جست‌وجوی حال خوب در دل تابوها

«حال خوب زن» یکی از آثار برجسته و جسورانه چهل‌وچهارمین جشنواره فیلم فجر به نویسندگی مهدی برزکی و تهیه‌کنندگی حسین کاکاوند است که با رویکرد دقیق روان‌شناختی و مینیمالیستی به بحران‌های درونی زوج جوان شهری می‌پردازد. هسته مرکزی روایت بر جست‌وجوی هویت مستقل زنانه و مرزهای شکننده صمیمیت و قدرت جنسیتی متمرکز است و در بافت پیچیده فرهنگی ــ اجتماعی ایران، با ادغام هوشمندانه خرده‌روایت‌ها (جلسات درمانی، تعاملات کلینیک و خرده‌روایت اسب)، تصویری لایه‌دار و امیدبخش از مواجهه با تروما ارائه می‌دهد.
«حال خوب زن» یکی از آثار برجسته و جسورانه چهل‌وچهارمین جشنواره فیلم فجر به نویسندگی مهدی برزکی و تهیه‌کنندگی حسین کاکاوند است که با رویکرد دقیق روان‌شناختی و مینیمالیستی به بحران‌های درونی زوج جوان شهری می‌پردازد. هسته مرکزی روایت بر جست‌وجوی هویت مستقل زنانه و مرزهای شکننده صمیمیت و قدرت جنسیتی متمرکز است و در بافت پیچیده فرهنگی ــ اجتماعی ایران، با ادغام هوشمندانه خرده‌روایت‌ها (جلسات درمانی، تعاملات کلینیک و خرده‌روایت اسب)، تصویری لایه‌دار و امیدبخش از مواجهه با تروما ارائه می‌دهد.
کد خبر: ۱۵۴۲۰۶۰
نویسنده زهرا عباسی - گروه فرهنگ و هنر
 
فیلم بدون افتادن در دام شعار، قضاوت اخلاقی یا حتی صحنه‌های اروتیک، مخاطب را به تأمل عمیق در روان‌شناسی زنان دعوت می‌کند‌؛ زخم‌های نادیده را آشکار می‌سازد و التیام را از مسیر گفت‌وگوی حرفه‌ای و درمان‌محور پیشنهاد می‌دهد. این نگاه غیرکلیشه‌ای و تمرکز بر صدای درونی زن، اثر را به یکی از ضروری‌ترین نمونه‌های سینمای اجتماعی ــ روان‌شناختی معاصر ایران تبدیل کرده و گامی معنادار در جهت نمایندگی واقعی تجربه زیسته زنان در سینما برمی‌دارد. 

روایتی زنانه از زخم و خواهش
هسته مرکزی داستان فیلم حول محور زندگی مشترک سارا و ابراهیم، زوجی تحصیلکرده و ظاهرا موفق، می‌چرخد. آنها در یک کلینیک دامپزشکی کار می‌کنند و زندگی‌شان از بیرون عادی و حتی ایده‌آل به نظر می‌رسد اما زیر این ظاهر آرام، جریان‌هایی از تمنا، حسادت، ناامیدی و جست‌وجوی فردیت پنهان است که خرده‌روایت‌های داستانی مانند تعاملات حرفه‌ای در کلینیک، این لایه‌ها را غنی‌تر می‌کنند. سارا با بازی درخشان مهتاب ثروتی، زنی است که با ترومای کودکی دست و پنجه نرم می‌کند؛ ترومایی که ریشه در تجربیات تلخ گذشته دارد و حالا بر رابطه با ابراهیم سایه افکنده و این عنصر روان‌شناختی را به هسته اصلی فیلم تبدیل می‌کند. ابراهیم، با ایفای نقش علی مرادی، مردی است که عشق واقعی به همسرش دارد اما اسیر انتظارات اجتماعی و فشارهای درونی است. برزکی با ساختاری کم‌حرف و متکی بر نماهای طولانی، دیالوگ‌های حساب‌شده و فضاسازی دقیق، مخاطب را به جایگاه یک ناظر دقیق و همدل تبدیل می‌کند. ریتم عامدانه کند فیلم، که برخی منتقدان آن را نقطه قوت می‌دانند، فرصتی برای تأمل در عمق موقعیت‌ها و کنش‌های به ظاهر ساده فراهم می‌آورد. فیلمنامه، با پرهیز از هرگونه توضیح واضحات یا شعار، به شخصیت‌ها اجازه می‌دهد تا در سکوت‌ها، نگاه‌ها و حرکات بدن‌شان، جهان‌های درونی پیچیده‌ای را عریان کنند. 

