سوء تفاهم اماراتی ها

امارات عربی متحده بیش از 35 سال است که به طور مداوم بر ادعاهای خود مبنی بر مالکیت 3 جزیره ایرانی تنب بزرگ تنب کوچک و ابوموسی اصرار می ورزد تا آنجا که این مساله به طور متمادی به مستمسکی

کد خبر: ۱۴۱۲۶۳

برای کشورهای عربی به منظور فشار بر جمهوری اسلامی ایران تبدیل شده است.
البته این ادعاها بیش از هرچیز بر اساس خلقیات ناسیونالیستی اعراب شکل گرفته و یک ادعای حیثیتی است که فاقد مبنای حقوقی و سیاسی بوده و خود امارات هم به آن واقف است زیرا بنابر متون تاریخی ، خلیج فارس و جزایر سه گانه آن برخلاف ادعای امارات ، دست کم از دوران «این شوشیناک»، پادشاه عیلامی از 1165 سال پیش از میلاد، تحت اختیار ایرانی ها و سرزمین ایران بوده است.

مجموع جزایر و شهرستان ابوموسی با وسعتی بیش از 68 کیلومتر مربع مشتمل بر جزایر ابوموسی ، جزیره تنب کوچک ، سیری ، فرور بزرگ و فرور کوچک است. بنا بر تحقیقی که ایرج افشار سیستانی پژوهشگر ایرانی انجام داده است ، جزیره ابوموسی با وسعت 12 کیلومتر مربع ، تنب بزرگ با 11 کیلومتر مربع و تنب کوچک با 2 کیلومتر مربع مساحت ، همراه با سایر جزایر ایرانی خلیج فارس ، دنباله چین خوردگی های زاگرس محسوب می شوند. جزیره ابوموسی یکی از 14 جزیره استان هرمزگان و نزدیک ترین پهنه خشکی از خاک ایران به خط استواست که در طول 222 کیلومتری بندرعباس و 75 کیلومتری بندر لنگه واقع است.
نام جزیره ابوموسی به صورت های مختلف در تاریخ ایران به کار گرفته شده است که از آن جمله می توان به بوموسی ، غضنفر، بوم موسی بوموف ، بابا موسی و گپ سبزو اشاره کرد. این جزیره با طول و عرض حدود 5.4 کیلومتر به عنوان یکی از مراکز صدور نفت خام کشور با ظرفیتی قابل توجه محسوب می شود. به دلیل نبود آب شیرین و اراضی مناسب کشاورزی ، بیشتر مردم ابوموسی ماهیگیر هستند. در این جزیره معدن خاک سرخ نیز وجود دارد. جزیره تنب بزرگ به مساحت بیش از 10 کیلومتر در فاصله 14 مایل دریایی از جنوب غربی جزیره قشم واقع شده است.
جزیره تنب کوچک مثلث شکل و در 6 مایلی غرب جزیره تنب بزرگ قرار دارد. فاصله آن تا مرکز استان از طریق دریا حدود 105 مایل دریایی و مساحت آن حدود 2 کیلومتر مربع است. این جزیره غیرمسکونی است.

