موزه‌های مجازی،تاریخ واقعی‌

تعریف ساده چند رسانه‌ای عبارت است از ترکیب رسانه‌های منفرد نظیر فیلم ویدئو، موسیقی، کلام، عکس، پایگاه داده‌ها، متن، انیمیشن و... از طریق فناوری رایانه در قالب محصولی که روی دیجیتال ذخیره شده باشد. تعریف کامل‌تر این‌که استفاده از رایانه به منظور ترکیب و نمایش متن، تصویر صوت و تصاویر متحرک از طریق رابط‌ها و ابزارهایی است  که امکان جستجوی قابل هدایت، تعامل خلاقیت و تبادل اطلاعات را به کاربر می‌دهد.

موزه‌ها و فناوری چند رسانه‌ای

بیشتر آثار و اشیایی که در موزه‌ها نگهداری می‌شوند در نوع خود منحصر به فرد هستند و دسترسی به آنها بسادگی امکان‌پذیر نیست.

بسیاری از موزه‌ها در سراسر دنیا دریافته‌اند که در دسترس قرار دادن اطلاعات کلیه مجموعه آثارشان به مراجعه کنندگان عملی نیست و همین مساله، نارضایتی بسیاری از محققان و پژوهشگران آثار و اشیای تاریخی را به همراه آورده است.

بنابراین، به منظور دسترسی جامع و آسان به مجموعه موزه‌ها، ضروری است سیستمی به کار گرفته شود که ضمن داشتن قابلیت ذخیره‌سازی و نمایش اطلاعات تصویری و نوشتاری، امکان دسترسی سریع و مناسب به محتوای مجموعه آثار و اشیای موزه‌ها را مهیا کند، هزینه‌های حفاظت و نگهداری از این مواد را کاهش دهد و مهم‌تر از همه امکان تبادل متقابل اطلاعات را از طریق شبکه‌های ارتباطی به وجود آورد.

سیستم چند رسانه‌ای به عنوان دستاورد نوین فناوری رایانه در عصر حاضر، مناسب ترین بستر برای ذخیره‌سازی، نمایش و اشاعه اطلاعات مجموعه موزه‌ها در قالب دیجیتال به شمار می‌آیند و در واقع می‌توانند همان خدماتی را ارائه کنند که موزه‌های امروزی دربر دارند.

در این وادی 2 مفهوم موزه‌های مجازی و موزه‌های سنتی در برابر یکدیگر قابل بررسی هستند.

موزه‌های مجازی در واقع خدماتی هستند که بیشتر در فضای اطلاعاتی وجود دارند تا فضای فیزیکی (ساختمان و بنای موزه)‌.

این نوع خدمات مبتنی بر تبادل متقابل اطلاعات (متن، عکس، فیلم، انیمیشن و...) آثار، اشیا و اسناد تاریخی موجود در موزه‌ها از طریق بزرگراه‌های اطلاعاتی میان استفاده‌کنندگان و موزه‌ها در هر زمان و مکان است.

در نقطه مقابل موزه‌های مجازی، موزه‌های سنتی قرار دارند که وابستگی شدیدی به شرایط زمانی و مکانی، قوانین و مقررات (اغلب محدودکننده) و وسعت فضای نمایش آثار و اشیا به مراجعه‌کنندگان دارند و حضور فیزیکی مراجعه‌کنندگان به موزه، موضوعی اجتناب‌ناپذیر تلقی می‌شود.

مزایای چندرسانه‌ای در موزه‌ها

مهم‌ترین مزایای به کارگیری فناوری چندرسانه‌ای در محیط موزه‌ها را می‌توان در چند بخش خلاصه کرد که از مهم‌ترین آنها می‌توان به تسهیل و افزایش توان دستیابی به محتوای مجموعه آثار و اشیای موزه از طریق روش‌های جستجو و بازیابی رایانه‌ای اطلاعات اشاره کرد.

برای جلوگیری از فرسودگی و صدمه دیدن نمونه‌های اصلی آثار و اشیای باارزش به وسیله ذخیره‌سازی اطلاعات آنها (تصویر، فیلم، متن و...) روی رسانه‌های دیجیتال نظیر دیسک فشرده، یک مزیت است.