جست‌وجوی «حال خوب» در دل تابوها
عنوان فیلم حال خوب زن، خود طنینی از طنز تلخ و پرسش‌برانگیز دارد. برای سارا، این «حال خوب» وضعیتی ازدست‌رفته یا هرگز کاملا تجربه ‌نشده است. برزکی این مفهوم را نه به‌عنوان یک دستاورد ساده، بلکه به‌عنوان جست‌وجویی همیشگی و پرچالش ترسیم می‌کند که قصه اصلی فیلم راتشکیل می‌دهد.این نگاه، سارارا در مرکز هستی‌شناسی داستان قرار می‌دهد‌؛ هستی‌شناسی‌ای که با ترس‌ها، آرزوها،خستگی‌ها و لحظات قوت او تعریف می‌شود و خرده‌روایت‌های داستانی مانند جلسات درمانی، این لایه‌ها را تقویت می‌کنند. ابراهیم نیز کلیشه‌ای و یک‌بعدی نیست؛ او خود اسیر تصورات و انتظارات اجتماعی و درونی‌شده‌ای است که رابطه‌شان رامانند رشته‌ای نامرئی اما محکم در تنگنا قرار می‌دهد. فیلم با جسارتی قابل تحسین، به تابوهای زنانه مانند مشکلات جنسی ناشی از تروما می‌پردازد و نشان می‌دهد چگونه این مسائل می‌تواند بنیان یک رابطه را متزلزل کند.اما آنچه فیلم را متمایز می‌کند، تأکید بر تلاش مشترک سارا و ابراهیم برای حل مشکل است. هر کدام از آنها، در تلاشند تا مسأله را به شکلی که دیگری آسیب نبیند - هرچند گاهی غلط- مدیریت کنند. سارا، با احساس گناه درونی، به راهکارهای شخصی روی می‌آورد، در حالی که ابراهیم سعی می‌کند با صبر و حمایت، فضایی امن ایجاد کند. با تأمل بیشتر، متوجه می‌شویم که برخی از این راهکارها ایده‌های متداول در جامعه هستند؛ ایده‌هایی که معمولا رد می‌شوند اما در موقعیت‌های استیصال، حتی افراد تحصیل‌کرده مانند سارا و ابراهیم به سراغ‌شان می‌روند. برای مثال، پیشنهادهایی مانند چند همسری یا ارتباطات آزاد که در فیلم به صورت زیرپوستی مطرح می‌شود، نشان‌دهنده فشارهای فرهنگی و اجتماعی است که زوج‌ها را به سمت راه‌حل‌های ناکارآمد سوق می‌دهند. این عناصر، فیلم را به نقدی اجتماعی تبدیل می‌کند که فراتر از داستان فردی، به مشکلات گسترده‌تر جامعه اشاره دارد و از دیدگاه روانشناختی زنان، بر اهمیت آگاهی و درمان تأکید دارد.

شاعرانگی در تصویر و استعاره
تصویربرداری فیلم با نورپردازی طبیعی و غالبا کم‌نور، فضایی از واقع‌گرایی شاعرانه خلق می‌کند. کلینیک دامپزشکی که سارا و ابراهیم در آن کار می‌کنند، تنها صحنه تعاملات حرفه‌ای نیست بلکه به قفسی شیشه‌ای می‌ماند که شخصیت‌ها در آن خود و دیگری را می‌پایند و فرصتی برای تأمل در رابطه فراهم می‌آورد. طراحی صحنه و انتخاب لباس با دقتی نمادین، حالات درونی و موقعیت اجتماعی آنها را بازتاب می‌دهد. در این میان موسیقی متن نیز، عمدا میدان را به صداهای محیطی، سکوت‌های سنگین و نفس‌های شخصیت‌ها می‌سپارد؛ سکوت‌هایی که گاه از هر دیالوگی گویاترند و فضایی برای تأمل در تابوهای جامعه ایرانی ایجاد می‌کنند. 

کارکرد خرده‌روایت اسب
نقش خرده‌روایت اسب در حال خوب زن، فراتر از یک پس‌زمینه تصویری یا حرفه‌ای است. این نماد به‌شکلی منسجم و چندلایه، در خدمت عمق‌بخشی به درون‌مایه اصلی داستان - یعنی روند بهبود و جستجوی هویت مستقل زنانه - قرار می‌گیرد. از طریق شغل دامپزشکی شخصیت‌ها، اسب به داستان وارد می‌شود و به‌تدریج با ترومای گذشته سارا، فرآیند درمان او و حتی لحظه پایانی فیلم که حامل استعاره‌ای ظریف از التیام است، گره می‌خورد. اسب در این مسیر، نه‌تنها نمادی از آزادی و قدرت سرکوب‌شده بلکه آیینه‌ای از رنج و امید شخصیت اصلی است. این پیوند نمادین، روایت را از سطح یک درام رابطه‌ای ساده فراتر می‌برد و به آن لایه‌ای شاعرانه و روان‌شناختی می‌بخشد که هم بر تجربه ویژه زنانگی تأکید دارد و هم به پایان اثر عمقی امیدوارکننده می‌بخشد.

