دانش در این خاک ریشه دارد
در جریان جنگ رمضان، دهها مرکز علمی، پژوهشی، آموزشی و دانشگاهی در سراسر کشور هدف حمله قرار گرفتند؛ حملاتی که اگرچه خسارات سنگینی به زیرساختها وارد کرد اما نتوانست جریان علم را در کشور متوقف کند؛ چراکه دانش، محدود به دیوار و ساختمان نیست.
دراین جنگ،مراکز وابسته به وزارت علوم نیز ازآسیبها در امان نماندند و خساراتی قابل توجه به آنها وارد شد. همانگونه حسین سیماییصراف، وزیر علوم، تحقیقات و فناوری اعلام میکند که در جریان جنگ بیش از ۳۰ دانشگاه و حدود ۱۶۰ مرکز و نقطه علمی دچار آسیب شدند. این خسارات، طیفی از دانشگاهها و پژوهشگاههای مهم کشور را دربر گرفته است. وزیر علوم میگوید که بهطور خاص، در دانشگاه صنعتی شریف، بخشی از زیرساختهای هوش مصنوعی و تجهیزات محاسباتی با قدمتی بیش از ۵۰ سال از بین رفته که برآورد اولیه خسارت آن حدود ۲۰ هزار میلیارد تومان است.
رقمی که تنها بخشی از زیانهای مستقیم این حملات را نشان میدهد. این آسیبها علاوهبر تخریب فیزیکی، زنجیرهای از پیامدها را نیز بههمراه داشته و شرکتهای همکار با این مراکز را تحتتأثیر قرار داده است. سیمایی صراف همچنین به وضعیت شرکتهای مستقر در پارکهای علم و فناوری اشاره میکند؛ شرکتهایی که بهدلیل اختلال در ارتباطات و قطع اینترنت، با بحرانهای جدی مواجه شدهاند. با این حال، برنامههایی با همکاری معاونت علمی ریاستجمهوری و وزارت صنعت برای حمایت از این شرکتها در حال اجراست؛ برنامههایی که مشروط به حفظ نیروی انسانی طراحی شدهاند.
ضربه به زیرساختهای پیشرفته
درمیان مراکزآسیبدیده میتوان به دانشگاه ارومیه،دانشگاههای اصفهان وایلام،سرای دانشجویی پسران دانشگاه خلیجفارس، خوابگاهدانشگاهعلم وصنعت،ساختمان مرکزی وحراست دانشگاه هنر ایران،پژوهشگاه ملی مهندسی ژنتیک وزیست فناوری، دانشگاه تهران، دانشگاه علوم دریایی چابهار، دانشگاه ملایر و دانشگاه ملی مهارت اشاره کرد. درهمین راستا،حسین افشین، معاون علمی رئیسجمهور اعلام کرده است که «بیش از۳۲موردآسیب جدی به مراکز علمی و دانشگاهی وارد شده است.»
معاون علمی رئیسجمهور این حملات را تجاوز به حریم علم و دانش توصیف و تأکید کرده هدف اصلی، فناوریهای پیشرفته و لبه دانش بوده است. اهمیت این حوزهها برای دشمن تا حدی است که بهطور مستقیم هدف حمله قرار میگیرند، در حالیکه گاه در داخل کشور آنچنان که باید مورد توجه قرار نمیگیرند. افشین همچنین از برنامههایی برای بازسازی زیرساختهای پژوهشی آسیبدیده خبر داده و گفته این مراکز با استفاده از ظرفیتهای مالیاتی قانون جهش تولید دانشبنیان، مجددا تجهیز خواهند شد.
اگرچه جنگ رمضان ضربهای جدی به زیرساختهای علمی کشور وارد کرده اما شواهد نشان میدهد که تمرکز بر بازسازی، حمایت از نیروی انسانی و تقویت زیستبوم فناوری میتواند این تهدید را به فرصتی برای نوسازی و ارتقای علمی تبدیل کند. چراکه درنهایت، علم فراتر از ساختمانهاست و در ذهن و تلاش انسانها جریان دارد.
