سنگرهای دفاع از ارزشهای الهی

انقلاب اسلامی ایران در 22 بهمن 1357 سبب تزلزل راهبرد دفاعی ایالات متحده امریکا در منطقه خاورمیانه و آسیای غربی شد.

کد خبر: ۱۴۷۲۵۹

نکته مهم برای استراتژیست های امریکایی این نبود که رژیم طرفدار آنها از میان رفته ، بلکه نگرانی آنها از این بود که دولت انقلابی ، بین بهمن 1357 تا آبان 1358 ثابت کرده بود که ضدامریکایی است و این برای امریکا قابل تحمل نبود که بزرگترین کشور منطقه با تسلط بر کل سواحل شمالی خلیج فارس و دریای عمان به عنوان منبع زیاد انرژی در حالی که خود نیز 10درصد انرژی دنیا را در اختیار دارد رویه ای ضداهداف امریکایی به خود بگیرد؛ بنابراین از اواخر 1358 ، صدام حسین رئیس جمهور وقت عراق ، چراغ سبز را برای حمله به ایران از سوی امریکا و شوروی گرفت .در حالی که برخی نیروهای سیاسی در ایران ، آرام آرام راه خود را از انقلاب جدا می کردند و هنوز صحبت از ماندن یا انحلال نیروهایی چون ارتش بود و توان پرسنلی آن به 50درصد سال 56 کاهش یافته بود ، بیش از 100 هواپیمای عراقی حدود ساعت 14 روز 31 شهریور 1359 با عبور از مرزهای ایران از 4 فرودگاه اصلی ، 19 شهر ایران را مورد هجوم قرار دادند. هدف اولیه آنها از میان بردن هواپیماهای ایران روی باندها و گرفتن توان واکنش هوایی از سوی ایران بود. عراق با توجه به برتری زرهی خود به ایران تنها از نیروی هوایی ایران هراس جدی داشت و تنها زمانی حاضر به حمله به ایران شد که مستشاران امریکایی به صدام اطمینان دادند نیروی هوایی ایران بدون آنها فاقد کارایی است اما گذشت زمان ثابت کرد که اشتباه بزرگ آنها صدام را نیز دچار مشکل می کند. نیروی هوایی عراق جز چند مورد محدود نتوانست باندهای پروازی ایران را از کار بیندازد و هواپیماهای جنگی ایران نیز با حداقل 1000 خلبان آماده در آشیانه های بتونی محفوظ مانده بودند. به هر ترتیب ، عراق ضربه اصلی خود را چنان که گفته شد روی زمین و با استفاده از ستونهای عظیم زرهی وارد آورد. در ساعتهای اولیه جنگ پیشروی نگران کننده دشمن تقریبا همه را مطمئن کرده بود که ایران با یک فروپاشی در کلیه جبهه های جنگ 1352 کیلومتری مواجه است و این در حالی بود که جبهه عظیم جنگ تنها تعدادی نیروی مردمی ، عشایر و بخشهایی از لشکرهای 92 زرهی و 81 خرم آباد مشغول دفاع بودند ، ناگفته پیداست که قادر به مقابله با 250 هزار سرباز عراقی که در پناه 1160 توپ سبک و سنگین و آتش پشتیبانی 330 فروند هواپیما جنگ را آغاز کرده بودند نمی شدند اما بررسی اوضاع داخلی ایران پس از انقلاب ، نشان دهنده این معناست که ایران نه تنها برای جنگ که حتی برای دفاع نیز آمادگی نداشت .هاشمی رفسنجانی در تشریح وضعیت نظامی ایران در آن زمان می گوید: «ما هنوز مشغول تصفیه ارتش بودیم و افراد ارتش فرار کرده و بسیاری از آنها محبوس بودند و جای کارشناسان امریکایی را که از ایران رفته بودند کسی نگرفته بود. تعداد بسیاری از قراردادهای تسلیحاتی که مکمل قدرت ارتش بود، در همان روزهای قبل از انقلاب به وسیله بختیار لغو شده بود و بسیاری از امکانات ما بدون پشتیبانی مانده و نیروی نظامی دیگری هنوز در ایران شکل نگرفته بود». سپاه پاسداران نیز در این وضعیت با ماموریت دفاع از انقلاب ، درگیر ماموریت های امنیتی داخل کشور در شهرها بود و بخشی از توانش در کردستان در مصاف با گروههای ضدانقلاب صرف می شد. بسیج نیز که پس از تصرف لانه جاسوسی امریکا با فرمان امام خمینی در ششم آذر 1358 تشکیل شد ، به دلیل موانع موجود فاقد هویت نظامی بود.این تصویری از اوضاع روزهای نخست جنگ و نیز وضع نظامی ایران هنگام تجاوز عراق به خاک ایران بود.

