بازار داغ اوقات فراغت‌

راستی اوقات فراغت یعنی چه؟ فراغت در فرهنگ عمید به معنی آسایش و آسودگی از کار و شغل آمده است.
اوقات فراغت هم به زمان‌هایی اطلاق می‌شود که فرد آن را طبق تمایل شخصی و برای خود تنظیم می‌کند و کار ضروری برای انجام دادن ندارد. البته اوقات فراغت فقط مخصوص دانش‌آموزان یا مختص به تعطیلات 3 ماه تابستان نیست، بلکه این زمان و برنامه‌ریزی در مورد آن برای هر کس نسبت به سلیقه، نیازهای روحی، سن و توان مالی متفاوت است.

کانت معتقد است: «آدمی در اوقات فراغت خویش، گاهی بیش از سایر فرصت‌های زندگی‌اش می‌آموزد». با این حال به اعتقاد جامعه‌شناسان، فراغت تجربه‌ای است که فرد هنگام رهایی از الزامات کار روزانه براساس تمایلات و رهیافت‌های شخصی و مشارکت داوطلبانه متناسب با نیاز و ذوق خود انتخاب می‌کند تا جسم، فکر و شخصیت او رشد و پرورش یابد.

مسوولان چه می‌کنند؟

تابستان که می‌رسد بحث اوقات فراغت داغ‌تر می‌شود. مسوولان هم انگار تابستان به تابستان یادشان می‌آید که باید فکری به حال این موضوع بکنند. با این که طبق آمار تنها 40 درصد شما نسل‌سومی‌ها سازمان‌های مسوول اوقات فراغت را می‌شناسید، 65 درصد از کل جمعیت جوان کشور از امور مربوط به ساماندهی اوقات فراغت رضایت ندارند. آنها می‌گویند هیچ شادابی و هیجانی در اوقات فراغت خود ندارند.

وقتی دبیر ستاد ساماندهی امور جوانان خبر می‌دهد که 125 میلیارد تومان اعتبار از سوی 9‌دستگاه عضو ستاد برای برنامه‌های اوقات فراغت جوانان در سال 87 اختصاص یافته، شاید فکر کنیم خیلی از مشکل‌ها با این بودجه حل می‌شود ولی باید دید در واقعیت این بودجه‌ها صرف چه اموری می‌شوند؟

حتی محمدجواد حاج علی‌اکبری، رئیس سازمان ملی جوانان هم به دولت پیشنهاد داده که برای اوقات فراغت هر استان 300 میلیون تومان اختصاص دهد، اما با این حال در نهایت این خود جوانان هستند که باید درباره مثبت بودن صرف این بودجه‌ها در بخش‌های مختلف اظهارنظر کنند. این را معاون فرهنگی، اجتماعی سازمان ملی جوانان هم اعلام می‌کند.

علی‌اکبر عصارنیا می‌گوید: «امکان داوری جوانان در مورد برنامه‌های فراغتی سال 87 در جریان نمایشگاه اوقات فراغت وجود دارد.» در نمایشگاه اوقات فراغت که با محوریت اطلاع‌رسانی برنامه‌های مرتبط با اوقات فراغت جوانان تابستان امسال برگزار می‌شود، امکان داوری کمی و کیفی برنامه‌های فراغتی دستگاه‌های اجرایی از سوی مخاطبان جوان فراهم شده است.

فرصت یا تهدید

حتما یادتان هست که همان موقع که خیلی نوجوان بودیم، با فرا رسیدن فصل تابستان، پدر و مادرها در فکر این بودند که برای تابستان ما چه برنامه‌ریزی بکنند تا هم خیلی شیطنت نکنیم و هم به قولی جلوی دست و پایشان را نگیریم. ممکن بود حتی رفتن به چند کلاس را هم به ما پیشنهاد بدهند. ما هم گاهی از سر اجبار و گاهی با خوشحالی و رضایت می‌پذیرفتیم.

اما از هر که می‌پرسید، بپرسید. حالا می‌گویند حتی اگر پدر و مادرها برای اوقات فراغت بچه‌ها برنامه‌ریزی می‌کنند باید با آنها دراین باره مشورت کنند. باز هم دم پدر و مادرها گرم که به فکرمان بودند و هستند. چون اوقات فراغت هم می‌تواند برایمان یک فرصت خوب و عالی برای پیشرفت باشد و هم می‌تواند زمینه‌های بطالت و بزهکاری را فراهم کند.

