سرگردان روی مرز جنسیت

به گفته وزیر بهداشت، در حال حاضر حدود تعداد بیماران با جنسیت بینابین در کشور حدود 2000 نفر ثبت شده است، اما پیش‌بینی می‌شود تعداد واقعی آنان 4000 نفر باشد.

دو جنسیتی فقط کابوس خانواده‌های ایرانی نیست و در دیگر کشورهای دنیا هم بسیاری از مردم با دیده شک و تردید به بیماران «تی‌اس» می‌نگرند تا جایی که در برخی از کشورهای دنیا انجام جراحی تغییر جنسیت ممنوع اعلام شده است و برخی از این بیماران دست به دامن پزشکان ایرانی برای انجام عمل شده‌اند.

نه تنها سرگردانی میان دو جنس متفاوت، تی‌اسی‌ها را از لحاظ روحی بشدت تحت فشار قرار داده است، بلکه آنها به دلیل همین اختلال، در جامعه نیز با انبوهی از مشکلات دست به گریبانند.

هرچند امام خمینی(ره) در سال 1364 عمل جراحی مبتلایان به جنسیت بینابین را پس از تعیین جنسیت واقعی آنها به وسیله پزشکی قانونی مشروع اعلام کردند و باورهای غلط اجتماعی را نسبت به این بیماران تا حدود زیادی تغییر دادند، اما هنوز هم خانواده‌هایی وجود دارند که تفاوت تی‌اس‌ها را با همجنس‌بازها نمی‌دانند و گاهی آنها را به خاطر رفتارهای غیرطبیعی‌شان از خانواده طرد می‌کنند یا اجازه جراحی تغییر جنسیت را به آنها نمی‌دهند.

نگرش‌های منفی نسبت به بیماران تی‌اس تنها به طرد شدن از کانون خانواده ختم نمی‌شود، برخی از آنها باید جور  بیماری خود  را در جوامع بزرگتر از خانواده هم بکشند به طوری که خیلی از آنها به‌خاطر باورهای غلط اطرافیان از تحصیل در سطوح بالا یا برخورداری از حرفه‌ای در شأن تخصص و توانمندی‌هایشان محروم می‌شوند.

اینها با آنها فرق دارند

به گفته دکتر شهریار کهن‌زاد، جراح و متخصص اورولوژی، هویت جنسی هر انسان به واسطه عامل کروموزومی، گنادی و خواص ظاهری رقم می‌خورد اما در بیماران با جنسیت بینابین هیچ یک از این عوامل مشکلی ندارند و فرد از لحاظ خواص فیزیولوژیکی سالم است. با این حال، حس می‌کند هویت واقعی جنسی او با ظاهرش همخوانی ندارد.

این متخصص اورولوژی با اشاره به این که هنوز هیچ پژوهشی دلیل اصلی بروز عارضه جنسیت بینابین را ثابت نکرده است، درباره تفاوت همجنس‌بازان و بیماران دوجنسی توضیح می‌دهد: همجنس‌بازان از جنسیت واقعی خود نالان نیستند، اما بیمار با جنسیت بینابین، برداشت‌ها از جسمش با حقیقت متفاوت است و از این مساله احساس  رضایت نمی‌کند.

وی با اشاره به این تفاوت نتیجه می‌گیرد: همجنس‌بازان ممکن است به واسطه گفتگو با روانشناس و روانپزشک و رفتاردرمانی معطوف به جنسیت مداوا شوند اما هیچ روانشناس یا روانپزشکی قادر نیست بیمار دوجنسی را با گفتگو یا دارو درمان کند و به همین دلیل آنان اقدام به جراحی می‌کنند.

هورمون یا جراحی؟

کهن‌زاد، تجویز هورمون جنسی برای بهبود بیماران تی‌اس را درمانی منجر به شکست می‌داند و می‌گوید: این بیماران با استفاده از هورمون درمان نمی‌شوند و هورمون معمولا پیش از جراحی، برای تبدیل زن به مرد و با هدف نمایان شدن خواص ظاهری مردانه تجویز می‌شود؛ اما بدون جراحی کاربردی ندارد.

باور کنید خیلی از تی‌اس‌ها پولدار نیستند

به گفته دکتر کهن‌زاد، تبدیل زن به مرد به مراتب سخت‌تر از مرد به زن است و شاید همین سبب شده است هزینه جراحی 87 ساعته تبدیل زن به مرد به طور میانگین تقریبا 9 میلیون تومان و هزینه تبدیل مرد به زن در 54 ساعت حدود 7 میلیون تومان باشد.

