سینمای ایران می‌تواند حرفه‌ای شود

وی سال 2003 نخستین فیلم بلند سینمایی خود را با عنوان «بازگشت»‌ کارگردانی کرد که با تحسین منتقدان برجسته سینما روبه‌رو و موفق به کسب 28 جایزه مختلف بین‌المللی از جمله جایزه شیر طلایی بهترین فیلم جشنواره فیلم ونیز شد. این فیلم نامزد 13 جایزه بین‌المللی نیز شد. دومین فیلم بلند سینمایی زویاگینتسف با نام «تبعید» سال 2007 در جشنواره «کن» به نمایش درآمد و به گفته منتقدان، از جمله بخت‌های مسلم کسب جایزه نخل طلای کن محسوب می‌شد. این فیلم در کن جایزه بهترین بازیگر مرد را به خود اختصاص داد. زویاگینتسف سال 2008 نیز اپیزود کوتاهی از فیلم «نیویورک دوستت دارم» را کارگردانی کرد که سال 2009 به نمایش درخواهد آمد.

شما به عنوان داور بخش بین‌الملل جشنواره فیلم فجر به ایران دعوت شده‌اید،‌ اولین بار است که به ایران سفر می‌کنید؟

بله، اولین بار است که به ایران می‌آیم.

در این مدت که در ایران بودید،‌ فضای جشنواره را چطور می‌بینید؟

به نظر من جشنواره فیلم ایران فضایی بسیار دوستانه و صمیمی ‌دارد. سینمای ایران سینمای بسیار غنی‌ است و پرداختن به هنر سینما در چنین فضایی قابل احترام است. حضور در این جشنواره فیلم برای من خیلی جالب است.

تا حالا داوری جشنواره‌ای را هم به عهده داشته‌اید؟

اولین بار است که به عنوان داور در جشنواره فیلمی‌ شرکت می‌کنم. تاکنون چندین بار از طرف جشنواره‌های مختلف برای داوری دعوت شده بودم و هر بار دعوت‌ها را رد می‌کردم، ولی این بار دعوت جشنواره شما را قبول کردم. این‌که با افراد خبره سینمایی در یک جا بنشینم و فیلم ببینم و بعد از بین آنها یکی انتخاب شود، تجربه جالبی است.

تا چه حد با سینمای ایران آشنا هستید؟

من تا قبل از این‌که به ایران سفر کنم بجز چند فیلم از محسن مخملباف و عباس کیارستمی،‌ فیلم ایرانی دیگری ندیده بودم. البته در مدت جشنواره فجر موفق شدم چند فیلم ایرانی دیگر ببینم و خیلی دوست دارم فیلم‌های مجید مجیدی را هم ببینم. مجیدی کارگردان بسیار موفق و مطرحی است.

در روسیه امکان تماشای فیلم ایرانی دارید؟

تهیه و یافتن فیلم ایرانی در کشور روسیه کار بسیار سختی است و حالا که به ایران سفر کرده‌ام و از نزدیک با ایرانی‌ها آشنا شدم، بسیار مشتاقم فیلم‌های ایرانی را تماشا کنم.

به نظر شما تفاوت سینمای روسیه با سینمای ایران در چه چیزهایی است؟

ما هرگز در سینمای روسیه آن حس قوی‌ای را که مثلا در کارهای مخملباف یا کیارستمی‌وجود دارد، نداریم. سینمای ایران به صورت حرفه‌ای به مسائل معنوی می‌پردازد و این عنصری است که در سینمای روسیه و بسیاری از کشورهای دیگر وجود ندارد و اگر وجود داشته باشد، خیلی کم است. ایرانی‌ها در پذیرایی بسیار عالی هستند. به مهمان خیلی اهمیت می‌دهند و خیلی دوستانه برخورد می‌کنند و باید بگویم که در این مدت واقعا به من خوش گذشته و لحظات خوبی داشته‌ام. از مسوولان برگزاری فیلم فجر تشکر می‌کنم.