به گفته یک کارشناس امور برنامه‌ریزی تحقیقات نشان می‌دهد افرادی که اوقات فراغت مفید و مطلوبی دارند هم از لحاظ اقتصادی بازده بهتری دارند و هم عمر بیشتری می‌کنند.

اوقات فراغت در آن طرف دنیا

شاید برایتان جالب باشد که بدانید جوانان آن طرف دنیا در اوقات فراغت‌شان چه کار می‌کنند.

در آلمان که یک کشور صنعتی است، امروزه نسبت به 10 سال گذشته اوقات فراغت بیشتر شده و به 6 ساعت در روز رسیده. پر طرفدارترین نحوه گذران آن هم استراحت در منزل است که 2 ساعت آن با تماشای تلویزیون و گوش دادن به موسیقی سپری می‌شود.

اما در فرانسه، تلویزیون همچنان اولین وسیله اوقات فراغت فرانسویان است. میانگین استفاده از تلویزیون برای هر نفر 3 ساعت و 15 دقیقه است. البته باید این را هم بگوییم که فرانسه بیش از 180 شبکه تلویزیونی دارد. (خودمانیم چقدر کم!!)

رایانه هم البته در این کشور طرفداران خاص خود را دارد و 79 درصد فرانسوی‌ها از این وسیله استفاده می‌کنند. در این یک مورد ما خیلی هم با فرانسوی‌ها تفاوتی نداریم. چون طبق نظرسنجی‌های انجام شده در مرکز تحقیقات، مطالعات و سنجش برنامه‌ریزی صدا و سیما، اولویت اول جوانان و نوجوانان ایرانی برای سپری کردن اوقات فراغت تماشای تلویزیون است. براساس یک پژوهش دیگر، بیش از نیمی از پاسخگویان در حد زیاد و خیلی زیاد علاقه‌مند به تماشای برنامه‌های ورزشی این رسانه هستند و 60‌درصد نیز اوقات فراغت خود را صرف تماشای برنامه‌های ورزشی تلویزیون می‌کنند.

ناگفته نماند که این موضوع خیلی هم جالب نیست. چون این طور گذراندن غیرفعال اوقات فراغت روحیه انزواطلبی و خستگی را افزایش می‌دهد.

اوقات فراغت چهره‌‌های سرشناس جهان‌

با این همه حرف و حدیث درباره این که چگونه اوقات فراغتمان را بگذرانیم، بد نیست بدانید که حتی آدم‌های سرشناس و پر مشغله جهان که به نظر می‌رسد هیچ وقت فراغتی ندارند، هم به انحاء مختلف اوقاتشان را می‌گذراندند.

از همین ناصر‌الدین‌شاه قاجار خودمان شروع می‌کنم. او بسیار علاقه‌مند بود که مدرن و امروزی به نظر بیاید. در ضمن عاشق عکاسی بود و  اوقات فراغتش را عکاسی می‌کرد.

همین کاری که الان خیلی از شماها انجام می‌دهید. «جان اف کندی» چهره محبوب مردم آمریکا بزرگترین تفریحش دریانوردی بود و هر وقت بیکار می‌شد، روی قایقش می‌نشست و به دریاچه می‌زد.

اما این یکی را بخوانید. تونی بلر و بیل‌کلینتون سرگرمی‌های جالبی داشتند که شاید اصلا باورتان نشود. «تونی‌ بلر» نخست‌وزیر انگلیس در نواختن گیتار الکتریکی مهارت دارد. او قبل از رسیدن به مقام نخست‌وزیری، کنسرت هم می‌گذاشت! «بیل کلینتون» هم یک نوازنده متبحر ساکسیفون است. او سال‌ها به نواختن این ساز به همراه بزرگان موسیقی پرداخته است.

«ولادیمیرپوتین» رئیس‌جمهور سابق روسیه یک رزمی کار تمام عیار است. او کمربند سیاه دارد و همچنان هم در اوقات فراغتش تمرین می‌کند.

این را هم بگویم و خلاص. «چه گوارا» مبارز مشهور آرژانتینی که حتما می‌شناسیدش شغل اصلی‌اش طبابت بود و بیشتر اوقات خود را در مراکز خیریه و جذام‌خانه‌ها به بیماران کمک می‌کرد.

دیدید. حتی آدم‌هایی که فکر می‌کنیم اصلا چیزی با عنوان اوقات فراغت در زندگی‌شان ندارند، چگونه اوقاتشان را هیجان‌انگیز می‌کنند.

پس خودمانیم؛ تنبلی را کنار بگذاریم.

سارا بختیاری‌