ورود ابتدایی نیروهای سازمان یافته

لشکرهای زرهی ارتش ایران که در طول هفته های اول جنگ آمادگی چندانی نداشتند در این زمان تجهیز و به منطقه اعزام شدند (ازجمله لشکر 16 زرهی قزوین و لشکر 88 زرهی زاهدان). از طرف دیگر لشکر 77 خراسان ، لشکر 81 خرم آباد و 64 ارومیه نیز به غرب و جنوب اعزام شدند. سپاه پاسداران انقلاب اسلامی نیز که تا آن زمان بیشتر یک نیروی انقلابی سیاسی بود ، مبدل به بازوی نظامی انقلاب شد و با تغییر ساختار و استفاده از فرماندهان جوان و شجاع وارد عمل شد. عملیات اولیه ایران علیه دشمن ، اگرچه به طور عمده موفقیت زیادی نداشت اما اثر بسیار خوبی داشت و آن این که پیشروی دشمن را متوقف کرد. در حقیقت بازنده جنگ در 2ماه اول صدام بود چراکه در جریان پیشروی های خود تنها 14هزار کیلومتر مربع کمتر از یک درصد خاک ایران یک شهر مهم و چند شهر کوچک را گرفته بود و اکنون باید منتظر می ماند تا ببیند ارتش تجدید قوا کرده ایران در کنار سپاه پاسداران و بسیج ضربات متقابل خود را وارد آورند.

بسیج

بیش از یک سال از صدور فرمان امام خمینی (ره) مبنی بر تشکیل بسیج نگذشته بود که رژیم بعثی عراق در تحقق اهداف زیاده خواهانه نظام سلطه جهانی ، هجوم همه جانبه خود را به ایران آغاز کرد. آنچنان که گفته شد، انقلاب در آن اوضاع بحرانی ناشی از دگرگونی ها و تغییر و تحولات آن زمان ، هیچ گونه آمادگی لازم را برای مقابله با متجاوزان بعثی نداشت اما دشمن هم با ارتشی تا به دندان مسلح و برخوردار از پشتیبانی قدرتهای دیگر، کشور را مورد هجوم قرار داد. در این میان بود که نقش بسیج به عنوان یک نیروی جوشیده از متن مردم ، در صحنه جنگ ظهور پیدا کرد. جوانانی سلحشور که به فرمان امام در پایگاه های مقاومت تحت نام بسیج گرد آمده بودند و با کوچکترین اشاره ایشان به جبهه های نبرد می رفتند و تا آخرین قطره خون خویش ایستادگی و مقاومت می کردند.امام خمینی این چهره های مظلوم را این چنین به تصویر می کشد: «شما آیینه مجسم مظلومیت ها و رشادت های این ملت بزرگ ، در صحنه نبرد و تاریخ مصور انقلابید. شما فرزندان مقدس و پرچمداران عزت مسلمین و سپر حوادث این کشورید. شما یادگاران و همسنگران و فرماندهان و مسوولان بیداردلانی بوده اید که امروز در قرارگاه محضر حق ماوا گزیده اند. من به طور جد و اکید می گویم که انقلاب و جمهوری اسلامی و نهاد مقدس سپاه پاسداران انقلاب اسلامی که بحث از بزرگترین سنگرهای دفاع از ارزشهای الهی نظام ما بوده و خواهد بود، به وجود یکایک شما نیازمند است ، چه صلح باشد و چه جنگ».در مجموع در طول 8سال جنگ ، بسیج آنچنان ظاهر شد که دشمنان اعتراف کردند که قدرتی که در بسیج نهفته ، توان مقابله با یکایک ارتش های کلاسیک جهانی را دارد. از این رو دشمن که سودای فتح 3روزه را در سر می پروراند، در همان روزهای نخست با مردمی مواجه شد که با دست خالی اما با سلاح ایمان و اعتقاد به ارزشهای الهی و انسانی به دفاع از کیان مقدس نظام تازه پا گرفته برخاسته بودند و از ایثار جان خویش دریغ نمی کردند.این چنین شد که نیروی مردمی بسیج برای حضور گسترده گروه گروه به جبهه می رفتند. عملیات هایی چون طریق القدس ، حصر آبادان ، فتح المبین ، ثامن الائمه ، والفجر 8 ، کربلای 5 و... از دستاوردهای عظیم این تشکل حاصل از انقلاب بود.