اسناد 3000 ساله ایرانی

تاریخ خود گواه مالکیت ایران بر این جزایر سه گانه است ؛ این جزایر از آغاز تاریخ و در تمامی دوران حکومت های ایرانی از دوره مادها، هخامنشیان ، اشکانیان ، ساسانیان و پس از اسلام ، آل بویه ، صفویه ، افشاریان ، زندیه و قاجار جزو سرزمین ایران بوده اند. خلیج فارس و جزایر آن از جمله ابوموسی در روزگار عیلامیان بویژه در زمان سلطنت «شیلهک این شوشیناک» در 1165 سال پیش از میلاد تحت تسلط این سلسله بوده است.
در دولت ماد نیز جزایر خلیج فارس جزو یکی از ایالت های جنوب غربی و سپس جزو ساتراپ (استان) چهاردهم دولت ماد به نام «درنگیانه» و بخشی از کرمان بود. در دوران هخامنشیان این جزایر از جمله جزایر ابوموسی و تنب کوچک و بزرگ به موجب بند 6 ستون اول کتیبه بیستون جزو استان پارس بوده است.
همچنین در دوران اشکانیان در روزگار سلطنت مهرداد اول (138 - 171 پیش از میلاد) بنادر و جزیره های پارس تحت حکومت این سلسله قرار گرفت. در عهد ساسانیان ، جزایر و بنادر خلیج فارس جزو قلمرو ایران و شهر اردشیر از استان پارس و جزو پادکیسان نیمروز بود.
پس از ورود اسلام به ایران در دوره اقتدار آل بویه از 322 هجری قمری بنادر و جزایر سراسر کرانه های خلیج فارس در قلمرو فرمانروایی آنها قرار داشت. این فرمانروایی به دست سلجوقیان کرمان ادامه داشت تا این که پس از انقراض ملوک کیش در سال 626 هجری قمری در روزگار اتابکان فارس و ایلخانان مغول والی های دریای فارس یا ملوک هرمز در جزیره کیش سکنا گزیدند و تا سال 779 هجری قمری بر تمام جزایر خلیج فارس و دریای مکران عمان حکومت کردند. تیموریان نیز خراج جزیره کیش و دیگر جزایر خلیج فارس را تا سال 873 هجری قمری که در ایران حکومت داشتند، جزو فارس محسوب و وصول می کردند.
با ورود پرتغالی ها به خلیج فارس و آغاز فعالیت های استعمار نوین در منطقه ، جزایر این خلیج از جمله ابوموسی به اشغال دریانوردان پرتغالی درآمد. در روزگار سلطنت شاه عباس صفوی ، پس از یک دوره طولانی نبرد، جزایر و بنادر ایرانی در خلیج فارس از جمله ابوموسی ، قشم ، هرمز و بحرین به وسیله نیروهای ایرانی آزاد شد که به همین مناسبت بندر گمبرون به بندر عباس تغییر نام یافت.
در سال 1147 هجری قمری (1735 میلادی) نادرشاه افشار، لطیف خان دشتستانی را به سمت حاکم ایالت های جنوب ایران و کاپیتانی کل سواحل و بنادر و جزایر خلیج فارس منصوب کرد که این فرد در سال 1736 میلادی به بحرین لشکر کشید و شیخ جبار هوله ، یاغی بحرین را شکست داد و کلید دژ بحرین را برای نادرشاه فرستاد.
کریم خان زند نیز در سال 1179 هجری قمری (1765 میلادی) بر سراسر منطقه فارس و جزایر خلیج فارس از جمله ابوموسی و... اعمال حاکمیت کرد. در دوره قاجاریه آقامحمدخان پس از شکست جانشینان کریم خان زند موفق شد بر تمام ایران از جمله بنادر و جزایر خلیج فارس مسلط شود. در روزگار فتحعلی شاه هم جزایر دریای پارس از جمله کیش ، بحرین ، ابوموسی ، هندورابی ، تنب بزرگ و تنب کوچک ، فارور و... جزو ایالت فارس محسوب می شد و در سال 1263 هجری قمری کرانه ها و جزیره های خلیج فارس از جمله جزیره ابوموسی بخشی از ایالت «بنادر خلیج فارس » شد.

استعمار و جزایر سه گانه

در سال 1262 (1883 میلادی) پس از آن که ایران برای تجهیز ناوگان جنگی خود با ناوهای جدید از مساعدت بریتانیا ناامید شد، ناچار دست کمک به سوی آلمان دراز کرد. 2 سال بعد آلمان 2 ناو جنگی «پرسپولیس» و «شوش» را به ایران تحویل داد. مقامات ایران با این که از امکانات لازم برای نیل به مقاصد خود بی بهره بودند، دست به اقداماتی زدند که بریتانیا را دلواپس آینده کرد.