فیلم‌هایی که در بخش بین‌الملل دیدید، چطور بود؟

باید بگویم فیلم‌های خوبی برای نمایش در این بخش انتخاب شده است. همه آنها فیلم‌های خوبی هستند. این که به عنوان داور بنشینی و یکی از آنها را به عنوان بهترین انتخاب کنی؛ البته کار سختی است چون فیلم‌های خوبی در بخش خارجی انتخاب شده و ارزش نگاه کردن دارند. البته بجز فیلم روسی «یاریک.» این فیلم بسیار ضعیف است و هیچ گونه بار هنری قابل بحثی ندارد و در روسیه هم اصلا فیلم مطرحی نیست. نمی‌دانم چرا با وجود فیلم‌های بسیار خوب سینمای روسیه، این فیلم ضعیف برای جشنواره انتخاب شده است. شاید هم روسیه در اطلا‌ع‌رسانی به سینمای ایران بد عمل کرده است. به هر حال یاریک یک فیلم اجتماعی خشن درباره بچه‌هایی است که اعضای بدن آنها فروخته می‌شود. کاش فیلم بهتری از سینمای روسیه برای نمایش انتخاب می‌شد.

آشنایی اروپای شرقی و روسیه با سینمای ایران چقدر است؟

خیلی خیلی کم. در روسیه افرادی که به سینما علاقه‌مند هستند خیلی زیادند ولی تقریبا هیچ فیلم ایرانی در سینماهای این کشور نمایش داده نمی‌شود. شاید افرادی که به سینمای ایران علاقه دارند فقط بتوانند از طریق اینترنت فیلم‌های ایرانی ببینند.

به عنوان فردی که در جشنواره‌های مطرح دنیا حضور داشته است، در مقایسه با آنها جشنواره فجر ایران را چطور ارزیابی می‌کنید؟

هر جشنواره‌ای مشخصه خود را دارد و برای همان مشخصات، از دیگر جشنواره‌ها متمایز می‌شود. به نظر من مهم‌ترین مشخصه جشنواره ایران، اهمیت فضای صمیمی ‌و ساده‌ آن است. دیگر جشنواره‌های فیلم که من در آنها حضور داشته‌ام خیلی خشک و رسمی ‌هستند. سینمای ایران در نوع خود قوی عمل می‌کند ولی اگر بخواهم جشنواره شما را با جشنواره‌های بین‌المللی مقایسه کنم مثل این است که بخواهیم یک دانشجوی فوق‌لیسانس را با یک دانشجوی ترم اول دانشگاه قیاس کنیم.

داورهای بخش بین‌الملل چطور بودند؟

گرچه در این مدت ارتباط زیادی با آنها نداشته‌ام و فقط هر روز با هم فیلم می‌بینیم ولی به نظرم تک تک آنها افراد خبره‌ای هستند. خیلی با دقت و حساسیت فیلم می‌بینند.

آیا بعد از بازگشت به روسیه حضور شما در ایران در رسانه‌های کشورتان بازتابی خواهد داشت؟

البته اگر روزنامه‌ها یا شبکه‌های تلویزیونی درباره سینمای ایران و حضور من به عنوان داور اطلاعاتی بخواهند حتما شرکت می‌کنم و علاوه بر این حتما برای دوستانم که همگی اهل سینما هستند از ایران و جشنواره فیلمش تعریف خواهم کرد.

به نظر شما چه عاملی می‌تواند سینمای ایران را بهتر و بیشتر به دنیا معرفی کند؟

سینمای ایران از نظر فرهنگی غنی است و باید از همین عامل فرهنگ به عنوان وسیله ارتباط با سینمای جهان استفاده کند. در جایی که فرهنگ حضور دارد کشورها می‌توانند فارغ از هر گونه مساله سیاسی با هم ارتباط برقرار کنند. آنچه در جامعه و فرهنگ عمومی‌می‌گذرد، جدا از سیاست است. سینمای حرفه‌ای سینمایی است که فضایی آرام و دوستانه برای مخاطبانش فراهم کند که خوشبختانه ایران این فاکتور را دارد و می‌تواند از آن استفاده کند.

مهری توکلیان