در این نشست، مجموعهای از موضوعات اساسی از جمله خدمات نظام سلامت در جنگ تحمیلی سوم، اجرای طرح پزشک خانواده، نگرانیهای تازه درباره هانتاویروس، دغدغههای جمعیتی کشور و نهایتا افزایش قیمت کالاهای غذایی و تحتتاثیر قرار گرفتن امنیت غذایی مورد بررسی قرار گرفت.
معاون بهداشت در پاسخ به پرسش خبرنگار روزنامه جامجم مبنی بر جمعیت کودکان گرفتار سوءتغذیه و برنامههای حمایتی از آنها گفت: حدود ۳۰۰ هزار کودک در معرض سوءتغذیه شناسایی شدهاند که در حال حاضر، تحت پوشش طرح امنیت غذایی کودک قرار گرفتهاند؛ طرحی که با بودجهای معادل ۸ همت در حال اجراست.
آسیب به ۲۴۵ مرکز بهداشتی در جنگ رمضان
دکتر حسین کرمانپور سرپرست مرکز روابط عمومی وزارت بهداشت نیز در این نشست به آمارهای مربوط به امدادرسانی و درمان مجروحان جنگ تحمیلی سوم اشاره کرد و گفت: ۳۴۸۳مجروح در این ایام شناسایی شدند که از این تعداد ۲۵۱۵نفر در محل حادثه درمان شدند. همچنین در دوران جنگ، ۱۳۰۰ عمل جراحی انجام شد و جراحان ما با قدرت پای کار بودند.
او ادامه داد: امروز مجروحان حاضر در بیمارستانهای ناشی از جنگ به ۴۰نفر رسیدهاند و اگر جنگ ادامه پیدا نکند، در روزهای آینده این عدد به صفر خواهد رسید.
دکتر رئیسی معاون بهداشت وزارت بهداشت نیز جزئیات بیشتری از پیامدهای جنگ اخیر بر زیرساختهای نظام سلامت ارائه داد و گفت: در جریان جنگ اخیر ۲۴۵مرکز بهداشت و درمان دچار آسیب شدند. با این حال به پشتوانه تجربه حاصل از جنگ ۱۲روزه، این مراکز در کمتر از ۴۸ساعت با مراکز جایگزین فعال شدند تا وقفهای در ارائه خدمات به شهروندان رخ ندهد.
او در ادامه با اشاره به مدیریت واکسیناسیون در شرایط بحرانی گفت: حدود چهار انبار اصلی واکسیناسیون کشور وجود دارد که بهدلیل ملاحظات پدافندی، واکسنها پیش از جنگ در ۳۱استان توزیع شده بود.
معاون بهداشت در بخش دیگری از سخنانش، به خدمات حوزه سلامت در دوره جابهجاییهای جمعیتی ناشی از جنگ پرداخت و تأکید کرد: با وجود جابهجایی گسترده و میلیونی جمعیت، خدمات حیاتی حوزه سلامت از جمله زایمان، مراقبتهای بهداشتی و همچنین واکسیناسیون بدون کموکاست انجام شد.
دکتر کرمانپور نیز این آمار و ارقام و این خدمات را نشانه شکلگیری یک حرکت بزرگ در نظام سلامت دانست و گفت: تقریبا هیچ دانشگاه علوم پزشکی خاصی نبود که مورد حمله قرار نگرفته باشد، اما با این حال، نظام سلامت توانست خدمات خود را حفظ کند.
به گفته او این موضوع نشان میدهد در دل بحرانها، یک حرکت حماسی در نظام سلامت رخ داده است.
اجرای کامل پزشک خانواده
معاون بهداشت وزارت بهداشت در بخش دیگری از این نشست، با اشاره به روند اجرای برنامه پزشک خانواده، از فراهم شدن مقدمات و زیرساختهای لازم برای آغاز جدی این طرح خبر داد و گفت: در مقطع کنونی، بیش از هر زمان دیگری زمینه اجرای این برنامه در کشور مهیا شده است.
به گفته او، این بار اجرای پزشک خانواده فقط برعهده یک بخش از وزارت بهداشت نیست و معاونتهای درمان، توسعه و آموزش نیز در کنار حوزه بهداشت در پیشبرد آن نقش دارند.