رفتار حسنه

با وجود رفتارهای حسنه جمهوری اسلامی ایران و گامهای آن در این شرایط حساس منطقه ، امارات و دیگر اعضای شورای همکاری خلیج فارس دوباره در جدیدترین نشستی که داشتند بندی تکراری را در بیانیه پایانی خود جای داده و از ادعای مالکیت امارات بر جزایر سه گانه حمایت و بر آن تاکید کردند.
ایران از نظر اقتصادی و فرهنگی روابط خوبی با امارات دارد و داشتن روابط خوب و گسترده با کشورهای منطقه بویژه حوزه خلیج فارس بسیار مطلوب و مهم است ، اما ادعای این کشور بر بخشی از تمامیت ارضی ایران و حمایت دیگر کشورهای عربی از آن موضوعی است که نمی توان آن را به راحتی نادیده گرفت ؛ زیرا این موضوع بر تمامی روابط اقتصادی و سیاسی ارجحیت دارد

در اوایل شهریور 1267 (1888 میلادی) ناوهای ایران در سواحل دبی و ابوظبی که در سایه حمایت بریتانیا به سر می بردند، پهلو گرفتند و فرمانده نیروی دریایی به طور رسمی با 2 امیرنشین به گفتگو نشست. در سال 1853 بریتانیا که از سال 1819 به بهانه حفظ امنیت در خلیج فارس استقرار یافته بود در راه تثبیت سلطه خود، حکام منطقه را در کنفراسی جمع کرد و آنها قراردادی را تحت عنوان صلح جاویدان امضا کردند که به موجب آن بریتانیایی ها اجازه یافتند نه تنها به بهانه مبارزه با دزدان دریایی بلکه به بهانه حفظ امنیت خلیج فارس بتوانند در هر حادثه ای که در کرانه های خلیج فارس اتفاق می افتد مداخله کنند.
چند روز پس از آن ، نیروی دریایی ایران مشغول ساخت پادگانی در جزیره ایرانی سری ، در نزدیک تنب می شود و این اقدامات ایران برای گسترش نفوذ خود در خلیج فارس ، سبب نگرانی نماینده سیاسی بریتانیا، مقیم در خلیج فارس می شود و او را بر آن می دارد تا برای برهم نخوردن روابط بریتانیا با شیوخ کرانه جنوبی خلیج فارس و حفظ سلطه خویش بر آنها چاره ای بیندیشد. از این رو سفیر انگلیس به دولت متبوع خود پیشنهاد می کند؛ ایران را وادار به عقب نشینی از جزیره «سری» کرده و پرچم خود را در دو تنب کوچک و بزرگ نصب کند.
نگرانی بریتانیا چندان هم بیجا نبود؛ زیرا منافع سوق الجیشی این کشور در معرض تهدید روسها بود و پیش بینی می شد که روسیه قصد اشغال این جزایر را داشته باشد. در قرن نوزدهم ، ایران جولانگاه رقابت روسیه و انگلستان بود و هر دو می کوشیدند بیشترین امتیاز را به دست آورند. از این دو، یکی در پی تامین امنیت متصرفات خود در هند بود و دیگری ادامه پیشروی به سوی خلیج فارس را در سر می پروراند. در اواخر قرن گذشته ، روسیه به فکر احداث خط آهن افتاده بود تا نواحی تحت نفوذ خود در آسیای مرکزی را به خلیج فارس متصل کرده و از این طریق تسهیلاتی را برای نیروی دریایی روسیه ایجاد کند.
در پی بازدید مقامات روسی از بندرهای ایران در 1266 و 1274 چنین شایع شد که روسیه به دنبال بندری است که مقصد نهایی راه آهن باشد و درصدد تصرف یکی از جزایر خلیج فارس است تا مهمات و تجهیزات نظامی را در آنجا انبار کند.