خوابگاهها نیز آسیب دیدند
حملات اخیر به زیرساختهای آموزشی، اینبار مستقیما زندگی دانشجویی را هدف قرار داده است؛ جاییکه با خروج بلوکهای خوابگاهی دانشگاهها از مدار، ظرفیت اسکان دانشجویی از بین رفته و چالش جدی برای آغاز سال تحصیلی جدید شکل گرفته است. در همین راستا صمد حاججباری، معاون دانشجویی دانشگاه شهید بهشتی میگوید که درپی حملات آمریکایی و صهیونیستی، ششبلوک خوابگاهی به طور کامل از چرخه اسکان دانشجویی خارج شدهاند. این اتفاق به کاهش حدود ۲۰۰۰ ظرفیت اسکان خوابگاهی منجر شده است. او تأکید میکند: «در حال حاضر ظرفیت این خوابگاهها بهطور کامل از دست رفته و امکان اسکان دانشجویان در این مجموعه وجود ندارد و علاوهبر انجام تعمیرات، موضوع استحکامبخشی سازهها نیز بهصورت جدی باید در دستور کار قرار گیرد.» حملات تنها به ساختمانهای آموزشی محدود نمانده و بخشهای رفاهی دانشگاه را نیز بهشدت تحتتأثیر قرار داده است. معاون دانشجویی دانشگاه شهید بهشتی در اینخصوص میگوید: «خوابگاههای متأهلی، سولههای ورزشی و فضاهای فرهنگی نیز دچار آسیب شدهاند. همچنین دانشکده فنی و مهندسی عباسپور در مجموعه حکیمیه تهران از دیگر بخشهایی است که خسارت دیده است.» این تخریبها، عملا بخشی از زیست روزمره دانشجویان را مختل کرده و فشار مضاعفی بر بدنه دانشگاه وارد آورده است. در کنار خسارات مادی،این حوادث تلفات انسانی نیزبههمراه داشته است.حاججباری اعلام میکند:«در این حملات، پنج دانشجو و دو نفر از فارغالتحصیلان دانشگاه به شهادت رسیدهاند؛ اتفاقی که اندوهی سنگین بر خانواده دانشگاه تحمیل کرده است.»
او میافزاید: «از همان نخستین ساعات پس از حمله در ۱۴فروردین، تیمهای اجرایی دانشگاه درمحل مستقرشدند و اقدامات اولیه برای مدیریت بحران آغاز شد.»ازجمله این اقدامات میتوان به حفاظت از اموال دانشجویان، ایجاد پوششهای حفاظتی، حصارکشی و مسدودسازی ورودی خوابگاهها اشاره کرد تا از هرگونه دسترسی غیرمجاز جلوگیری شود و امنیت وسایل دانشجویان حفظ گردد. دانشگاه در شرایطی این مسئولیت را برعهده گرفت که بسیاری از دانشجویان در محل حضور نداشتند و مدیریت اموال آنان به یک اولویت فوری تبدیل شده بود.
معاون دانشجویی دانشگاه شهید بهشتی با اشاره به ابعاد خسارات وارده اظهار میکند: «در مجموع شش بلوک خوابگاهی با زیربنایی حدود ۵۵ هزار مترمربع دچار آسیب شدهاند که باتوجه به حجم تخریبها، هزینههای مربوط به تعمیرات و تأمین تجهیزات، حدود یک همت اعتبار برای بازسازی کامل این مجموعه مورد نیاز است.»
اگرچه برنامهریزی برای تأمین تجهیزات جدید از جمله یخچال، کمد و سایر امکانات آغاز شده اما مسئولان تأکید دارند که روند بازسازی زمانبر است و آمادهسازی کامل تا آغاز سال تحصیلی با دشواریهای جدی همراه خواهد بود.
حاججباری از دستگاههای اجرایی، وزارتخانهها و نهادهای مختلف خواست تا با بهرهگیری از ظرفیتهای موجود، دانشگاه را در تأمین فضای اسکان موقت برای دانشجویان یاری کنند و زمینه ادامه تحصیل بدون دغدغه این قشر را فراهم آورند.
او میگوید: «بدون حمایت فوری، ادامه تحصیل دانشجویان با چالشهای جدی مواجه خواهد شد.» آنطور که پیداست، حمله به خوابگاهها، صرفا تخریب چند ساختمان نیست؛ بلکه مستقیما بر امنیت، آرامش و مسیر تحصیلی هزاران دانشجو اثر میگذارد. اکنون، در کنار بازسازی فیزیکی، تأمین سریع اسکان جایگزین به مهمترین مطالبه دانشگاه تبدیل شده است.
