مشکلی برای همه فصل ها

گرچه واژه اوقات فراغت بیشتر با شروع فصل تابستان در اذهان ما جان می گیرد؛ اما واقعیت این است همه ما بویژه جوانان در همه فصلها با مشکلی به نام ساماندهی فراغت مواجهیم.

کد خبر: ۱۳۵۸۵۲

همان موضوعی که سالهاست نهادها و سازمان های زیادی را درگیر خود کرده است و هیچ گاه هم به نتیجه نرسیده است.
شاخص جوانی جمعیت در ایران نیزبه عنوان یکی از کشورهای در حال توسعه در سال 1365 برابر با 45.5 درصد بوده است. دوران جوانی که در فاصله سنین 15 - 29 سالگی زندگی یک فرد تعریف می شود، دوران رشد و شکوفایی و اغلب اوقات با تنشی خاص همراه است. اگر برای گذران این دوران به خوبی برنامه ریزی شود، جمعیت جوان یک کشور می تواند عامل پیشرفت و توسعه مملکت خود باشد. یکی از دغدغه های اصلی این روزها مساله اوقات فراغت جوانان است.
فراغت در لغت به معنای آسودگی ، آسایش خاطر و رهایی از کار و شغل تعریف می شود. آنچه واژه اوقات فراغت را در ذهن ما تداعی می کند فصل تابستان ، روزهای بلند و فراغت از درس و مدرسه است ؛ اما اوقات فراغت شامل همه تفریحات و سرگرمی هایی است که یک فرد هنگام آسودگی از کارهای عادی با شوق و رغبت به آن می پردازد و این تفریحات فقط محدود به فصل تابستان نیست. ما در تمام روزهای سال ساعاتی را به کارهای متفرقه ، استراحت و تفریح اختصاص می دهیم.
به طور تقریبی 1920 ساعت از ساعات عمر یکساله انسان صرف اوقات فراغت می شود که هر کس مطابق میل و سلیقه خود برای این ساعات برنامه ریزی می کند. با این حال مطابق آمارگیری به عمل آمده درسال 1383 تنها 21 درصد نوجوانان و جوانان کشور تحت پوشش برنامه های فراغتی قرار دارند. این رقم زمانی نگران کننده تر می شود که بدانیم درصد هزینه اوقات فراغت از کل سبد هزینه خانوار شهری در سال 1382 فقط 1.1 درصد بوده است.
این آمار نشان می دهد که برنامه های طراحی شده برای اوقات فراغت جوانان ، تاکنون عملکرد چندان موفقی نداشته است. بهترین و اجرایی ترین برنامه ها، آنهایی است که واقع بینانه و براساس وضعیت موجود و نقاط قوت و ضعف آن طراحی شده باشد. پایه و اساس برنامه ها، تحقیقات و پژوهش هایی است که در نهایت وضعیت فعلی جامعه را نشان می دهد. با کمک این تحقیقات می توان جوانان جامعه ، خواسته ها و توقعات آنها را بهتر شناخت.
مطالعات و پژوهش ها نشان می دهد، مهمترین نیازهای فراغتی جوانان به ترتیب شامل گردشگری ، مشارکت های اجتماعی ، فعالیت های ورزشی ، هنری ، فرهنگی ، دینی ، مطالعه و کتابخوانی ، مهارت آموزی ، آموزش زبان و آموزش رایانه است.
با شناخت این نیازها، گزینه های مختلفی به عنوان راهکار برنامه ریزی مطرح می شوند، مانند توسعه صنعت گردشگری داخلی از طریق تسهیلات ویژه جوانان یا گسترش اردوهای خارج از شهر به وسیله دستگاه های مربوطه ، احداث باشگاه های مجهز ورزشی به طور پراکنده در چند نقطه از شهر، ایجاد کانون های فرهنگی - هنری بویژه در مناطقی از شهر که آمار بزهکاری بالاتر است ، فراهم نمودن تسهیلات برای شرکت جوانان در کلاسهای مهارت آموزی به طوری که همه آنها با هر سطح درآمدی بتوانند از این خدمات استفاده کنند نه این که این کلاسها فقط مختص عده ای با درآمد بالا باشد. پس از انتخاب بهترین راهکار، مهمترین مرحله برنامه ریزی یعنی اجرا، فرا می رسد. در این مرحله بخش خصوصی نیز می تواند در کنار بخش دولتی و حتی فعال تر از آن باشد. در نتیجه رقابت واحدهای خصوصی ایجاب می کند تا کالاها و خدمات متنوع تری را متناسب با نیاز مصرف کنندگان ارائه کنند؛ البته در مواردی که نیاز به سرمایه گذاری زیاد است و دیر بازده بودن طرحها مانع از سرمایه گذاری بخش خصوصی می شود، دولت وارد عمل خواهد شد.
همچنین دولت نقش ناظر را در اجرای برنامه ایفا می کند. باید توجه داشت که بهترین برنامه ها با اجرای نادرست و عدم نظارت ارگان های اجرایی ، همه کارایی خود را از دست خواهند داد. از این رو نظارت در هنگام اجرا یکی از ارکان مهم برنامه ریزی است و معمولا به عنوان حلقه گمشده برنامه های ارائه شده در کشور ما محسوب می شود. یک برنامه خوب همیشه دارای پس خورند یا بازگشت به عقب برای اصلاح و بهبود برنامه است ، به طوری که اگر راهکار انتخاب شده دارای نواقصی باشد در طول اجرای برنامه مرتبا اصلاح شود. توجه به این نکات که باید در همه برنامه ریزی ها رعایت شود، می تواند در برنامه ریزی اوقات فراغت جوانان نیز مفید واقع شود.
در پایان این نکته ضروری است که توجه به نیازهای جوانان و خانواده هایشان ، همچنین مشارکت آنها در طراحی برنامه ها باعث کاهش هزینه های آینده و جلوگیری از طراحی برنامه های غیرعملی خواهد شد.