شریف، دژ استوار دانش ایرانی

به همین منظور صندوق بازسازی و نوسازی دانشگاه صنعتی شریف، بیانیه‌ای با عنوان«دوباره می‌سازیمت شریف» را برای جمع‌آوری این کمک‌ها منتشر کرده است. در همین زمینه با دکتر مسعود آقامحمد تجریشی، رئیس دانشگاه صنعتی شریف درباره جزئیات خسارات و بخش‌های آسیب‌دیده، برنامه‌های بازسازی و ترمیم، تعاملات بین‌المللی دانشگاه و وضعیت فعلی آموزش مجازی ‌گفت‌وگو کرده‌ایم.  

براساس آخرین ارزیابی‌ها‌ کدام بخش‌های دانشگاه بیشترین آسیب رادراثرحملات اخیردشمنان آمریکایی_صهیونی دیده‌اند؟ 
دشمن، مرکز فاوا (فناوری اطلاعات و ارتباطات) دانشگاه را مورد هدف قرار داد. نزدیک به ۸۰۰۰شرکت عضو پارک‌های علم و فناوری از خدمات این مرکز بهره‌مند می‌شدند. سرورهای برخی از شرکت‌های بیمه نیز در آن مستقر بود تا بتوانند با استفاده از اینترنت‌شان از داده‌های دانشگاه استفاده کنند. علاوه بر این، حدود ۱۲هزار دانشجو و ۴۰۰عضو هیأت علمی دانشگاه به‌صورت مستقیم از خدمات این مرکز استفاده می‌کردند. تمامی آموزش‌های مجازی و خدمات اینترنتی دانشگاه از همین نقطه تامین می‌شد. از حدود دو سال پیش مقرر شده بود مرکز ملی هوش مصنوعی در دانشگاه شریف مستقر شود و از اسفندماه ۱۴۰۳ به‌صورت پایلوت، به جامعه و شرکت‌های توزیع‌کننده خدماتی ارائه می‌داد. بخش عمده‌ای از این خدمات به مراکز تحقیقاتی و شرکت‌های دانش‌بنیان اختصاص داشت. برای نمونه، هوش مصنوعی اپلیکیشن «بله» روی سرورها و جی‌پی‌یوهای مستقر در دانشگاه ما اجرا می‌شد. در بالای این ساختمان، گروه آموزشی فلسفه علم، دفتر مطالعات آب و محیط زیست و پژوهشکده حمل‌ و نقل دانشگاه نیز مستقر بودند. مجموعه‌ای که تمامی این بخش‌ها را یکجا در خود جای داده بود به‌طور کامل از بین رفت. مسجد دانشگاه نیز که به‌تازگی بازسازی شده بود، از ناحیه بیرونی دچار خسارت شد. پژوهشکده شهید رضایی نیز اگرچه تخریب مستقیم نشده اما عملا غیرقابل استفاده است. دیوارها موج‌برداشته و سقف و پنجره‌ها فرو ریخته‌اند. به‌طور کلی خسارات وارده به زیرساخت‌های آموزشی، پژوهشی و ارائه خدمات به جامعه، بسیار قابل ‌توجه بوده است. 
 
بازسازی بخش‌های آسیب‌دیده چگونه انجام خواهد شد؟ 
این ساختمان‌ها با وجود قدمت، حدود ۱۰سال پیش‌ بازسازی اساسی شده بودند. البته در آن مقطع تنها شبکه‌ها به‌روزرسانی شد و ساختار فیزیکی ساختمان دست‌نخورده باقی ماند. اکنون که ساختمان به‌طور کامل تخریب شده، دو گزینه پیش روی دانشگاه قرار دارد: بازسازی در همان محل یا ساخت‌وساز در نقطه‌ای دیگر در شمال دانشگاه که به مشاوران پیشنهاد داده‌ایم. انتخاب نهایی بر‌عهده مشاور خواهد بود و باید از نظر دسترسی، فضای مورد نیاز و تعداد طبقات بررسی شود. در حال حاضر، مرکز فاوا روی برنامه توسعه خدمات خود کار می‌کند و افزودن ظرفیت‌های هوش مصنوعی نیز در دستور کار است. با توجه به وجود پارک‌های علم و فناوری در اطراف دانشگاه و ضرورت ارائه خدمات به شرکت‌های مستقر در آنها، همچنین برنامه‌ریزی برای آموزش هوش مصنوعی از مقطع دبستان، بحث آموزش در این پروژه از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. طراحی‌های مفهومی تا اواسط هفته آینده تکمیل خواهد شد و براساس نظر مشاور و نیازسنجی انجام ‌شده، به سازمان برنامه و بودجه ارائه می‌شود. طبیعتا کشور منابع لازم را تامین خواهد کرد و انتظار می‌رود دولت نیز در بازسازی این دو ساختمان و ایجاد زیرساخت ملی هوش مصنوعی، حمایت‌های جدی به عمل آورد. آینده صنعت، آموزش، پژوهش و خدمات کشور در گرو ساختن این ساختار در داخل است. 
 
