ایران دومین مالک ذخایر مرجانی است

 دکتر پیمان اقتصادی، استادیار مرکز ملی اقیانوس‌شناسی در گفت‌وگو با ایسنا ، اظهار کرد: فعالیت روی مرجان‌ها از هشت سال پیش با هدف گسترش آگاهی عمومی و تخصصی در مورد آنها در ایران آغاز شد.

وی افزود: مرجان‌ها در حالت عادی CO2 موجود در هوا را که در آب اقیانوس حل می‌شود، ‌گرفته و تبدیل به کربنات کلسیم می‌کنند و در عین حال، کار فتوسنتز را نیز انجام می‌دهند و حیات بسیاری از گونه‌های ماهی‌ها به مرجان‌ها وابسته است، چون مرجان‌ها محلی برای پنهان شدن و اسکان و نیز ذخیره غذا برای ماهی‌ها ایجاد می‌کنند.

وی خاطرنشان کرد: با وجود اینکه مناطق مرجانی زیر دو درصد از سطح اقیانوس‌ها را می‌پوشانند، اما حیات سه چهارم گونه‌های گیاهی و جانوری در دریا به آن‌ها وابسته بوده و این مناطق بیش از 70 درصد زیستگاه‌های ماهیان شیلاتی دنیا را شامل می‌شوند.

این جانداران همچنین نقش بسزایی در مصرف CO2 در کره زمین دارند، هر چند که در این زمینه نقش پلانکتون‌ها بارز‌تر است، زیرا فیتوپلانکتون‌ها با تعداد بسیار زیاد در دریا‌ها و اقیانوس‌ها پراکنده‌اند و این روند مشکل ایجاد کرده است، اما چون مرجان‌ها در رده‌های پایین تکاملی هستند، نسبت به تغییرات محیطی بسیار حساسند.

اقتصادی گفت: در حال حاضر دی اکسید کربن به مقدار زیادی در آب اقیانوس‌ها حل می‌شود و این امر در اسیدی شدن آب‌ها و جلوگیری از ایجاد کربنات کلسیم موثر است؛ بدین ترتیب مرجان به وجود نیامده و اکوسیستم‌های دریایی، حلقه اولیه زنجیره ایجاد حیاتشان را از دست می‌دهند.

وی با اشاره به ویژگی‌های منطقه خلیج فارس ادامه داد: خلیج فارس به لحاظ تنوع مرجانی، منطقه‌ای غنی نیست و علت آن گرمای محیط و شوری زیاد آب است که مرجان‌ها را دچار استرس می‌کند، اما با تخمین وجود حدود 700 کیلومتر مربع مناطق مرجانی در ایران، همین توده‌های کم وسعت نیز در خلیج فارس در حال از بین رفتن هستند.

اقتصادی با اشاره به پدیده گرم شدن زمین که استرس زیادیرا برای مرجان‌ها فراهم کرده است، گفت: فشارهای انسانی نیز برای ادامه حیات مرجان‌ها خطرناک است و از آن جمله می‌توان به جدا کردن مرجان‌ها از زیستگاه و استفاده تزئینی از آنها، لنگر انداختن قایق‌ها و کشتی‌ها و کندن تخته سنگ‌های مرجانی، شکار ماهی‌ها با تفنگ‌های نیزه‌یی، صید و صادرات ماهیان تزئینی، رهاسازی فاضلاب به دریا و نشستن جلبک‌ها روی مرجان‌ها و رقابت برای جذب نور خورشید اشاره کرد.

مدیر گروه زیست شناسی دریا مرکز ملی اقیانوس‌شناسی گفت: این مرکز به عضویت کمیسیون بین‌الدول اقیانوسها درآمده و با شبکه جهانی پایش مرجان‌ها که هر ساله گزارشی از وضعیت مرجان‌ها در سراسر دنیا می‌گیرد، همکاری دارد تا هماهنگی میان متخصصان منطقه‌ خلیج فارس در حوزه مرجان‌ها ایجاد شود و مرکز ملی اقیانوس‌شناسی هماهنگی پروژه جهانی پایش مرجان‌ها را در منطقه خلیج فارس و دریای عمان بر عهده گرفته است.

وی خاطرنشان کرد: پایش‌های دریایی، فعالیت هزینه‌بری بوده و مشکلات بودجه‌ای مرکز، انجام پایش مداوم را دچار مشکل کرده است و هر شش ماه یک‌بار چنین گزارشهایی را می‌توان تهیه کرد.

هماهنگ کننده منطقه‌ ای شبکه جهانی پایش مرجان‌ها ، گفت: در تابستان 86 موج گرمایی در خلیج فارس آمد که بر اثر آن مرجان‌ها دچار سفید شدگی شده، رنگ آب قهوه‌یی و دمای آن به حدود 35 درجه سانتی‌گراد رسیده بود و تعداد زیادی از مرجان‌ها و ماهی‌ها از بین رفتند.

وی افزود: در حال حاضر با فعالیت دو ایستگاه مرکز ملی اقیانوس‌شناسی در خلیج فارس و دریای عمان، شناسایی ‌پوشش مناطق مرجانی و تنوع آن در جزایر لارک، نایبند، هندورابی، خارک و تعدادی جزایر کوچک کشور انجام شده است.

اقتصادی تاکید کرد: ایران دارای بیشترین مرز دریایی در خلیج فارس و دریای عمان است و رتبه دوم را پس از عربستان در پوشش مرجانی دارد و متخصصان ایرانی به لحاظ کیفیت و کمیت دانش در مورد مرجان‌ها، سرآمد منطقه هستند.