بازیگری در اوج باورپذیری
موفقیت اصلی فیلم حال خوب زن، بیش از هر چیز مرهون بازی‌های درخشان و متعادل بازیگران آن است. مهتاب ثروتی در نقش سارا، با ظرافت و جسارتی تحسین‌برانگیز، طیف گسترده‌ای از حس‌های متضاد را - از شکنندگی عمیق تا صلابت خاموش، و از تمایل تا انزجار - به شکل باورپذیری ارائه می‌دهد. حرکات بدن، نگاه‌ها و حتی بیان کلمات ساده‌اش، سرشار از معناست و جزئیاتی همچون پوشش موهایش در خانه نیز نمادین و در خدمت پیشبرد روایت است. در مقابل، علی مرادی در نقش ابراهیم، با مهارت تمام مردی را به تصویر می‌کشد که میان عشق، حس مالکیت، ضعف و اقتدار در نوسان است. شیمی میان این دو بازیگر، رابطه‌شان را باورپذیر کرده و انتخاب هوشمندانه‌ کارگردان را به رخ می‌کشد. بازیگران فرعی نیز نقش‌های کوتاه خود را به‌خوبی ایفا کرده و بر غنای جهان داستان می‌افزایند. این سطح از ایفای نقش، به‌ویژه در نخستین تجربه بلند، گواه دقت مهدی برزکی در انتخاب و هدایت بازیگران است و به فیلم کیفیتی ماندگار می‌بخشد.

نقد اجتماعی و روان‌شناختی عمیق
حال خوب زن داستانی فراتر از یک رابطه فردی را روایت می‌کند و در قالبی روان‌شناختی، نگاهی انتقادی به برخی مسائل اجتماعی ایران می‌اندازد. فیلم با مرکزیت‌بخشیدن به تأثیر تروماهای کودکی ــ که غالبا در سکوت جامعه نادیده می‌مانند ــ بر زندگی بزرگسالی، هسته اصلی بحران روانی زنان را مورد کاوش قرار می‌دهد.برزکی با تأکید بر ضرورت گفت‌وگو و درمان تخصصی، پیامی امیدبخش به زوج‌های جوان می‌دهد و اثر خود را از روایت‌های صرفا تلخ جدا می‌سازد. این فیلم با عمق‌بخشیدن به جنبه‌های روانی و خرده‌روایت‌های نمادین، رویکردی متمایز در سینمای اجتماعی ایران اتخاذ کرده است. همچنین، طرح موضوعاتی چون چندهمسری یا روابط آزاد ــ نه درمقام راهکار،بلکه به مثابه‌ بخشی ازصورت‌مسأله ــ نشان از پژوهش دقیق کارگردان دارد؛ امری که مخاطب را به تأمل درباره‌ فشارهای فرهنگی مؤثر بر روان زنان وامی‌دارد.

​​​​​​​سینمایی تأمل‌برانگیز و امیدبخش
حال خوب زن فیلمی سرگرم‌کننده به معنای مرسوم نیست؛ بلکه تجربه‌ سینمایی فشرده و تأمل‌برانگیز است که مخاطب را رودرروی تاریکی‌ها و روشنایی‌های روابط انسانی می‌نشاند. کارگردان با دوربینی بی‌طرف و درعین‌حال انسانی، زندگی مشترکی را واکاوی می‌کند که در آن عشق، تنهایی، قدرت و آسیب درهم‌آمیخته‌اند. فیلم بیش از آن‌که روایتگر داستانی باشد، کالبدشکافی موقعیتی است که آن را به اثری بحث‌برانگیز و به‌یادماندنی در جشنواره فجر بدل کرده است. بنابر آنچه که در نشست خبری گفته شد، ساخت مستقل فیلم با بودجه‌ای حدود شش‌میلیارد تومان، در شرایط دشوار اقتصادی سینمای ایران، نشان از جسارت سازندگان آن دارد. هرچند که این استقلال مالی، بستری برای پرداختی صادقانه و عمیق به مسائل روان‌شناختی زنان فراهم آورده است. با استقبال اولیه از فیلم در جشنواره، به نظر می‌رسد حال خوب زن بتواند در اکران عمومی نیز تأثیرگذار باشد و شرایط لازم برای گفت‌وگوی اجتماعی درباره سلامت روان در روابط را فراهم کند.
newsQrCode
برچسب ها: سینما
ارسال نظرات در انتظار بررسی: ۰ انتشار یافته: ۰

نیازمندی ها