با این حال برخی از جراحان نیز هزینه‌ای بالاتر را برای چنین عملی پیشنهاد می‌کنند که بسته به نوع بیمارستان و تجهیزات آن ممکن است به 25 یا 30 میلیون تومان برسد.

این در حالی است که ترانس سکشوالیته به‌‌رغم خاص بودنش، نه جزو بیماری‌های خاص به حساب می‌آید و نه سازمان‌های بیمه‌گر مبتلایان به آن را تحت پوشش قرار می‌دهند.

از سویی دیگر، وزیر بهداشت نیز پیشتر تکلیف وزارتخانه‌اش را معلوم کرده است و گفته؛ وزارت بهداشت توانایی حمایت مالی از این بیماران را ندارد و اگر کمک‌های بلاعوض سازمان بهزیستی به بیماران تی‌اس نبود، لابد وضعیتی تلخ‌تر از حال و روز کنونی داشتند، هرچند این کمک‌ها هم ناچیزند و بخش عمده‌ای از هزینه جراحی باید به وسیله بیماران پرداخت شود.

براساس آمارها، بیشتر متقاضیان جراحی تغییر جنسیت در ایران حدود 2524 ساله‌اند، اما به عقیده پزشکان بهترین سن برای این عمل، 18 تا 25 سالگی است.

اگر زود تشخیص داده شود...

گرچه کارشناسان معتقدند که جنسیت بینابین، بیماری مادرزاد است که با فرد زاده می‌شود؛ اما در پاره‌ای از موارد هم خانواده‌ها در ایجاد اختلال هویت جنسی در فرزندانشان نقش دارند و این مساله به خصوص در خانواده‌هایی صدق می‌کند که فرزندانشان را متناسب با جنسیت‌شان تربیت نمی‌کنند.

از سویی دیگر، دکتر روشنک وامقی، روانپزشک، اعتقاد دارد تنها 10 درصد از مبتلایان اختلال هویت جنسی به مرحله‌ای از تضاد و فشارهای روحی می‌رسند که خواهان جراحی تغییر جنسیت می‌شوند.

وامقی با تاکید بر این که تشخیص اختلال هویت جنسی در خردسالی احتمال برگشت به هویت واقعی جنسی را افزایش می‌دهد، اظهار می‌کند: درمان این بیماران تا 76 سالگی امکان‌پذیر است؛ اما به محض رسیدن فرد به دوره نوجوانی درمان ناممکن می‌شود.

روانپزشکان برخورد ناشایست خانواده‌ها را در مواجهه با رفتارهای غیرطبیعی فرزندانشان یکی از دلایل پنهان ماندن اختلال هویت جنسی می‌دانند.

وامقی دراین‌باره مثال می‌زند: در برخی از خانواده‌ها، دختران با نمایش رفتارهای پسرانه تشویق می‌شوند و این در حالی است که سر زدن چنین رفتارهایی به هیچ وجه طبیعی نیستند.

اشتباه نگیرید

جنسیت بینابین در بسیاری از موارد تشخیص داده نمی‌شود؛ اما گاه غیرمبتلایانی نیز وجود دارند که به اشتباه بیمار شناخته می‌شوند.

هرچند آرزوی تغییر جنسیت، آرزویی دیرین برای تعداد زیادی از دختران جوامع مردسالار است؛ اما همه آنان مبتلا به عارضه جنسیت بینابین نیستند و تنها، محرومیت از حقوق طبیعی‌شان آنان را به سوی عدم رضایت از هویت جنسی‌شان سوق داده است.وامقی درباره تشخیص جنسیت بینابین و نارضایتی از جنسیت بخصوص در دوره بلوغ هشدار می‌دهد: خانواده‌ها به تنهایی قادر به تشخیص این دو گروه از هم نیستند و تنها با مشاوره روانشناسی آشکار می‌شودکه آیا فرد واقعا بیمار است یا از محرومیت‌هایش گله دارد.

وی می‌افزاید: در این نمونه‌ها باید دید اگر دختران از حقوقی برابر با پسران برخوردار باشند، باز هم آرزوی تغییر جنسیت می‌کنند یا نه!؟