نشانههای شکست در میدان
طبق کنوانسیونهای بینالمللی حمله به دانشگاهها مصداق جنایت جنگی است و این اقدام ناشی از نگاه عصر حجری دشمنان ایران است. مسعود تجریشی، رئیس دانشگاه صنعتی شریف در این رابطه میگوید: «بهنظر میرسد دشمن زمانی که در سایر عرصهها به اهداف خود نرسیده، میدان علم را هدف قرار داده است؛ چراکه حوزه علم میتواند بستری اثرگذار و تعیینکننده باشد.»
تجریشی با اشاره به تخریب زیرساختها تصریح میکند: «برداشت ما این است که هدف قرار گرفتن این دانشگاه، بهدلیل پیشرفتهای کشور در حوزه هوش مصنوعی بوده است.»
در همین زمینه، مسعود شادنام، عضو هیأت علمی دانشگاه صنعتی شریف نیز به جامجم میگوید: «در جنگ تحمیلی سوم، بیش از ۳۰ دانشگاه و مرکز آموزشی و آکادمیک کشور مورد حمله قرار گرفتند. این اقدام طبق قواعد بینالمللی، مصداق بارز جنایت جنگی است. با این حال، فراتر از بعد حقوقی، چنین حملاتی نشانهای روشن از ضعف مهاجمان در میدان محسوب میشود.» او تأکید میکند: «نباید فراموش کنیم که این اقدامات بیثمر خواهد بود؛ زیرا موتور محرک توسعه، دانش است و به ساختمان وابسته نیست.» همچنین دکترغلامرضا زمانی،رئیس دانشگاه ملی مهارت، درگفتوگو با خبرنگار ما بیان میکند: «در جریان جنگ تحمیلی سوم، این دانشگاه همچون برخی دیگر از مراکز علمی کشور هدف تهاجم قرار گرفت. متأسفانه در این جنگ ناعادلانه، چهار دانشجوی پرتلاش و ۱۷ فارغالتحصیل این دانشگاه به شهادت رسیدند.»
او با تأکید بر نقش علم و مهارت در توسعه پایدار میگوید: «تولید علم، بهویژه مهارتآموزی، نقش پیشران در توسعه کشور را دارد. از آنجا که دانشگاهها محل تربیت نیروی انسانی متخصص هستند، دشمن با شناسایی این نقاط قوت، آنها را هدف قرار میدهد.»
رقمی که تنها بخشی از زیانهای مستقیم این حملات را نشان میدهد. این آسیبها علاوهبر تخریب فیزیکی، زنجیرهای از پیامدها را نیز بههمراه داشته و شرکتهای همکار با این مراکز را تحتتأثیر قرار داده است. سیمایی صراف همچنین به وضعیت شرکتهای مستقر در پارکهای علم و فناوری اشاره میکند؛ شرکتهایی که بهدلیل اختلال در ارتباطات و قطع اینترنت، با بحرانهای جدی مواجه شدهاند. با این حال، برنامههایی با همکاری معاونت علمی ریاستجمهوری و وزارت صنعت برای حمایت از این شرکتها در حال اجراست؛ برنامههایی که مشروط به حفظ نیروی انسانی طراحی شدهاند.
ضربه به زیرساختهای پیشرفته
درمیان مراکزآسیبدیده میتوان به دانشگاه ارومیه،دانشگاههای اصفهان وایلام،سرای دانشجویی پسران دانشگاه خلیجفارس، خوابگاهدانشگاهعلم وصنعت،ساختمان مرکزی وحراست دانشگاه هنر ایران،پژوهشگاه ملی مهندسی ژنتیک وزیست فناوری، دانشگاه تهران، دانشگاه علوم دریایی چابهار، دانشگاه ملایر و دانشگاه ملی مهارت اشاره کرد. درهمین راستا،حسین افشین، معاون علمی رئیسجمهور اعلام کرده است که «بیش از۳۲موردآسیب جدی به مراکز علمی و دانشگاهی وارد شده است.»
