رسانه دیداری و کتاب کتاب ؛ جوهره تمدن ها
رویکرد رسانه فراگیر دیداری به کتاب و مقوله های پیرامونی آن ، تاثیر این عنایت بر ادراک عمومی جامعه و فضای فرهنگی و ساحت های آگاهی و بینش مخاطبان ، محور مطلبی است که فراروی شماست.
پررنگ شدن توجه به کتاب و کتابخوانی در تلویزیون به شکلهای مسابقه ، دکور سریال ها و برنامه های عمومی و تخصصی و غیره در چند سال اخیر مورد عنایت این فرازها بود و این قلم به مناسبت هفته کتاب و کتابخوانی به نقد و بررسی این گستره به شکلی اشاره وار و گویا مبادرت ورزیده است . با هم بخوانیم .عجیب ترین و شگفت ترین ابداع بشر، طرحی ساده اما سیال که هر چیز را در خود پوشش می دهد، طرحی کهن ولی همیشه تازه ؛ همه اینها لقب و عنوان و تعریفی از کتاب اند.کتاب با وجود دیرپایی و دیرینگی اش به عنوان رسانه ای که مطالعات ، دستاوردها و آخرین رهیافت های بشر را منتقل می کند، جایگاهش را همچنان حفظ کرده و آنی نیست که با وجود اختراعات فراوان در حوزه رسانه و انتقال مفاهیم ، از کتاب احساس بی نیازی کنیم . اگرچه رسانه های مختلف جایگاه های ویژه ای برای خود دست و پا کرده و براساس ضرورت های نوین اجتماع بشر به وجود آمده اند، اما نقش برجسته کتاب پابرجاست و ارزش های کارآمد خود را کماکان نگه داشته است .از سویی رسانه های دیداری آنچنان با زندگی امروز بشر تنیده شده که شبکه های مختلف تلویزیونی بخشی از زندگی روزانه جامعه را تشکیل می دهد به گونه ای که رسانه تصویری تلویزیون مانند یک همپای خانگی و همدم همیشگی جای مهمی در خانواده ها برای خود باز کرده است . رسانه ، درک ما را از دنیای امروز شکل می دهد (لااقل در سطح وسیع و مهمی از جامعه حتی در طبقه نخبگان) ادراک ما را تصحیح کرده یا غنی می سازد و به گسترش فهم ما از رویکردهای جامعه جهانی به مسائل مختلف شکل می دهد، گسترده کرده و کامل می کند. هر چند تاثیر رسانه فراگیر دیداری بر همگان یکسان نیست ، اما نوگرایی پدید آمده از تعامل با رسانه فراگیر تلویزیون قابل انکار نبوده و در سطح وسیعی نزد اربابان فن و پژوهشگران حوزه رسانه ، مورد تحقیق و بررسی و تدبر قرار می گیرد.کسب آگاهی ، شناخت معیارهای نوین زندگی و شناخت واقعیت های جاری جهان همه وهمه با رسانه دیداری بسیار سریع حاصل می شود.اکنون دو مقوله یادشده را با همدیگر جمع می کنیم ؛ کتاب و رسانه فراگیر تلویزیون . پیشترها حضور کتاب در این رسانه ها طیف ویژه ای نداشت و اصولا عطری از آثار منتشر شده و عناوین جدید کتاب در رسانه دیداری نمی پیچید، اما اکنون طی چند سال اخیر شاهدیم که حضور کتاب ، رنگ و بویی تازه در رسانه یافته و هویت ویژه ای پیدا کرده به گونه ای که پخش برنامه های مخصوص معرفی کتاب از شبکه های مختلف مخاطبان را پای رسانه دیداری می نشاند تا بحثهای کارشناسی در حوزه کتاب و کتابهای خاص یا عناوین تازه نشر یافته را دنبال کند و با چشم باز به سراغ چاپهای جدید برود و فضاهای پژوهشی و محورهای مطالعاتی خود را با آگاهی از نشرهای به روز پی بگیرد. بی شک سرانه مطالعه و رویکرد به کتاب در جامعه با سالهای پیشین یکسان نیست و با عنایت گسترده رسانه فراگیر به مقوله کتاب ، این امر مهم (یعنی آگاهی یافتن از آثار جدید و آخرین پژوهش ها و عناوین منتشر شده) در اجتماع ما جایگاه و ضرورت حضورش را بازیافته است . پخش برنامه هایی که دکورهای آنها برگرفته از صفحات دستنویس کتابهای قدیمی یا چاپهای سنگی است (مستقیم و غیرمستقیم نسبت به حوزه کتاب) و در برنامه های رسانه ، گنجاندن المان هایی که کتاب ، نشر و مطالعه و پژوهش را تداعی می کند، همه و همه به لزوم توجه و عنایت همگان به پایگاه ارجمند کتاب و کتابخوانی دامن زده و جامعه را نسبت به این مقوله مهم هشیار و آگاه می سازد.