انکار یک حقیقت تلخ‌

اگر روزی که قرار شد صاحب لیگ حرفه‌ای شویم خود را موظف به رعایت تمام اصول حرفه‌ای‌گری می‌کردیم و بدون تعصبات بیجا با الگو گرفتن از کشورهای بزرگ دنیا راه آزمون و خطا را نمی‌پیمودیم، اکنون وضعیت بهتری داشتیم، اما به هزار و یک دلیل غیرموجه این‌کار را نکردیم و همین باعث شد اکنون کاریکاتوری از فوتبال حرفه‌ای، بازیکن حرفه‌ای و نیز مربی حرفه‌ای در اختیار داشته باشیم.

دکتر محمدرضا نقابیان، روانشناس و روانپزشک ورزشی با طرح این موضوع می‌افزاید: باید صادقانه بپذیریم در این میان فوتبال ما بیشترین ضربه را از مدیریت‌های غیرعلمی‌ و ناآگاهانه خورده است. در شرایطی که یک مدیر برای تثبیت خودش و برای این‌که بماند،‌ پول‌های بی‌حساب و کتاب خرج می‌کند و با خرید بازیکنانی که قابلیت‌هایشان هیچ تناسبی با مبلغ قراردادشان ندارد، به آنها شهرت کاذبی می‌بخشد که به هیچ وجه در حد و اندازه آن نیستند، نتیجه این‌کار چه چیزی جز بروز رفتارهای غیرورزشی و خودخواهانه در میادین مسابقه خواهد بود؟ طبیعی است که وقتی بازیکنی سر جای اصلی خود ننشسته و بیشتر از حقی که دارد به او داده‌ایم دیگر به هیچ صراطی مستقیم نمی‌شود و عشق شهرت و جلب توجه در جامعه او را به هر سمت و سویی می‌کشاند و باعث در افتادن با مربی، یار هم‌تیمی ‌و حتی داور می‌شود و به نوعی از این‌که به عنوان فردی یاغی شناخته شود احساس لذت می‌کند که اینها همه ریشه در مشکلات عمیق روانی فرد دارد. متاسفانه در جایی که در فوتبال روز دنیا ادب و انسانیت حرف اول را می‌زند،‌ معیارها و خواسته‌های ما تغییر کرده و به سمت بیراهه رفته است.

به عقیده دکتر نقابیان، برای تغییر وضعیت اسفبار موجود باید کار را به ‌شکل ریشه‌ای از باشگاه‌ها و به‌طور اخص از مدیران آنها شروع کنیم؛ چرا که این افراد بخاطر دوام و بقای خودشان لطمات جبران‌ناپذیری را بر پیکر ورزش کشورمان وارد کرده‌اند و این موضوعی نیست که بتوانیم بسادگی از آن بگذریم.

نقش انکارناپذیر رسانه

«یکی از مهم‌ترین دلایل بروز رفتارهای پرخاشگرانه ورزشکاران در میدان مسابقه، ناآشنایی با مهارت خاصی به‌ نام قاطعیت است که به فرد کمک می‌کند تا در شرایط سخت و پر استرس رقابت‌های ورزشی از حالت طبیعی دور نشود و کنترل لازم و کافی را روی رفتار و اعمال خود داشته باشد.»

دکتر وکیل نظری،‌ روانشناس و عضو هیات علمی‌ دانشگاه ضمن اشاره به این مطلب می‌گوید: متاسفانه بیشتر ورزشکاران ما به دلیل بهره‌مند نبودن از تحصیلات لازم و مطالعه کافی، مهارت‌های کنترل خشم و کنترل احساسات را نیاموخته‌اند که همین مساله سبب بروز رفتارهای نابهنجار در زمین مسابقه و نهایتا تحریک و تهییج تماشاگران می‌شود بنابراین خیلی مهم است که در کنار آموزش‌های ورزشی، چنین آموزش‌هایی نیز مد نظر قرار گیرد. از سوی دیگر، در روانشناسی اصلی وجود دارد با این مضمون که اگر فرد در قبال رفتارهای مثبت یا منفی که انجام می‌دهد، پاداشی دریافت کند، تمایل به ادامه و تکرار آن رفتار در او بیشتر می‌شود ومتاسفانه این اصل در بعد منفی آن و به‌دلیل عدم بسترسازی مناسب در کشور ما در حال تحقق است! بدین معنی که ورزشکارانی که رفتاری منفی دارند، خیلی زود چهره می‌شوند و تا مدت‌ها سوژه صفحات رویی نشریات زرد ورزشی هستند.