معاون علمی رئیسجمهور این حملات را تجاوز به حریم علم و دانش توصیف و تأکید کرده هدف اصلی، فناوریهای پیشرفته و لبه دانش بوده است. اهمیت این حوزهها برای دشمن تا حدی است که بهطور مستقیم هدف حمله قرار میگیرند، در حالیکه گاه در داخل کشور آنچنان که باید مورد توجه قرار نمیگیرند. افشین همچنین از برنامههایی برای بازسازی زیرساختهای پژوهشی آسیبدیده خبر داده و گفته این مراکز با استفاده از ظرفیتهای مالیاتی قانون جهش تولید دانشبنیان، مجددا تجهیز خواهند شد.
اگرچه جنگ رمضان ضربهای جدی به زیرساختهای علمی کشور وارد کرده اما شواهد نشان میدهد که تمرکز بر بازسازی، حمایت از نیروی انسانی و تقویت زیستبوم فناوری میتواند این تهدید را به فرصتی برای نوسازی و ارتقای علمی تبدیل کند. چراکه درنهایت، علم فراتر از ساختمانهاست و در ذهن و تلاش انسانها جریان دارد.
خوابگاهها نیز آسیب دیدند
حملات اخیر به زیرساختهای آموزشی، اینبار مستقیما زندگی دانشجویی را هدف قرار داده است؛ جاییکه با خروج بلوکهای خوابگاهی دانشگاهها از مدار، ظرفیت اسکان دانشجویی از بین رفته و چالش جدی برای آغاز سال تحصیلی جدید شکل گرفته است. در همین راستا صمد حاججباری، معاون دانشجویی دانشگاه شهید بهشتی میگوید که درپی حملات آمریکایی و صهیونیستی، ششبلوک خوابگاهی به طور کامل از چرخه اسکان دانشجویی خارج شدهاند. این اتفاق به کاهش حدود ۲۰۰۰ ظرفیت اسکان خوابگاهی منجر شده است. او تأکید میکند: «در حال حاضر ظرفیت این خوابگاهها بهطور کامل از دست رفته و امکان اسکان دانشجویان در این مجموعه وجود ندارد و علاوهبر انجام تعمیرات، موضوع استحکامبخشی سازهها نیز بهصورت جدی باید در دستور کار قرار گیرد.» حملات تنها به ساختمانهای آموزشی محدود نمانده و بخشهای رفاهی دانشگاه را نیز بهشدت تحتتأثیر قرار داده است. معاون دانشجویی دانشگاه شهید بهشتی در اینخصوص میگوید: «خوابگاههای متأهلی، سولههای ورزشی و فضاهای فرهنگی نیز دچار آسیب شدهاند. همچنین دانشکده فنی و مهندسی عباسپور در مجموعه حکیمیه تهران از دیگر بخشهایی است که خسارت دیده است.» این تخریبها، عملا بخشی از زیست روزمره دانشجویان را مختل کرده و فشار مضاعفی بر بدنه دانشگاه وارد آورده است. در کنار خسارات مادی،این حوادث تلفات انسانی نیزبههمراه داشته است.حاججباری اعلام میکند:«در این حملات، پنج دانشجو و دو نفر از فارغالتحصیلان دانشگاه به شهادت رسیدهاند؛ اتفاقی که اندوهی سنگین بر خانواده دانشگاه تحمیل کرده است.»
او میافزاید: «از همان نخستین ساعات پس از حمله در ۱۴فروردین، تیمهای اجرایی دانشگاه درمحل مستقرشدند و اقدامات اولیه برای مدیریت بحران آغاز شد.»ازجمله این اقدامات میتوان به حفاظت از اموال دانشجویان، ایجاد پوششهای حفاظتی، حصارکشی و مسدودسازی ورودی خوابگاهها اشاره کرد تا از هرگونه دسترسی غیرمجاز جلوگیری شود و امنیت وسایل دانشجویان حفظ گردد. دانشگاه در شرایطی این مسئولیت را برعهده گرفت که بسیاری از دانشجویان در محل حضور نداشتند و مدیریت اموال آنان به یک اولویت فوری تبدیل شده بود.