ما شاهد پخش برنامه هایی هستیم که به رونمایی کتابها و معرفی و توضیح مفاهیم ارائه شده در آخرین عناوین منتشر شده می پردازند. انعکاس سخنان استادان و بزرگان در مقوله های یادشده شوق انگیز جامعه بوده و نگاه ها را معطوف به کتاب و مطالعه می کند. پخش برنامه هایی که رویکردهای یک کتاب را نقد و بررسی می نماید باعث می شود بیننده با ذهنی ژرف کاو به مطالعه بپردازد و طلا را از مس تشخیص دهد. از سویی تولید و پخش مسابقه هایی درخصوص آثار منتشر شده (شهید مطهری...) و اختصاص هدایایی برای بینندگان و مخاطبان ، مشوق بسیار کارآمدی برای مطالعه بوده و از سوی دیگر استمرار چنین برنامه های متفاوت و تازه ای نشانگر عنایت بیش از پیش و گسترده و نیز دید باز مخاطبان نسبت به برنامه های مذکور است و از تاثیر عمیق این حرکتها بر ادراک عمومی جامعه حکایت دارد. اصولا چنین برنامه هایی بار معنایی قوی و فراوانی را با خود دارد و انتقال می دهند به همین خاطر می توانند دیدگاه های متفاوت را به خود جلب کرده و در مرزهای آگاهی بینندگان ، بدرخشند و بسیار پررنگ و پرطرفدار ظاهر شوند. همه می دانیم که اسلام ناب محمدی بسیار به دانش عنایت دارد، حضرت امام جعفر صادق ع می فرمایند دل با نوشته آرام می شود. در این حدیث بر لزوم نوشتن دانش و پدید آوردن کتاب و اثر تاکید شده است . در گفته های دیگر از آن بزرگوار (اصول کافی) پیشنهاد شده : دانش را با نوشتن مقید کرده فراچنگ آورید. براستی اگر توجه اسلام به علم و دانش تا این میزان نبود نمی توانستیم شاهد رشد و شکوفایی بالنده تمدنی دانش محور باشیم که توانست با تغذیه ریشه های غرب حرکت علمی دیگری را در آن سامان ایجاد کند و بشر را به تمدن پیشرفته امروز هدایت نماید. جالب آن که با وجود معجزه های بسیار، مهمترین معجزه پیامبر اسلام ص «کتاب » است کتابی که هیچ گاه کهنه نمی شود و طراوت و تازگی و شگفتی هایش پایان ناپذیرند. این همه ، موقعیت کتاب و کتابخوانی را به جامعه گوشزد نمی کند و رسانه فراگیر دیداری بر همین اساس با توجه به ارزشهای غایی و مطلوب جامعه اسلامی توانسته و می تواند حوزه های تالیف ، نشر و کتابخوانی را بیش از پیش با زندگی روزانه اجتماع گره بزند. برای مثال تهیه و پخش برنامه هایی از لحظات پژوهش و پدید آمدن یک کتاب در منزل ، دفتر و یا محل کار مولف و فراز و فرودهای این امر مهم می تواند لذت دانش پژوهی را به مذاق بینندگان نزدیک سازد و یا روشن کردن راههای انتشار یک اثر و تهیه کردن برنامه هایی از سرنوشت شیرین و عجیب برخی آثار از تالیف تا انتشار که چنین رویدادهایی کم نیستند و بسیار جذاب هستند، بیننده را بشدت درگیر ماجرا کرده و بیشتر دلبسته کتاب و کتابخوانی و پیگیری راههای پژوهش و تالیف کتاب می کند.
تازه ها
گوناگون
پیشنهاد سردبیر
در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم
پشت پرده اتاقهای دود و طلسـم