وی در ارائه راهکار مناسب تخصصی برای حل معضلات موجود در این زمینه می‌گوید: به عقیده من شروع فرهنگسازی از باشگاه‌ها و قرار گرفتن متخصصان روانشناس در کنار تیم‌ها، می‌تواند به عنوان اصلی‌ترین گزینه مد نظر قرار گیرد، ضمن این‌که واکنش مناسب رسانه‌ها در مواجهه با رفتارهای ضدارزشی بعضی بازیکنان از اهمیت فوق‌العاده‌ای برخوردار است.

دکتر نظری در پایان با اشاره به این‌که محرومیت‌های در نظر گرفته شده از سوی کمیته انضباطی و نیز باشگاه‌ها معمولا تناسبی با رفتارهای پرخاشگرانه بازیکنان ندارد، می‌افزاید: بسیاری از فدراسیون‌های فوتبال در کشورهای اروپایی با تنبیهات شدیدی که برای بازیکنان خاطی در نظر می‌گیرند، امکان تکرار رفتارهای زشت و ناشایست بازیکنان را به حداقل می‌رسانند، در حالی که در کشور ما به دلیل عدم برخورد قاطع با بازیکنان خاطی و بخشش بی‌دلیل این افراد،‌ بروز و ظهور چنین رفتارهایی تشدید می‌شود.

دکتر ناصر مهدوی،‌ استاد جامعه‌شناسی  با بیان این نکته که امروز مسائل فرهنگی در ورزش ما در شرایطی در حاشیه جای دارد که  در تمام دنیا به عنوان رکن اصلی ورزش محسوب می‌شود، می‌گوید: ورزشکاری که در مدتی کوتاه به قدرت و شهرتی باور نکردنی دست یافته، ولی ظرفیت روحی، اخلاقی و ذهنی‌اش در همان سطح نازل باقی مانده است، با بروز رفتارهای پرخاشگرانه، خودخواهانه و تحریک‌آمیز در میدان مسابقه سعی در به رخ کشیدن قدرت و شهرت کاذب خود و جلب نظر تماشاگران دارد که نتیجه این‌گونه حرکات و تاثیرات منفی آن بر ورزش‌دوستان را بارها و بارها شاهد بوده‌ایم.

وی با اشاره به لگدپرانی بازیکن عصبی یکی از تیم‌های مطرح به فوتبالیست تیم رقیب که به اخراج او در همان دقایق نخست بازی منجر شد، می‌گوید: او با خودخواهی خود موجب شد تماشاگران 90 دقیقه با حالت عصبی و استرس فراوان بازی را دنبال کنند و در پایان هم با باخت تیمشان دست خالی به خانه باز گردند و این مساله‌ای نیست که بتوان براحتی از آن گذشت.

وی با ذکر این مطلب که برخی مسوولان ورزشی به این افراد به چشم ابزاری برای کسب اعتبار در حیطه ورزش می‌نگرند، می‌افزاید: وقتی در ورزش‌ ما هیچ تعریفی از واژه فرهنگ وجود ندارد،‌ چطور می‌شود از باشگاه‌ها انتظار داشت که فرهنگسازی برای بازیکنان را به عنوان اولویت نخست خود منظور دارند؟ با این حال دکتر مهدوی به‌کارگیری روانشناسان حرفه‌ای در باشگاه‌ها به منظور سیستم‌پذیر کردن بازیکنان را امری بسیار ضروری برشمرده و بی‌توجهی به این مهم را زمینه‌ساز فسادی می‌داند که ورزشکار را بسرعت در خود غرق می‌کند.

فضای رسانه‌ها را در اختیار چهره‌های منفی  قرار ندهیم‌

« ما به لحاظ شرایط فرهنگی در باشگاه‌ها بشدت دچار مشکل هستیم و متاسفانه آن مدیریتی که باید اعمال شود تا بازیکن خود را تابع محض قوانین بداند، وجود خارجی ندارد.»

