دریاچه بختگان ، در انتظار باران

شنیدن خبرهای متعدد از مرگ فلامینگوها و گیر افتادن آنها در نمکزارهای دریاچه بختگان تمام دوستداران محیط زیست را متاثر کرد. دکتر اسماعیل کهرم ، پرنده شناس و متخصص اکولوژیست با ابراز تاسف از کاهش شدید آب دریاچه بختگان گفت که متاسفانه با ادامه وضعیت کنونی اکوسیستم دریاچه بختگان خاصیت حیات خود را از دست خواهد داد.وی می افزاید: باید بیاموزیم که برای دریاچه ها و تالاب سهمیه بندی آب و منابع را اختصاص دهیم و همان طور که برای بخش کشاورزی ، صنعتی و آب شرب سهمیه بندی مشخصی برای آب وجود دارد ، هنگام سر زدن روی تالاب ها و دریاچه ها نیز باید سهمیه آب این مناطق در نظر گرفته شود. وی ادامه می دهد: اگرچه خشکی کنونی دریاچه بختگان 10سال پیش نیز رخ داده است ، به صورتی که تنها 2قطعه از دریاچه باقی ماند اما وضعیت کنونی بسیار نگران کننده است .خشک شدن کنونی دریاچه علاوه بر این که زندگی 20هزار قطعه پرنده آبزی و کنار آبزی دریاچه را به خطر انداخته است ، می توانست سفره گسترده ای برای آب زیرزمینی باشد و تاثیرات فراوانی بر آب و هوای منطقه داشته باشد که تمام این خصوصیات حیاتی هم اکنون به خطر افتاده است . بررسی ها نشان داده است که ایران کشور خشکی است و بشدت برای ادامه حیات منابع طبیعی به 252 تالاب کوچک و بزرگ کشور نیاز دارد که باید تمام تلاش را برای حیات و بقای این تالاب ها به کار گرفت.

اکوسیستم بی نظیر طبیعت ایران دریاچه بختگان که یکی از اکوسیستم های بی نظیر طبیعت ایران است ، همواره مورد تحسین گردشگران خارجی بوده است ، این دریاچه به طور طبیعی دارای شرایط زیستی حساس و تهدیدات طبیعی است و پهنه وسیع و عمق کم ، آب شور و تبخیر شدید برای حیات دریاچه موثر است اما دستکاری های انسانی ساختار این بخش از طبیعت را دگرگون می کند. مسوولان استان فارس پس از خشک شدن دریاچه بختگان تلاش کرده اند برای نجات جوجه فلامینگوهایی که در نمکزارها گرفتار شده اند ، اقداماتی را انجام دهند. کارشناسان معتقدند نجات فلامینگوها باید مانند حمل بسته های شکستنی با دقت بسیار انجام شود. دکتر اسماعیل کهرم ، پرنده شناس و متخصص اکولوژی می گوید: باید محیطبانان را برای انجام این کار حساس آموزش داد تا جوجه فلامینگوها را به دقت بغل کرده و به آرامی نجات دهند و هرگز آنها را از پاهایشان آویزان نکنند. وی می افزاید: اگرچه پرنده های نجات یافته از دریاچه را باید مرده انگاشت چراکه حرکت گله های 50 تایی این پرنده ها به سمت آب به دلیل کاهش توان این پرنده ها و از دست دادن آب بدنشان بشدت آنها را در خطر قرار داده است. در پی فراخوان عمومی اداره کل محیط زیست استان فارس برای نجات پرندگان که در نمکزارهای دریاچه بختگان گرفتار شده بودند ، بسیاری از اهالی روستاهای اطراف پرندگان نیمه جان را از داخل نمکزارها بیرون آورده و به قسمتهایی از دریاچه که هنوز آب دارد ، منتقل کردند. این در حالی است که مسوولان وزارت نیرو معتقدند خشکی دریاچه بختگان به دلیل ساخت سدها نیست.