معاون دانشجویی دانشگاه شهید بهشتی با اشاره به ابعاد خسارات وارده اظهار میکند: «در مجموع شش بلوک خوابگاهی با زیربنایی حدود ۵۵ هزار مترمربع دچار آسیب شدهاند که باتوجه به حجم تخریبها، هزینههای مربوط به تعمیرات و تأمین تجهیزات، حدود یک همت اعتبار برای بازسازی کامل این مجموعه مورد نیاز است.»
اگرچه برنامهریزی برای تأمین تجهیزات جدید از جمله یخچال، کمد و سایر امکانات آغاز شده اما مسئولان تأکید دارند که روند بازسازی زمانبر است و آمادهسازی کامل تا آغاز سال تحصیلی با دشواریهای جدی همراه خواهد بود.
حاججباری از دستگاههای اجرایی، وزارتخانهها و نهادهای مختلف خواست تا با بهرهگیری از ظرفیتهای موجود، دانشگاه را در تأمین فضای اسکان موقت برای دانشجویان یاری کنند و زمینه ادامه تحصیل بدون دغدغه این قشر را فراهم آورند.
او میگوید: «بدون حمایت فوری، ادامه تحصیل دانشجویان با چالشهای جدی مواجه خواهد شد.» آنطور که پیداست، حمله به خوابگاهها، صرفا تخریب چند ساختمان نیست؛ بلکه مستقیما بر امنیت، آرامش و مسیر تحصیلی هزاران دانشجو اثر میگذارد. اکنون، در کنار بازسازی فیزیکی، تأمین سریع اسکان جایگزین به مهمترین مطالبه دانشگاه تبدیل شده است.
نشانههای شکست در میدان
طبق کنوانسیونهای بینالمللی حمله به دانشگاهها مصداق جنایت جنگی است و این اقدام ناشی از نگاه عصر حجری دشمنان ایران است. مسعود تجریشی، رئیس دانشگاه صنعتی شریف در این رابطه میگوید: «بهنظر میرسد دشمن زمانی که در سایر عرصهها به اهداف خود نرسیده، میدان علم را هدف قرار داده است؛ چراکه حوزه علم میتواند بستری اثرگذار و تعیینکننده باشد.»
تجریشی با اشاره به تخریب زیرساختها تصریح میکند: «برداشت ما این است که هدف قرار گرفتن این دانشگاه، بهدلیل پیشرفتهای کشور در حوزه هوش مصنوعی بوده است.»
در همین زمینه، مسعود شادنام، عضو هیأت علمی دانشگاه صنعتی شریف نیز به جامجم میگوید: «در جنگ تحمیلی سوم، بیش از ۳۰ دانشگاه و مرکز آموزشی و آکادمیک کشور مورد حمله قرار گرفتند. این اقدام طبق قواعد بینالمللی، مصداق بارز جنایت جنگی است. با این حال، فراتر از بعد حقوقی، چنین حملاتی نشانهای روشن از ضعف مهاجمان در میدان محسوب میشود.» او تأکید میکند: «نباید فراموش کنیم که این اقدامات بیثمر خواهد بود؛ زیرا موتور محرک توسعه، دانش است و به ساختمان وابسته نیست.» همچنین دکترغلامرضا زمانی،رئیس دانشگاه ملی مهارت، درگفتوگو با خبرنگار ما بیان میکند: «در جریان جنگ تحمیلی سوم، این دانشگاه همچون برخی دیگر از مراکز علمی کشور هدف تهاجم قرار گرفت. متأسفانه در این جنگ ناعادلانه، چهار دانشجوی پرتلاش و ۱۷ فارغالتحصیل این دانشگاه به شهادت رسیدند.»
او با تأکید بر نقش علم و مهارت در توسعه پایدار میگوید: «تولید علم، بهویژه مهارتآموزی، نقش پیشران در توسعه کشور را دارد. از آنجا که دانشگاهها محل تربیت نیروی انسانی متخصص هستند، دشمن با شناسایی این نقاط قوت، آنها را هدف قرار میدهد.»
گفت و گو
محمدرضا مهدوی در گفتوگو با جام جم آنلاین
کاش با این همه ۳۰ و چند ساله به جام جهانی نمیرفتیم / میتوانیم در جام جهانی بترکانیم
«جامجم» در گفتوگو با معاون گردشگری وزارت میراث فرهنگی بررسی کرد
دو هدف دشمن از حمله به زیرساختهای گردشگری
