تب مالت هشدار می دهد

تب مالت بدون شک یکی از بیماری هایی است که چهره ای مرموز دارد. این بیماری هم فرد را ناتوان می کند و هم به اقتصاد خانواده صدمه می زند.

کد خبر: ۱۳۶۲۵۵

به همین علت مهار آن اهمیت زیادی دارد. بیماری تب مالت از سالهای گذشته در کشور شایع بوده و همچنان نیز وجود دارد. در فصل بهار به علت زایمان دامها، میزان بروز تب مالت افزایش می یابد. این نکته جدیدی نیست اما آنچه جلب توجه می کند این است که آمار سالانه تب مالت در ایران که تا سال 1368 سیر صعودی و پس از آن تا سال 1379 سیر نزولی داشته است مجدد از سال 1383 افزایش یافته است.
تب مالت یک بیماری مشترک میان انسان و دام است . علایم این بیماری به صورت تب ، درد استخوان و... ظاهر می شود که اگر درمان نشود به صورت تب های متغیر، ضعف جسمانی و... شدت می یابد. ناگوارترین وضعیت این نوع بیماری درگیر شدن کبد و طحال است. زمان ظهور علایم این بیماری یک هفته تا 14 روز است و اگر این بیماری درمان نشود، سالهای سال فرد مبتلا را اذیت خواهد کرد.

افزایش موارد

دکتر محمدمهدی گویا با اعلام افزایش موارد تب مالت از 16 هزار به 25 هزار مورد طی سالهای اخیر می گوید: سال گذشته ماهانه 3 هزار مورد تب مالت در 6 ماهه نخست سال به ثبت رسید که البته میزان بروز بیش از موارد ثبت شده است. به گفته گویا 73 درصد افراد مبتلا به تب مالت با دام و 28 درصد آنان با فرآورده های لبنی سروکار داشته اند.
رئیس مرکز مدیریت بیماری های وزارت بهداشت با تاکید بر ضرورت افزایش 10 برابری بودجه تب مالت می گوید: ناآگاهی روستاییان از تب مالت و عواقب آن به عنوان خط مقدم مواجه ، هنوز از چالشهای پیش رو در کنترل تب مالت است.
گویا با اشاره به ضرورت ذبح بهداشتی دامها و حمایت کافی مسوولان در تامین بودجه و امکانات مهار تب مالت می گوید: توجه ناکافی آزمایشگاه ها و پزشکان به دستورالعمل های کشوری از چالشهایی است که باید مورد توجه قرار گیرد. این در حالی است که ما معتقدیم باید فعالیت واحد سنتی تولید فرآورده های لبنی در مناطق روستایی هم بشدت تحت کنترل درآید.

مشکل در واکسن

دکتر ایرج خسرونیا، رئیس جامعه پزشکان متخصص داخلی ، افزایش بیماری تب مالت را ناشی از عدم نظارت جدی سازمان دامپزشکی در واکسیناسیون دامها و بازدید از دامداری ها می داند. رئیس جامعه پزشکان متخصص داخلی ، استان های آذربایجان و خوزستان را ازجمله مناطق مستعد در افزایش این بیماری عنوان می کند و می گوید: مصرف شیر تازه ، سرشیر، پنیر تازه و... که پاستوریزه و استریلیزه نیستند، عامل انتقال بیماری از دام به انسان می شود. البته فراموش نکنیم عامل بیماری تب مالت در بستنی و خامه به مدت طولانی فعال باقی می ماند و با توجه به مصرف این مواد در کودکان و نوجوانان احتمال ابتلای آنان از این طریق زیاد است.
دکتر مشکات ، مدیرکل سازمان دامپزشکی در توضیح نقایص واکسیناسیون در سالهای گذشته می گوید: در تمام مواردی که از واکسیناسیون صحبت می شود، منظور واکسیناسیون دامهاست که آن هم از سال 68 تا 75 با افزایش همراه بود، ولی سال 75 و با توجه به ایجاد مشکل در پوشش واکسیناسیون کشور کاهش یافت که همین می تواند دلیل فزونی گرفتن بیماری در آن سالها باشد، اما خوشبختانه و با پوشش مناسب کنونی این مشکل برطرف شده و همین عاملی برای کاهش میزان موارد ابتلا خواهد بود.
دکتر زالی ، رئیس دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی نیز اعلام افزایش تولید صنعتی واکسن تب مالت در کشور را روزنه امیدی برای کنترل تب مالت می داند.

چالشهای موجود

افزایش آلودگی دام به بیماری ، محدودیت منابع انسانی ، تجهیزاتی و مواد لازم برای پوشش جامع ، اقدامات کنترلی در دام و ضعف سیستم قرنطینه ای در مرزها و بین استان ها و ورود غیرمجاز دام از چالشهای مهم کنترل تب مالت در کشور است. از طرفی وجود دام کوچ رو در کشور باعث گسترش بیشتر این بیماری می شود. قابل ذکر است که هنوز روستاییان و عشایر کشور که بیشتر از همه با خطر ابتلا به تب مالت مواجه هستند اطلاعات اولیه درباره این بیماری و راههای پیشگیری از آن را ندارند.

اقتصاد و بیماری

کاهش موارد تب مالت منجر به کاهش هزینه ناشی از درمان ، ناتوانی و عوارض بیماری در انسان می شود. این مساله در روستاییان و عشایر که اقتصاد آنان وابسته به تولیدات لبنی است نمود بیشتری دارد؛ اما در بسیاری از موارد علایم واضحی در دام بیمار تظاهر نمی کند، بنابراین تشخیص هم بسختی صورت می پذیرد. این مساله موجب می شود دام بیمار درمان نشود و انسان را بیمار کند. چنانچه بیماری در نمونه حیوانی بدرستی کنترل شود در نمونه انسانی هم تحت کنترل خواهد آمد.
البته اقدامات کنترلی موثر در شیراز موجب کاهش 40 درصدی بروز تب مالت در این منطقه شده است.

همکاری بین بخشی

تقویت و گسترش هماهنگی بین بخشی ، آموزش جامعه و کارکنان بخش بهداشت و درمان ، تقویت ظرفیت و بهبود سیستم گزارش دهی بیماران ، تقویت آزمایشگاه ها برای انجام آزمایش های استاندارد تشخیصی از راهکارهای پیشنهادی برای کنترل افزایش تب مالت عنوان می شود. دکتر گویا انجام مراقبت دیده ور در گروههای در معرض خطر نظیر کشاورزان ، دامداران و چوپانان را الزامی می داند؛ اما از آن مهمتر این است که ریشه کنی تب مالت در کشور مستلزم همکاری بین بخشی موثر و مستمر بین سازمان دامپزشکی ، محیط زیست ، وزارت جهاد کشاورزی ، وزارت کشور و وزارت بهداشت است .فراموش نکنیم با وجود افزایش آگاهی جامعه و کارکنان بخش بهداشت و درمان در عرصه بیماری ها و تلاش برای جلوگیری از بروز آن ما هنوز شاهد افزایش موارد تب مالت طی سالیان اخیر هستیم.