دکتر احمدی، رئیس انجمن نویسندگان و عکاسان ورزشی ضمن اظهار تعجب از وجود ناهماهنگی‌های فراوان میان مدیریت کلان فوتبال ما (که نمی‌تواند نظام مناسب حرفه‌ای و اخلاقی را در ورزش و خصوصا فوتبال کشورمان حاکم کند) و نیز مدیران باشگاه‌هایی که عمدتا به ‌شکل دولتی اداره می‌شوند،‌ می‌گوید: ما در فوتبال بسیار هزینه می‌کنیم ولی نه بازی‌های زیبا و تماشاگرپسندی را شاهد هستیم و نه رفتار مناسبی را از بازیکنان می‌بینیم و بازخورد منفی این قضایا هم عاید تماشاگرانمان می‌شود و بس.

وی با اشاره به مثلثی که 3 راس آن را سازمان تربیت‌بدنی، فدراسیون فوتبال و باشگاه‌ها تشکیل می‌دهند، می‌گوید: باید با یک مدیریت متمرکز و سیاستگذاری در سطح کلان شرایط مطلوب فرهنگی ایجاد شود ضمن این‌که برخوردهای کارشناسانه با ناهنجاری‌های موجود می‌تواند از چهره شدن بازیکنان خاطی جلوگیری کرده و به نوعی وضعیت نابسامان فعلی را تعدیل کند.

یک ریال هم برای فرهنگسازی هزینه نکرده‌ایم!

«متاسفانه در فوتبال ما حاشیه بر متن غالب است و همین موضوع موجبات پرخاشگری بازیکنان را فراهم آورده است.»

مسعود عنایت، رئیس کمیته داوران فدراسیون فوتبال با تاکید براین‌که در فوتبال ما هیچیک از اصول حرفه‌ای جز گرفتن دستمزدهای نجومی‌ از سوی بازیکنان مصداق جدی ندارد، می‌گوید: نمی‌توان از مسوولان و بازیکنان باشگاه‌هایی که تا امروز حتی یک ریال هم صرف فرهنگسازی نکرده‌اند، انتظار داشت اصول حرفه‌ای حاکم بر فوتبال دنیا را بشناسند چه رسد به این‌که توقع داشته باشیم به این اصول عمل کنند.

وی ضمن رد ادعای فوتبالیست‌هایی که قضاوت‌های ناعادلانه بعضی داوران را در زمین مسابقه علت بروز پرخاشگری  بازیکنان می‌دانند، می‌افزاید: این صحبت آنها تنها جنبه فرافکنی دارد، چرا که می‌خواهند مسوولیت را از دوش خود بردارند ودیگران را مقصر جلوه دهند.

وی با اشاره به این‌که کمتر پیش می‌آید در فوتبال حرفه‌ای دنیا اشتباهات داوری این‌گونه با توهین و حمله به داور پاسخ داده شود،‌ می‌گوید: اگر رهبری و مدیریت تیم به عهده فردی آگاه، جدی و سالم باشد بازیکنان به تاسی از وی رفتارشان را اصلاح می‌کنند و برای هم تیمی‌های خود، بازیکنان تیم حریف و نیز تصمیمات داور احترام لازم را قائل می‌شوند.

نکته! در فوتبال حرفه‌ای دنیا همه باشگاه‌های بزرگ دارای بخش‌های حقوقی تخصصی هستند که با به‌کارگیری وکلای درجه یک، ترتیبی اتخاذ می‌کنند تا قراردادهای بازیکنان به‌شکل قانونی ومشروط منعقد شود، ضمن این‌که برای جلوگیری از بازیکن سالاری و به منظور ممانعت از هرج ومرج ، قرارداد بازیکنان به شکلی کاملا حرفه‌ای تنظیم می‌شود و همین دقت نظر موجب شده است بازیکنان بزرگ دنیا در هر شرایطی وحتی در صورت نیمکت نشینی، به محض حضور در میدان تمام توان خود را به‌کار گیرند و چیزی کم نگذارند.

زهره زیدی فرد