آیا دانشگاه شریف درخصوص این اقدامات خصمانه با نهادهای بین‌المللی نیز مکاتباتی داشته است؟  
بله، گزارشی جامع با همکاری آقای فرطوسی دبیر کل کمیسیون ملی یونسکو در ایران، تهیه و تنظیم شده و همراه با مستندات تصویری ارسال شده است. همچنین نامه‌هایی مستقیم به تعداد قابل ‌توجهی ازدانشگاه‌ها فرستاده شده و بازخوردهایی نیز دریافت شده است. برخی از آنها از این اتفاقات ابراز تاسف کرده‌اند. علاوه بر این، نامه‌ای مشترک با ۱۴دانشگاه دیگر کشور خطاب به حدود ۱۵۰دانشگاه در سراسر جهان نگارش شده است. نکته حائز اهمیت در این میان، ضرورت برقراری اینترنت بین‌المللی است. هرگونه تعامل مؤثر در گرو دسترسی به ایمیل و بستر اینترنت بین‌المللی است. با برقراری این زیرساخت، فعالیت‌های دیپلماتیک دانشگاهی به‌طور چشمگیری گسترش خواهد یافت. بانک اطلاعاتی گسترده‌ای نیز در اختیار داریم که در حال حاضر در حال بازیابی (ریکاوری) است.خوشبختانه نسخه پشتیبان(بک‌آپ) از آنها موجود است. در روزهای آینده، متن‌های طراحی‌شده برای بیش از ۱۰۰هزارمخاطب، ازطریق ایمیل و به‌صورت شخصی ارسال خواهد شد.
 
آیا در جریان حملات دشمن دانشجویان و اساتید دانشگاه آسیب دیده‌اند؟ 
خوشبختانه هیچ‌گونه مرگ ومیر انسانی یامصدومیتی نداشته‌ایم. خسارت‌ها صرفا ازنوع مادی بوده و نه دانشجویی جان‌باخته و نه فردی زخمی شده است. دانشگاه ظرف یک روز سرویس کلاس‌های خود را فعال کرد و طی یک هفته، کل سیستم آموزشی به‌طور کامل احیا شد. دراین مسیر،معاونت علم و فناوری ریاست جمهوری نیز سه سرور به دانشگاه اختصاص داد تا امکان برگزاری کلاس‌ها فراهم شود.مجموعه‌های جهادی به‌ویژه در حوزه فناوری و اطلاعات نیز به‌صورت داوطلبانه با دانشگاه تماس گرفتند و همکاری خود را با دانشگاه برای احیای این آسیب‌ها اعلام کردند. فضای همدلی و همراهی موجود، بسیار ارزشمند و تحسین‌برانگیز است. 
 
آیا دشمن با چنین اقداماتی علیه دانش و علم می‌تواند به اهداف خود دست یابد؟ 
هرچند سخت‌افزارها آسیب دیده‌اند اما دانش، انگیزه و عشق به علم همچنان پابرجاست و زیرساخت فنی مورد نیاز را حتما بازسازی خواهیم کرد. بنابراین با اطمینان کامل می‌گویم هیچ‌دانشی پس از این رویداد از بین نخواهد رفت. تمام تلاش خود را به‌کار خواهیم گرفت تا کشور را در حوزه هوش مصنوعی در جمع پنج قدرت برتر جهان قرار دهیم چراکه ظرفیت و توانمندی لازم را به‌طور کامل دارا هستیم. گواه این ادعا مسابقه‌ای است که سال گذشته برگزار شد و ۳۰۰ تیم دانشجویی از کشورهای مختلف از جمله آمریکا، روسیه، چین، ویتنام و... در آن شرکت کردند. از میان ۱۰تیم برتر، سه تیم دانش‌آموزی بودند که توانستند در کنار دانشجویان حرفه‌ای رقابت کنند و جزء ۱۰نفر برتر جهان شوند. 
 
در پایان شرایط و کیفیت آموزش مجازی را چگونه می‌بینید؟ 
کلاس‌های مجازی در کمتر از سه تا چهار ساعت پس از حمله از سر گرفته شد. شبکه آموزشی، سامانه ثبت‌نام و ثبت نمرات نیز فعال شد. دانشگاه ظرف یک هفته به شرایط عادی بازگشت و هیچ‌گونه اختلالی در ارائه خدمات آموزشی نداشت. نکته قابل توجه آن‌که رئیس مرکز فاوا، کلاس آنلاین خود را حتی در بحبوحه حمله و در همان ساختمان‌های مورد هدف برگزار کرد. پس از حمله، ۹۵درصد دانشجویان به‌صورت مجازی در کلاس‌ها حاضر شدند که نشان‌دهنده تداوم بی‌وقفه آموزش و عدم بروز کمبود یا چالش جدی بود. درخصوص امتحانات، از اساتید محترم خواسته شده نمرات را به‌گونه‌ای تنظیم کنند که تمام بار ارزیابی بر امتحانات پایان ترم سنگینی نکند و بین تمرین‌ها، امتحانات کلاسی و ارزیابی‌های مستمر طی ترم توزیع شود. این تدبیر به‌منظور تضمین عدم‌آسیب‌دیدگی نمره نهایی دانشجویان در صورت بروز هرگونه حادثه غیرمنتظره اتخاذ شده است.