از سویی کاهش هزینه‌های حفاظت و نگهداری و نیز فضای فیزیکی موردنیاز برای نمایش مجموعه آثار موزه نیز از این جمله است.

همچنین امکان تبادل متقابل اطلاعات از طریق شبکه‌های جهانی وب میان دیگر موزه‌ها، مرکز اطلاع‌رسانی ملی و بین‌المللی و محققان در هر زمان و مکان جغرافیایی از دیگر مزایای چندرسانه‌ای‌ها در موزه‌هاست.

تسهیل و تقویت فرآیند تحقیق و فعالیت‌های آموزشی از طریق ترکیب و ارائه همزمان رسانه‌های مختلف صوتی، تصویری و نوشتاری و کاهش وابستگی به توصیف نوشتاری پدیده‌ها و آثار هنری از طریق نمایش و ارائه صوت، تصویر و گرافیک و حتی سهولت و جذابیت کار با سیستم‌های چندرسانه‌ای و دسترسی به اطلاعات تکمیلی از طریق پیوند‌های فرامتنی و فرارسانه‌ای میان مجموعه‌‌ای از اطلاعات و رسانه‌های مرتبط نیز از دیگر مزایای استفاده از چندرسانه‌ای‌ها در کار موزه و موزه‌داری است.

نسل جدید موزه‌های مجازی‌

امروزه در دنیا می‌توان از نسل جدید موزه‌های مجازی یاد کرد که طراحی سه‌بعدی موزه‌ها و اشیای داخل آن مانند بازی‌های رایانه‌ای از این جمله است.

موزه‌های مجازی امروزه امکان حرکت بازدیدکننده در داخل موزه با استفاده از سیستم رایانه خود را می‌دهند، در حالی که مخاطب نیز می‌تواند اشیای داخل موزه را از جهات مختلف و زوم بر اشیای شاخص با وضوح بالا ببیند. استفاده از عینک‌های آناگلیف برای ملموس‌تر شدن موزه‌های سه‌بعدی از دیگر امکانات نسل جدید موزه هاست که از این جمله می‌توان به موزه مجازی امریکا به نام اسمیت سونیان اشاره کرد که  به شیوه سه‌بعدی طراحی شده است.

 در اینجا با به کارگیری فناوری‌‌های اطلاع‌رسانی، جامعه بیشتری از استفاده‌کنندگان و محققان می‌توانند بدون حضور فیزیکی در موزه‌ها به محتوای مجموعه‌های تاریخی و فرهنگی ملل مختلف دسترسی پیدا کنند.

موزه‌ها و شبکه‌های جهانی وب‌

سال 1989 شبکه جهانی وب در آزمایشگاه فیزیک ذرات اروپا در سوئیس اختراع و پس از تحقیقات گسترده در سال 1993 به عموم معرفی شد.

شبکه جهانی وب یکی از جدیدترین خدمات اطلاع‌رسانی بر اینترنت است که نسبت به دیگر ابزارها و خدمات اینترنت بسرعت رشد می‌کند و گسترش می‌یابد. در حقیقت، شبکه‌ جهانی وب یک سیستم اطلاع‌رسانی فرامتنی است.

فرامتنی، مجموعه‌ای از اسناد و متون الکتریکی است که به استفاده‌کننده امکان رجوع غیر ترتیبی از یک سند یا متن به اسناد یا متون دیگر را می‌دهد، به طوری که تنها با فشار دکمه موس بر کلید واژه‌هایی که به رنگ‌های مختلف مشخص شده‌اند می‌توان به دیگر اسناد یا متون مرتبط دیگر دست پیدا کرد.

آنچه شبکه جهانی را از دیگر خدمات اینترنتی متمایز می‌کند محیط گرافیکی برای ارسال و دریافت فیلم، عکس، انیمیشن و همچنین اطلاعات نوشتاری و صوت است و همین ویژگی را می‌توان مهم‌ترین دلیل رشد روز افزون استفاده از اینترنت به شمار آورد.

محمد عرب‌