جشنواره پاپ مستقل نمی‌شود

به عنوان یک هنرمند چه شد که تصمیم به پذیرش مسوولیتی اجرایی گرفتید؟

وقتی چنین کار سنگینی پیشنهاد می‌شود عوامل زیادی را در نظر می‌گیرم از جمله کارهای آینده‌ام، شرایط موجود که چه کسانی ممکن است بهتر کار را انجام دهند و آیا آنها این کار را می‌پذیرند یا نه، مشورت با دوستان درخصوص تایید یا رد کار و همچنین میزان همکاریشان و ... . با توجه به این عوامل اگر احساس کردم که توان انجام کاری را ندارم، بنابراین آن کار را قبول نمی‌کنم، اما اگر به این نتیجه برسم که با پذیرش مسوولیتی می‌توانم فکر تازه‌ای را پیاده کنم و حرکت نویی به وجود آورم آن را می‌پذیرم.

پس افراد دیگری هم غیر از شما بودند که این کار را قبول کنند؟

به‌هر حال سال‌های قبل هم کسان دیگری بودند که این کار را انجام دادند، یعنی هر سال یکی از موسیقیدان‌های خوب کشور مسوولیت جشنواره را به‌عهده داشته است. حالا به دلایل گوناگون همچون خستگی و فشار کار یا کمبود امکانات و ... نخواسته‌اند این مسوولیت را ادامه دهند، ضمن این‌که خود موسیقی هم وضعیت خاصی در کشور ما دارد و واقعا نیروی زیادی را از انسان می‌گیرد. از این‌رو وقتی تمام می‌شود احساس می‌کنیم بار سنگینی از دوشمان برداشته شده است، چون کاری را که مثلا در طول یک‌سال باید انجام دهید یک‌باره مجبور می‌شوید در طول مدتی کوتاه انجام بدهید. طبیعی است که خیلی فشار می‌آورد؛ اما کاری که تداوم داشته باشد و در طول زمان انجام شود این‌گونه فشار نمی‌آورد.

سیاست‌های درنظر گرفته شده برای جشنواره امسال برپایه نظرات خودتان بود یا فقط مجری سیاست‌های مدنظر ارشاد بودید؟

نه. همه در پایه نظرات خود من بود. طرح کلی برگزاری جشنواره، شکل اجرایی‌اش و بخش‌هایی که باید داشته باشد را ابتدا در شورای جشنواره‌‌های دفتر موسیقی مطرح کردم که پس از بحث‌های مفصلی مورد تایید قرار گرفت، سپس در شورای راهبردی دفتر موسیقی مطرح شد و آن‌جا هم پس از کلی بحث و بررسی و نظرات موافق و مخالف در نهایت رای به اجرای کار داده شد؛ بنابراین هیچ چیز تحمیلی نبود و هر گناهی که هست گردن من است (می‌خندد)‌ اما در کل مخالفت‌ها هم کم نبود که بیشترین آن با حضور بخش پاپ بود که معتقد بودند اصلا این نوع موسیقی نباید در جشنواره باشد. برای همین وقتی این پیشنهاد را در شورا ارائه کردم مخالفت خیلی شدیدی با آن شد. هنوز هم که 3 ماه از پایان جشنواره می‌گذرد عده‌ای با انجام این کار مخالف هستند.

پس یعنی اولین سالی بود که موسیقی پاپ وارد جشنواره می‌شد؟

بله، بویژه که مدتی هم بود هیچ کنسرت موسیقی پاپی برگزار نشده و این نوع موسیقی در بن‌بست خاصی قرار گرفته بود  و از هر سو تحت فشار بود؛ اما از سوی دیگر جامعه هم اشتیاق بسیاری برای شنیدن موسیقی پاپ داشت.

مسوولان ارشاد که مخالف حضور موسیقی پاپ بودند چگونه موافقت کردند؟

استدلالی که من برای طرح برگزاری جشنواره داشتم چنان قوی بود که وقتی پذیرفته شد تمام جزییات آن هم مورد قبول قرار گرفت به‌علاوه من آن‌چنان به عقیده‌ام ایمان داشتم که مسوولیت تمام آنچه را در این جشنواره می‌گذشت به عهده گرفتم. یا کار موفقی از آب در می‌آمد یا خیلی بد می‌شد و باید برای همیشه موسیقی را در این مملکت کنار می‌گذاشتم. با چنین خطری سراغ این کار آمدم.

این استدلال چه بود؟

من اعتقاد داشتم برخی واقعیت‌ها ما را ناگزیر از اتخاذ چنین تصمیمی می‌کند. این که جوان‌ترین کشور دنیا هستیم و جوانان هم این نوع موسیقی را بیشتر می‌پسندد یک دلیل محکم حجم بالای پخش موسیقی پاپ در صدا و سیماست که نشان دهنده علاقه و نیاز جامعه است. از سوی دیگر، تصور من این بود در جشنواره‌ای که به مناسبت سالگرد یک جشن ملی برگزار می‌شود نباید فقط به یک نوع موسیقی اکتفا کنیم و همه نوع موسیقی باید حضور داشته باشد، اما برخی دوستان که مخالف حضور موسیقی پاپ بودند تعریف من را از موسیقی فجر نداشتند و آن را یک جشنواره تخصصی می‌دانستند که فقط باید یک نوع موسیقی با حضور افراد مشخصی در آن اجرا شود در صورتی که من معتقدم جشنواره موسیقی فجر یک جشن ملی موسیقایی است که متعلق به تمام موسیقیدانان و مردم این سرزمین است، نه فقط قشر خاصی از جامعه روشنفکری کشور؛ بنابراین تا جایی که ممکن است باید با گسترده‌ترین شکل ممکن (یعنی حتی در سراسر کشور)‌ برگزار شود.