رئیسی عنوان کرد: در مرحله نخست چند شبکه از جمله خدابنده در زنجان، آققلا در گلستان، بابل، قائمشهر، مرند و قائن برای شروع برنامه انتخاب شدهاند.
او در ادامه به برنامه زمانبندی گسترش اجرای طرح اشاره کرد و گفت: از ابتدای تیرماه ۲۰شهر دیگر به این برنامه اضافه میشوند. از اول مرداد نیز ۲۰شهر دیگر تحت پوشش قرار خواهند گرفت و از ابتدای شهریور نیز ۱۹شهر دیگر به جمع مجریان طرح میپیوندند.
بدین ترتیب تعداد شهرهای مجری طرح به ۶۴ خواهد رسید؛ رقمی که معادل تعداد دانشگاهها و دانشکدههای علوم پزشکی کشور است.
به گفته او هدفگذاری این است که از ابتدای مهر، هر دانشگاه علوم پزشکی دستکم یک منطقه منتخب برای اجرای برنامه داشته باشد تا امکان ارزیابی و گزارشگیری منظم از روند اجرا فراهم شود.
رئیسی با اشاره به تجربههای پیشین اجرای پزشک خانواده، یکی از مهمترین مشکلات دورههای گذشته را ناقص ماندن برنامه در سطوح تخصصی و بیمارستانی عنوان کرد و گفت: در سالهای قبل، عمده تمرکز بر سطح اول خدمات بود، در حالی که سطوح بعدی یعنی خدمات تخصصی، بیمارستانی و فوق تخصصی بهدرستی در زنجیره ارجاع قرار نگرفته بودند.
به گفته او، همین مسأله باعث میشد برنامه کارایی لازم را نداشته باشد.
معاون بهداشت وزارت بهداشت تأکید کرد که شبکه بهداشت و درمان صرفا به پزشک عمومی یا خدمات روستایی محدود نیست بلکه مجموعهای بههم پیوسته از چهار سطح خدمت را شامل میشود؛ از تیم پزشک خانواده در شهر و روستا گرفته تا کلینیکهای تخصصی، بیمارستانها و مراکز درمانی پیشرفته. بر همین اساس، پزشک خانواده و نظام ارجاع درواقع یک الگوی مشخص برای ارائه خدمت در نظام سلامت بهشمار میروند.
او عنوان کرد: یکی از تفاوتهای اجرای فعلی پزشک خانواده با دورههای گذشته، همین نگاه فراگیر و حمایت در سطوح بالای مدیریتی کشور است و رئیسجمهور نیز شخصا پیگیر اجرای این برنامه است و پیش از جنگ ۱۲روزه نیز جلسات متعددی در این زمینه برگزار شده بود؛ روندی که پس از جنگ هم ادامه پیدا کرده است.
رئیسی ادامه داد: برنامهریزی وزارت بهداشت این است که در مراحل بعدی، بیماران مبتلا به بیماریهای مزمن و صعبالعلاج نیز بهطور کامل تحت پوشش برنامه پزشک خانواده قرار گیرند.
بحران جمعیت، مهمتر از بحران جنگ
در تحلیل اولویتهای ملی و در آستانه روز جمعیت، معاون بهداشت وزارت بهداشت نگاهی هشداردهنده به مسأله جمعیت انداخت و آن را چالشی بنیادینتر از درگیریهای نظامی امروز میان ایران، آمریکا و رژیم صهیونیستی دانست. شاید، چون از نظر او اتکای قدرت و اقتدار کشور به نیروی جوانان، برگ برنده کشور محسوب میشود که ریشه در مسأله جمعیت دارد.
رئیسی در ادامه این نشست، با استناد به آمارهای رسمی، روند کاهشی چشمگیر نرخ موالید را مورد تأکید قرار داد و گفت: آمار تولدها که زمانی از مرز یک میلیون نفر فراتر میرفت، ابتدا به زیر یک میلیون و سپس به کمتر از ۹۰۰هزار نفر سقوط کرد. آخرین دادهها در سال ۱۴۰۳ حدود ۹۷۹هزار تولد را نشان میدهد که این رقم در سال ۱۴۰۴ به حدود ۸۹۲هزار نفر کاهش یافته است.
