روز از نو، فرصتی برای فرهنگ‌سازی‌

این برنامه از آن رو که به جای «مردم ایران سلام» طراحی و تولید می‌شود، به گونه‌ای ناخودآگاه ما را در موقعیت نگاه تطبیقی با اثر پیش از خود قرار می‌دهد از این منظر واقعیت این است که با در نظر گرفتن سطح اجرا و تنوع آیتم‌ها و مضامین در «مردم ایران سلام»، «روز از نو» را نمی‌توان نسبت به آن، گامی رو به جلو دانست.

علاوه بر شبکه 2 سیما، در دیگر شبکه‌های تلویزیونی نظیر شبکه‌های یک ، 3 و 5 شاهد پخش تولیداتی هستیم که همچون «روز از نو» می‌کوشند در ساعات صبحگاهی، به طرح مسائل گوناگون بپردازند. آنچه می‌تواند به این آثار مشابه، تفاوت و شأن تعریف شده‌ای ببخشد؛ علاوه بر موضوع و ساختار، رویکرد آنها از نظر محتوایی است.

با در نظر گرفتن منزلت و تعریف شبکه 2 سیما،‌ در صورتی که هدف و گرایش‌ اصلی روز از نو را ترویج ارزش‌های فرهنگی و به طور کلی فرهنگ‌سازی در تمامی عرصه‌ها بدانیم، این پرسش مطرح خواهد شد که این رویکرد بر مبنای چه الگویی، صورت خواهد پذیرفت. با توجه به این که  برنامه در طول هفته (بجز روزهای تعطیل) و در مدت زمان قابل توجهی، پیش‌روی مخاطب قرار می‌گیرد، از اهمیت شایانی برخوردار است؛ زیرا برنامه با این ظرفیت‌ها، امکان آن را دارد که بتواند در جهت تحقق هدف یاد شده، گام‌های اساسی و راهگشایی بردارد.

با تامل در میان بخش‌های گوناگون برنامه‌ در می‌یابیم «روز از نو» حاوی نظام معنایی و مفهومی به روز و مشخصی درباره فرهنگ نیست و معلوم نمی‌کند که به چه ابعادی از این مقوله، به لحاظ کاربردی نظر دارد.

از هنگامی که روشن شد توسعه، از سویی مبتنی بر رشد متوازن چهارپایه اقتصاد، محیط زیست، سیاست و فرهنگ و از سوی دیگر رشد عواطف الهی انسان است، فرهنگ، فروغ و موقعیت افزون‌تری یافت از میان حدود بیش از 200 تعریفی که برای فرهنگ شده، حاصل آن را می‌توان این گونه بیان کرد که فرهنگ عبارت است از: مجموعه دستاوردهای نظری بشری که از طریق اکتساب از نسلی به نسل دیگر منتقل می‌شود و از رهگذر همسان کردن رفتارها، اعمال، ارزش و هنجارها، باعث انسجام و همگونی اکثریت افراد یک جامعه می‌‌شود و آن را از جامعه دیگر متمایز ساخته، روابط ویژه و هماهنگی را با محیط اکولوژیکی خود بر قرار می‌کند.

از سوی دیگر، به باور بسیاری از جامعه‌شناسان و مردم شناسان عوامل تشکیل دهنده فرهنگ عبارتند از: اقتصاد، جغرافیا، حکومت (سیاست) و نیاز به تکامل و اعتلا و پیشرفت.

از میان عواملی که بر شمرده شد، اراده معطوف به پیشرفت و تسلط برمحیط در ارتباط با جامعه، از اهمیت بیشتری برخوردار است.

توجه نظری و عملی به آن در چارچوب توسعه پایدار، زمینه شکل‌گیری جامعه‌ای شایسته را فراهم خواهد کرد. به سخنی دیگر، این اصل اساسی و شالوده شکل‌دهنده فرهنگ کنونی جهان است و توسعه در واقع می‌کوشد تا این مبنا را شکوفاتر کند، در این میان نکته مهم، لزوم بهره‌مندی از وحدت فکری از تلقی مان درباره این مقوله است.

روز از نو، با در نظر گرفتن ساختار گفتگو محور خود در تمامی مباحثی که در عرصه و حوزه‌های گوناگون انجام می‌دهد، با وجود این که حامل نکاتی آگاهی بخش است، اما روشن نمی‌کند برای دستیابی به آن هدف به چه جلوه ها یا تعریف‌های مشخص از فرهنگ توسعه و پیشرفت گرایش دارد یا آن تعریف و مدل را می‌خواهد بر مبنای کدام اولویت یا برنامه‌ریزی‌های کوتاه و دراز مدت در فضای ذهنی و عینی جامعه بگستراند.

تعدد و پراکندگی دیدگاه‌ها و نظرات در بسیاری از حوزه‌ها بویژه در پهنه فرهنگ، برنامه‌سازان را برای تلاش و فعالیت جهت ساخت برنامه و تولیداتی با موضوع فرهنگ، آنها را با مشکلات و تنگناها مواجه می‌کند و ناگزیرشان می‌نماید، به جای بررسی برخورد و رفتارها، براساس فرضیه‌ای کارآمد به کلی‌گویی بسنده کنند.

«روز از نو» دکور شاد و پر طراواتی دارد. در چنین حال و هوایی اجرای مجری اصلی با در نظر گرفتن تعامل وی با مهمانانش دلچسب جلوه می‌کند. پرسش‌های او با آن که معمولی و کلی است، اما همین که می‌کوشد آنها را صریح و خودمانی مطرح کند، باعث می‌شود کمی از ملال‌آور بودن بخش گفتگوها (به جهت طولانی بودنشان) کاسته شود و به موازات آن ، لایه‌های دیگری از ابعاد موضوع، به شکلی آشکارتر در مقابل دید مخاطبان قرار گیرد.

«روز از نو» می‌تواند بخش متنوع‌تری از آنچه دارد، داشته باشد و به لحاظ ساختاری از اتکای بیش از حد خود به کلام‌ بکاهد و به این طریق با تنوع موضوع و تصویری‌تر شدنش، چهره زیبا و اثرگذارتری را از خود به نمایش بگذارد.روز از نو صبح‌ها ساعت 30/6 تا 9 از شبکه دو سیما پخش می‌شود.

محمدرضا کریمی‌