سپاه پاسداران انقلاب اسلامی

سپاه پاسداران انقلاب اسلامی که در نخستین روزهای پیروزی این انقلاب تشکیل شد ، برای ادامه نقش خود در نگهبانی از انقلاب و دستاوردهای آن پابرجا ماند. حدود وظایف و قلمرو مسوولیت آن در ارتباط با وظایف و قلمرو مسوولیت نیروهای مسلح دیگر با تاکید بر همکاری و هماهنگی برادرانه میان آنها به وسیله قانون تعیین می شد. تحمیل جنگ از سوی رژیم بعثی عراق به جمهوری اسلامی ، صحنه جدیدی از امتحان را برای سپاهیان پاسدار ایجاد و مسوولیت آنها را مضاعف کرد.آنچنان که آمده است سپاهیان ابتدا، بی آن که از رزم کلاسیک بهره ای داشته باشند ، بی اطلاع از شیوه به کارگیری سلاحهای سنگین و تجهیزات و ادوات نظامی متداول در جنگهای کلاسیک به آوردگاه شتافتند و در برابر متجاوزان بعثی به دفاع پرداختند. جایگاه سپاه در طول 8سال جنگ ، بی نیاز از توصیف است . همین بس که در این زمینه امام خمینی این چنین از آنها تجلیل می کند: «اگر سپاه نبود ، کشور هم نبود». رضا سیف اللهی ، از فرماندهان سابق درباره نقش سپاه در جنگ تحمیلی می گوید: «با تجاوز رژیم عراق به مرزهای زمینی و هوایی ایران ، سپاه نقش خودش را که حفاظت از نظام مقدس جمهوری اسلامی بود ایفا کرد. اگرچه در شروع جنگ ، بنی صدر و همفکران او با توجه به اختیارات فرماندهی کل که عهده دار بودند، مانع بالندگی سپاه در جنگ بودند اما بتدریج سپاه با تکیه بر تعهد، تخصص های ویژه خودش را در اداره جنگ توسعه و به رغم مضایق ایجاد شده توسط طیف بنی صدر به کار خودش ادامه داد. شرایط به گونه ای بود که بنی صدر و اطرافیانش حتی اصل حضور سپاه در جنگ را زیرسوال می بردند تا چه رسد به پشتیبانی و حمایت از سپاه . تا این که بنی صدر از فرماندهی کل قوا عزل شد و تغییراتی در سلسله مراتب سپاه به وجود آمد و ما از این پس رابطه خوبی را میان قوا و ارتش شاهد بودیم بویژه در طراحی و اجرای عملیات های مشترک . سپاه بسرعت نقش خودش را در جنگ افزایش می داد تا این که بحث اداره بسیج به ماموریت های سپاه افزوده شد. با افزودن این ماموریت به ماموریت های سپاه شاهد یک تحول و گسترش خاص در سازمانی و دفاع مقدس شدیم . در حقیقت این اتفاق به مثابه یک پدیده جدیدی بود که در سپاه خلق شد. اگر چه نیروهای شکل دهنده سپاه از جریانات مبارزی بودند که در زمان طاغوت و اختناق به مبارزه مسلحانه مشغول بودند اما تجربه ناشی از اجرای ماموریت های سپاه در حفظ امنیت ملی و بخصوص جنگ و دفاع مقدس ، یک امکان کادرسازی و گسترده کردن کادرها را به سپاه داد که پیش از آن ما شاهدش نبودیم . تا آنجا که به فرمان امام در اثنای جنگ ، سپاه ماموریت یافت به نیروهای سه گانه زمینی و دریایی و هوایی مجهز شود. اجرای فرمان امام در تشکیل این 3 نیرو به شیوه ای انجام شد که تا حد امکان با نیروهای ارتش ، موازی کاری صورت نگیرد. حوزه مسوولیت ها متفاوت بود و سازماندهی هم فرق داشت و در تکنیک ها و تاکتیک های این دو سازمان نیز موازی کاری صورت نمی گرفت ، به صورتی که هر دو مکمل همدیگر بودند». سپاه البته ضمن فعالیت ها و ماموریت های رزمی ، دفاعی و آموزشی ، در عرصه سازندگی کشور نیز حضور فعال داشته است ، به طوری که امروز گستره وسیعی از فعالیت های سازندگی از قبیل سدسازی ، ساخت اتوبان و فرودگاه ، بازسازی تاسیسات و اسکله های بنادر کشور ، راهسازی ، سازمان دریایی ، طرحهای کشاورزی و دامداری ، طرحهای آبرسانی و گازرسانی ، احداث واحدهای مسکونی ، خودروسازی ، تولید قطعات صنعتی ، درختکاری و احیای جنگلها و بازسازی مناطق جنگزده را دربر می گیرد.