روندی که ممکن است باعث شود در آیندهای نهچندان دور، شمار مرگها از تولدها پیشی بگیرد. معاون بهداشت یادآور شد پدیده پیشی گرفتن مرگها از تولدها و توازن منفی جمعیت، هماکنون در استانهایی مانند گیلان، البرز و مازندران به واقعیت پیوسته است.
او افزود: نباید پدیده جمعیت را صرفا به حوزههای پزشکی و باروری تقلیل دهیم. این یک مسأله چندوجهی است که نیازمند همکاری همهجانبه است و باید با عزمی جدی به آن پرداخته شود.
ناباروری؛ یکی از شاخههای بحران جمعیت
موضوع ناباروری از نظر معاون بهداشت وزارت بهداشت، هرچند مهم، اما تنها یکی از عوامل مؤثر در روند رشد جمعیت است و نباید با نگاهی تکبعدی به آن پرداخته شود.
او در این باره گفت: درواقع فارغ از موضوع جمعیت، وظیفه انسانی ما ایجاب میکند که از زوجهایی که با مشکل ناباروری دستوپنجه نرم میکنند حمایت کنیم تا طعم شیرین فرزندآوری را تجربه کنند.
رئیسی از فعالیت گسترده مراکز درمانی ناباروری در سراسر کشور خبر داد و گفت: در حال حاضر، علاوه بر مراکز دولتی، بخش خصوصی و بیمهها نیز در این حوزه فعال هستند و حدود ۷۰مرکز درمانی ناباروری در سراسر کشور راهاندازی شده. این در حالی است که قرار بود این تعداد در هر استان یک مرکز باشد.
به گفته معاون بهداشت، حدود ۹۰درصد هزینههای درمان ناباروری در مراکز دولتی و حدود ۷۰درصد در مراکز خصوصی توسط بیمهها پوشش داده میشود.
او یادآور شد:، اما با همه این راهکارها نباید فراموش کنیم که موضوع جمعیت، محدود به یکی دو جنبه نمیشود و نمیتوانیم انتظار داشته باشیم که این مسأله به تنهایی گرهگشای چالش جمعیت کشور باشد.
تلاش برای برقراری امنیت غذایی
افزایش قیمت مواد غذایی اساسی و بهدنبال آن محروم ماندن بخشی از گروههای حساس از مصرف مواد غذایی ضروری، از دیگر موضوعات مطرح شده در این نشست خبری بود. معاون بهداشت وزارت بهداشت، به برنامههای حمایتی این وزارتخانه در حوزه تغذیه اشاره کرد و گفت: برای مادران و کودکان_ بهویژه در مناطق محروم_ بستههای حمایتی و خدماتی در نظر گرفته شده که در قالب طرحهای مختلف وزارت بهداشت در حال ارائه است.
او درباره اجرای کارت امید مادر توضیح داد که این کارت بهصورت ماهانه با مبلغ ۲ میلیون تومان شارژ میشود تا برای تأمین نیازهای کودک مورد استفاده قرار گیرد.
به گفته رئیسی در کنار این طرح، در قالب کالابرگ و طرح یسنا نیز بستههای غذایی پیشبینی شده و این حمایتها همچنان ادامه دارد.
معاون بهداشت وزارت بهداشت در پاسخ به سوال خبرنگار روزنامه جامجم درخصوص کودکان دچار سوء تغذیه گفت: کمتر از ۳۰۰ هزار کودک دارای سوءتغذیه شناسایی شده است که در حال حاضر، تحت پوشش طرح امنیت غذایی کودکان قرار گرفتهاند و از امسال نیز گروههای بیشتری به این طرح اضافه میشوند. طرحی که با بودجهای حدود هشت همت در حال اجراست و دولت در حال بررسی افزایش منابع آن است.
معاون بهداشت وزارت بهداشت در پایان از اجرای یک پیمایش ملی در حوزه تغذیه و امنیت غذایی کودکان و بزرگسالان خبر داد و گفت: نتایج این پیمایش میتواند بهعنوان نقشه راه برای توزیع کالاها و تخصیص منابع مورد استفاده قرار گیرد.