هر سال شمار بسیاری از فلامینگوها و گونه های دیگر پرندگان به دریاچه بختگان واقع در جنوب شرقی شیراز مهاجرت می کنند و برخی از آنها در دریاچه و اطراف آن ماندگار می شوند.این در حالی است که مسوولان وزارت نیرو همچنان سدسازی ها را دلیل کاهش آب دریاچه نمی دانند. معاون امور آب وزارت نیرو در این رابطه تاکید کرده است که براساس مطالعات صورت گرفته تاثیر عوامل احداث سد درخصوص کاهش 2متر ارتفاع آب در دریاچه ارومیه و بختگان ، تنها 2سانتی متر از این کاهش بوده است . رسول زرگر می افزاید: در دولت نهم مقوله بهداشت آب و توجه به محیط زیست مورد تاکید است و احداث تمام طرحهای سدسازی در مناطق مختلف کشور پس از مطالعات زیست محیطی و تایید سازمان حفاظت محیط زیست انجام می شود.وی ادامه می دهد: در ارتباط با دریاچه بختگان محدودیت ها و افت سطح آب وجود دارد که براساس گزارش کمیسیون تخصصی شورای آب بیش از 85 درصد از دلایل و عوامل موثر در کاهش ارتفاع آب دریاچه بختگان ، عوامل طبیعی بوده است .وی در تصریح دلایل طبیعی کاهش ارتفاع آب ، گفت : تغییر اقلیم کاهش بارندگی ها و تبخیرها در این قضیه بی تاثیر نبوده است ؛ البته براساس گزارش کمیسیون تخصصی شورای آب کمتر از 15درصد عوامل انسانی در کاهش ارتفاع آب دریاچه موثر بوده است . معاون وزیر نیرو از طرحی برای انتقال دوباره آب به دریاچه ارومیه خبر داد و افزود: طرحی در دست داریم تا با اجرای آن 600 میلیون مترمکعب آب از مناطق مجاور و به شکل حوزه به دریاچه ارومیه تزریق کنیم . معاون وزیر نیرو در امور آب همچنین درباره مشکلات دریاچه بختگان و خشکسالی این دریاچه می گوید: خشکسالی در دریاچه بختگان اتفاق تازه ای نیست و این دریاچه در سال 1351 نیز به کلی خشک شد.وی درباره این که برخی ادعا کرده اند احداث سدها در اطراف این منطقه موجب خشکسالی دریاچه بختگان شده است ، تاکیدکرد: سد درودزن را 3سال پیش در این منطقه آبگیری کردیم و سد ملاصدرا نیز در بالا دست این سد راه اندازی شده است .وی ادامه دارد: در این میان عملکرد توسعه ای مورد نظر نبوده و تنها و عملکرد برق آبی مورد توجه بوده است ، همچنین سد سیوند هم آبگیری نشده است . وی در ارائه گزارش کمیسیون شورای عالی آب در ارتباط با وضعیت کنونی دریاچه بختگان گفت : براساس این گزارش ، تغییر اقلیم توسعه کشاورزی در منطقه و افزایش تبخیر در خشکسالی های اخیر در خشکی بختگان موثر بوده است .با این وصف ، به نظر می رسد وقتی یک فاجعه زیست محیطی رخ داده است ، تنها باید به راهکارهایی اندیشید که در یک همکاری فرابخشی در کوتاه ترین زمان به حل آن و کاهش تبعات ناشی از آن منجر شود. مهندس مسعود باقرزاده کریمی ، کارشناس مسوول تالاب های سازمان حفاظت محیط زیست معتقد است : رهاسازی آب سدها به عنوان یک راهکار اورژانسی و مسکن فوری می تواند در دستور کار قرار بگیرد و البته حتما باید در طولانی مدت و بررسی های کارشناسی میزان حداقل نیاز آب تالاب بختگان به منابع آب بالا دست مشخص و رهاسازی شود.
وی تاکید می کند: ساماندهی اراضی کشاورزی و بهره برداری منابع زیرزمینی حاشیه تالاب بختگان به منظور پایداری و بقای این دریاچه بسیار ضروری است.