دلیل دیگر نگرانی بریتانیا، تمایل مظفرالدین شاه به جانبداری از روسیه بود. طرفداری شاه که از سال 1275 بر تخت سلطنت تکیه زده بود و برخی سیاستمداران ایرانی از جمله امین السلطان ، صدراعظم وقت در 1266 - 1267 و گرفتن جانب روسها موضوعی نبود که بر کسی پوشیده باشد. در چنین وضعی ، بریتانیا برای پیشگیری از دسترسی احتمالی روسیه به جزایر سوق الجیشی خلیج فارس در 1281 (1903) عزم خود را جزم و به نام شیوخ شارجه و راس الخیمه جزایر ابوموسی و تنب بزرگ و کوچک را تصرف می کند سپس پرچمهای آن دو را بر فراز جزایر نصب می کند.
در بهار 1283 (آوریل 1904) ماموران گمرک ایران هنگام بازرسی این جزایر این پرچمها را به زیر کشیده و پرچم ایران را به اهتزاز درمی آورند؛ بریتانیا برای ابراز مخالفت خود با این عمل ، کشتی توپداری را روانه منطقه می کند.
دولت ایران که توان رویارویی با بزرگترین قدرت نظامی آن روزگار را در خود نمی دید، ناگزیر مامورانش را از جزایر فرا می خواند. ایران با ارسال یادداشتی در 14ژوئن 1904 (24 خرداد 1283) خطاب به این دولت اعلام می کند که این جزایر در حاکمیت ایران قرار دارد و پیشنهاد می نماید تا زمان حل اختلاف ، هر دو طرف از برافراشتن پرچم خود در جزایر خودداری کنند.
بریتانیا به قصد موجه جلوه دادن اقدام خود در پاسخ روز بعد (15 ژوئن 1904) چنین ادعا کرد که هنگام تصرف جزایر به طور رسمی در اشغال دولت دیگری نبوده است و امارات به عنوان اولین متصرف ، حق نصب پرچم خود را تا زمان اثبات غیرقانونی بودن این تصرف خواهد داشت.
2 روز بعد، پرچمهای دو امیرنشین به امر بریتانیا در 3 جزیره برافراشته می شود. دولت بریتانیا در 16 ژانویه 1968 (26 دی 1346) تصمیم گرفت خلیج فارس را ترک کند. بر اساس توافق به دست آمده در مقابل برخی امتیازات سیاسی درخصوص جزیره ابوموسی ، ایران می توانست در اجرای یادداشت تفاهم 25 نوامبر 1971 (4 آذر 1350) ، حاکمیت خود را بر جزایر سه گانه از سر بگیرد.
در روز پیش از انقضای مدت عهدنامه تحت الحمایگی بریتانیا با شارجه و راس الخیمه ، در 9 آذر 1350 ، 3جزیره در اختیار ارتش ایران قرار گرفت.

رویکرد ایران و ادعای امارات

دولت جمهوری اسلامی ایران پی در پی حق حاکمیت خود را بر جزایر تنب و ابوموسی اعلام و آن را حق لاینفک خود دانسته و مستندات معتبر خود را در این خصوص ارائه و این ادعای اماراتی ها را صرفا به سوء تفاهمی تعبیر کرده است .دولت ایران در این سالها، سعه صدر فراوانی در قبال ادعای امارات و حمایت کشورهای شورای همکاری خلیج فارس از آن ، از خود نشان داده است و در مقابل درخواست آنها مبنی بر حل مساله از طریق مذاکره مستقیم اعلام آمادگی کرده و البته با هرگونه مداخله بین المللی در این قضیه مخالفت کرده است.
محمود احمدی نژاد، رئیس جمهور ایران در اردیبهشت امسال در اقدامی بی سابقه برای گذاردن سنگ بنای جدیدی از روابط برای اولین بار از زمان تاسیس امارات (1971) به این کشور سفر کرد که البته گفته می شود در مذاکرات رئیس جمهور با مسوولان امارات هیچ کلمه ای حاکی از سوء تفاهم درباره جزایر سه گانه رد و بدل نشده است.