سرسبزی است که عشایر در آن زندگی می‌کنند. گویی تمام زیبایی‌های طبیعت در زمان کوچ با دست دختران و زنان هنرمند قشقایی به این فرش‌های کوچک نقش بسته است.

گلیم قشقایی شاهکاری از هنرمندی زنانی است که به تنهایی (پس از چیدن پشم)‌ ریسندگی، رنگ‌آمیزی، چله‌کشی و بافت گلیم را برعهده دارند. گلیم‌های اصیل قشقایی از پشم صد درصد خالص تهیه، شسته و سپس بافته شده‌اند.

قطر الیاف آنها بسیار نازک و خامه مصرفی‌شان بسیار ظریف است. شاید بتوان گفت ثبات رنگ در مقابل شستشو و نور مهم‌ترین عاملی است که موجب شهرت گلیم قشقایی شده است.

از دیگر عواملی که گلیم قشقایی را سرآمد گلیم‌های جهان کرده، فشردگی و ریزه کاری‌های آن است.

جاجیم نوع دیگری از دستبافته‌های عشایر است. جاجیم در لغت به معنی پلاس است و از نخ‌های رنگین و ظریف پشمی یا پنبه‌ای یا مخلوط هر دو بافته می‌شود.

کاربرد این فرش در ایلات و عشایر زیاد است و به عنوان روانداز و محافظ سرما مورد استفاده قرار می‌گیرد. جاجیم بافته‌ای خشن و زبر است ولی با استفاده مداوم از آن، در اندک مدتی لطافت و ظرافت پیدا می‌کند.

عشایر فارس از3 ایل بزرگ قشقایی، خمسه و ممسنی به انضمام 8 طایفه مستقل تشکیل شده‌ است.

جمعیت کلی عشایر استان فارس بالغ بر 180 نفر است که حدود 14 درصد جمعیت عشایری کشور و 5 درصد جمعیت استان فارس را شامل می‌شود.