ارتش

در آغاز جنگ 8ساله ، ارتش جمهوری اسلامی ایران که با حمایت امام خمینی توانسته بود جایگاه خود را پیدا کند، در حال خودسازی و تثبیت نظم و انضباط بود.پیروزی های تاریخ 8ساله جنگ ، خود شاهد صادقی بر این مدعاست . پیروزی هایی که با عملیات خوارزم (میمک) که منجر به بازپس گیری ارتفاعات میمک و کنترل محورهای نظامی مهمی گردید آغاز شد یا اجرای عملیات ثامن الائمه که منجر به بازپس گیری کلیه مناطق اشغالی آبادان (کوی ذوالفقاری ، فیاضیه ، ایستگاه هفت ، دارخوین و میدان تیر آبادان) شد ، سرآغازی برای عملیات های درخشان آینده شد و به دنبال آن عملیات طریق القدس (آزادسازی بستان) ، عملیات فتح المبین (آزادسازی مناطقی به وسعت 2000 کیلومتر مربع ، در منطقه عمومی دزفول) و سرانجام عملیات بیت المقدس که با انجام آن در 3 مرحله شهرهای خرمشهر ، هویزه و پادگان حمید از وجود دشمنان پاکسازی و بیش از 5000 کیلومتر مربع از خاک کشور از تسلط متجاوزان آزاد شد. نیروهای سه گانه ارتش جمهوری اسلامی ایران ، در طول 8 سال جنگ آنچه در توان داشتند برای دفع تجاوز و کسب پیروزی و افتخار انجام دادند. رزم بی امان نیروی هوایی ارتش ، خسارات و تلفات عمده ای بر متجاوزان وارد آورد و در تغییر مسیر اولیه نبرد به سود ایران نقش بسزایی داشت . همچنین نیروی دریایی اجازه هیچ گونه عملیاتی را در آبهای خلیج فارس به متجاوزان نداد. نیروی زمینی نیز از ابتدای جنگ تا پایان آن به طور مستمر درگیر مبارزه با دشمن بود و در کسب پیروزی های پرافتخار و ثبت عملیات غرورآفرین نظامی سهم موثری داشت . آنچنان که رهبر انقلاب در دیدار فرماندهان و نیروهای ارتش فرمودند: «اگر ارتشی در دنیا باشد که جنگ را در میدان های واقعی نبرد تجربه نکند این ارتش یک ارتش واقعی نیست ، لااقل یک ارتش سرافراز نیست اما آن ارتشی که جنگ را با پوست و استخوان خود آن هم نه یک روز و 2روز بلکه بیش از 8سال لمس می کند این یک ارتش واقعی و آبرومند و سرافراز است».ایشان همچنین فرمودند: «نبرد ارتش ما نه برای افزون طلبی بلکه برای دفاع از کشور ، اسلام و انقلاب بوده است». به هر رو ارتش نیز در کنار 2 نیروی بسیج مردمی و سپاه پاسداران ، در اجرای ماموریت ها و وظایف خود در طول جنگ ، هزاران شهید تقدیم کرد. دلاورانی چون نامجو ، فلاحی ، فکوری ، کلاهدوز ، اقارب پرست ، آبشناسان ، شهرام فر ، شیرودی ، کشوری ، بابایی ، ستاری و آخرین آنان امیر سپهبد صیاد شیرازی شهیدانی جاوید از خیل شهدای ارتش هستند. با این همه پیروزی رزمندگان در طی جنگ 8 ساله ، مرهون رشادت ها و دلاوری های تمام مردان و زنان حق پرست ، عدالتخواه و مسلمان ، از هر طیف و گروه و سازمان بوده است . از این رو همه بازماندگان و رهروان حقیقی اسلام ناب محمدی (ص) وظیفه ای ندارند جز پاسداری از حرمت و خون آنها، آن هم به هر طریق ممکن ، چه در رسم حکومتداری و چه در اخلاق و رفتار و کردار نیک و شایسته....