عده‌ای معتقدند حضور همزمان گروه‌‌های موسیقی پاپ و سنتی در جشنواره شاید کار درستی نباشد و بهتر است برای این دو نوع موسیقی، دو‌جشنواره جدا در نظر گرفته شود؟ آیا در کشورهای دیگر هم در یک جشنواره تمام انواع موسیقی‌‌ها اجرا می‌شود یا برای هر نوع موسیقی یک جشنواره جدا وجود دارد؟

جشنواره‌‌‌های زیادی در گوشه و کنار دنیا برگزار می‌شود که برخی از آنها خیلی تخصصی و برخی دیگر عام هستند. تعداد جشنواره‌های بسیار تخصصی، انگشت‌شمار و برعکس جشنواره‌های عامه بسیار زیاد است.

می‌شود نام ببرید؟

مثلا جشنواره فس که در مراکش برگزار می‌شود، جشنواره‌‌ای مذهبی است که مخاطبان خاصی دارد یا جشنواره‌ای که برای موسیقی‌های در حال نابودی در فرانسه برگزار می‌شود و شرکت‌کنندگان‌
و مخاطبان آن عمدتا موزیکولوگ‌ها و اتنو موزیکولو‌گ‌ها هستند.

اما جشنواره‌‌های عامی که برگزار می‌شود همه نوع موسیقی در آن وجود دارد و بیشترین تبلیغ نیز روی آن صورت می‌گیرد. زمان آن هم از یک روز تا حتی یک ماه و نیم طول می‌کشد؛ اما اعتقاد به اشتباه بودن حضور همزمان موسیقی پاپ و سنتی از این نظر که جشنواره‌های تخصصی برای هر کدام داشته باشیم شاید درست باشد، اما در شرایطی که چنین جشنواره‌های جداگانه‌ای نداریم و هیچ طرحی هم برای راه‌اندازی آن وجود ندارد چاره‌ای جز برگزاری جشنواره فجر به این شکل نخواهیم داشت، چون وقتی در شورای راهبردی و دفتر موسیقی تنها 3 جشنواره موسیقی جوان، سنتی و نواحی و فجر تعریف شده است، بنابراین هرگز جشنواره جداگانه پاپ نخواهیم داشت.

جشنواره موسیقی فجر بر خلاف جشنواره فیلم که همواره از 12 تا 22 بهمن برگزار می‌شده است زمان ثابتی ندارد. با توجه به تاسیس دبیرخانه دائمی آیا در سال‌‌های بعد این زمان ثابت می‌شود یا خیر؟

موسیقی به دلیل شرایط اجرایی ویژه‌ای که دارد در برخی زمان‌ها  نمی‌تواند اجرا شود. به همین علت از وقتی محرم و صفر در بهمن قرار گرفته است زمان جشنواره هم متغیر شده تا تداخل با این دو ماه پیدا نکند. سال آینده هم باز چنین وضعیتی خواهیم داشت و جشنواره اواخر آذر آغاز می‌شود، اما پس از طی شدن این تقارن جشنواره مجدد به زمان اصلی‌اش که بهمن باشد برمی‌گردد.

این واقعیت را نمی‌شود از نظر دور داشت که گاهی اوقات هم (در هر زمینه‌ای نه فقط موسیقی)‌ امکانات، بهانه است نه مشکل واقعی؟

به هر حال این یک درد تاریخی است که ظاهرا راه‌حلی ندارد، اما یکی از معضلات اساسی امسال صدای سالن‌ها بود و تا زمانی هم که با فرستادن جوانان علاقه‌مند و مستعد برای تحصیل و کسب تخصص به خارج صدابردار حرفه‌ای تربیت نکنیم این مشکل وجود خواهد داشت. این در حالی است که بهترین تجهیزات و امکانات صوتی با هزینه‌های گزاف در بسیاری از سالن‌ها نصب شده است، اما کیفیت کار اصلا چیزی نیست که رضایت گروه‌ها را جلب کند، چون تمام کسانی که الان صدابرداری موسیقی را انجام می‌دهند تجربی این کار را یاد گرفته‌اند و متخصص حرفه‌ای نداریم، چون این رشته در ایران وجود ندارد.

آیا نمی‌شود جایی را برای عرصه هنر گروه‌های جوان و رشد آنها در نظر گرفت؟

نه. چون بزرگ‌ترین مشکل ما (حتی در تهران)‌ کمبود سالن است. به نحوی که حتی برای اجرای گروه‌های معروف هم سالن کم داریم چه رسد به گروه‌هایی که شناخته شده نیستند، بعلاوه اجرای کنسرت هزینه زیادی هم می‌خواهد که پرداخت آن برای گروه‌های جوان بسیار دشوار است.

برای سال آینده چه برنامه‌ای دارید؟

با توجه به استقبال فوق‌العاده‌ای که امسال صورت گرفت و نظراتی که مردم ارائه کردند همین قالب فعلی را برای سال آینده هم خواهیم داشت، ضمن این که فکر می‌کنم انتخاب دوباره من برای جشنواره سال آینده (با توجه به این که پیش از آغاز جشنواره اعلام کرده بودم سال آینده قطعا نخواهم بود)‌ تاییدی است بر راهی که در جشنواره امسال طی شد.

فریبا کریمی