نوش آباد سفر به اعماق زمین

ایران ، 8 کیلومتری شمال کاشان ، منطقه تاریخی نوش آباد، آدرس ناحیه کوچکی است که بسیار دیدنی و پرجاذبه است. این منطقه بیش از 10 اثر ملی ثبت شده دارد و از این رو مردمانش که آدمهایی بس خونگرم و مهماندوست هستند، به خود می بالند.
کد خبر: ۱۳۰۸۶۷

ارزش و توجه مردم این ناحیه برای منطقه شان و تلاش آنها برای حفظ آثار تاریخی و باستانی آن ، واقعا ستودنی است.
این نکته را زمانی بهتر دریافتیم که به همراه یک گروه از گردشگران کویر از این دیار دیدن کردیم...

این شهر تاریخی از سمت شرق از طریق بلواری به طول 3 کیلومتر با شهرستان آران و بیدگل ارتباط دارد. نوش آباد درون جلگه ای واقع شده که این جلگه در کنار کویر مرکزی ایران قرار دارد و آنقدر چشم اندازهای وسیع از رملها و تپه ماهورهای فراوان در اختیارمان می گذارد که فقط باید رفت و از نزدیک دید. از حوالی نوش آباد به سمت شرق همه جا ریگزار و شن است. طبق لغتنامه دهخدا «انوشه» به معنای خوش و خرمی است و نوش آباد نیز از این لغت گرفته شده.
این شهر تاریخی 50 محله دارد. هسته اصلی هر محله حسینیه آن است که معمولا در مقابل هر حسینیه ، میدانی هم قرار دارد و اطراف آن میدان ، بازار محل محسوب می شود.
شهر زیرزمینی نوش آباد از زیباترین آثار باستانی ایران است که در چند سال اخیر کشف شد. زمانی که یک معلم ساکن منطقه ، در حیاط خانه اش چاهی حفر می کند و در عمق 10-12 متری آن به یک شهر زیرزمینی می رسد. شهری با وسعت چند هزار متر و در چندین طبقه. البته گرچه تاکنون محدوده کمی از آن قابل بازدید است ؛ ولی همین فضای محدود هم انسان را به وجد می آورد. قدمت این شهر را به اوایل دوران اسلامی و حتی پیش از آن مربوط می دانند.
تمام فضای آن به وسیله حفاری های ظریف و دقیق در زیرزمین ایجاد شده و شامل دالان هایی با ارتفاع 180 و در برخی نقاط 90 سانتیمتر و عرضهای متفاوت است که در 2 طرف آنها اتاقهایی با ابعاد مختلف ایجاد شده. انتهای راهرو با چاهک هایی به طبقه و راهروی بعدی متصل می شود و ورودی های این شهر که هنوز کاملا کشف نشده اند، به وسیله پله های دست کن متعدد، ما را به درون شهر می رسانند. گویا کاربرد این شهر برای مواردی همچون پنهان شدن از دست مهاجمان و یا عبادت در آیین میترایی بوده است و به هر حال نظرات گوناگونی هم در این باره موجود است. بعدها بر اثر بروز سیلاب های مکرر در بسیاری از نقاط، مسدود و محلی از خاک و گل شده است.

نشانهایی از تاریخ

در نوش آباد در حدود 5مسجد وجود دارد که هر یک قدمت فراوانی دارند. مسجد جامع عتیق از بناهای مربوط به دوران سلجوقی است و پس از مسجد جامع کاشان و قلعه جلالی ها، دیرینه ترین اثر تاریخی دوران اسلامی در کاشان است . مردم محلی عقیده دارند که قدمت آن حتی به پیش از اسلام می رسد و می گویند این محل ، آتشکده ای بوده که بعدها به مسجد تبدیل شده است. مسجد جامع در محله بالاده قرار دارد و علاوه بر زیارتگاه و آب انبارهای قدیمی که در دوره های بعد به آن اضافه شده ، شامل مناره ، صفه جنوبی و شمالی شبستان و سردر تاریخی نفیس می باشد. مناره این مسجد با آجر ختابی ساخته شده و بسیار شبیه مناره غار در شهر اصفهان است.
وجود 7 زیارتگاه در منطقه نوش آباد، از دیگر جاذبه های آن به شمار می رود: زیارتگاه های شاهزاده محمد، شاهزاده حسن ، سیدفاضل ، اقبالیه ، فیض آباد و شاهزاده اسحاق که این آخری ، از زیارتگاه های دیدنی دوران قاجار بوده و اثر تاریخی و زیبای آن ، ضریح مشبک چوبی اش است که به دلیل قدمت و ظرافت قابل توجه می باشد. جاذبه های تاریخی نوش آباد به همین جا ختم نمی شود.

آریایی هایی که روزگاری ساکن سیلک بودند


زمانی که شهر سیلک به دست مهاجران آشوری ایران دستخوش حریق شد، ساکنان آن برای زندگی به چشمه سارهای پیرامون منطقه پناه آوردند و یکی از نقاط مورد توجه این مردم هراسان و وحشتزده ، همین جلگه نوش آباد بود. اهمیت این منطقه در این نکته بوده که در گذشته یکی از منزلگاه های راه میان ری و اصفهان بوده و جالب است بدانید در تذکره های زیارتگاه های این شهر و حتی در تذکره زیارتگاه امام زاده محمد هلال که در آران واقع شده ، از نوش آباد به عنوان دارالخلافه انوشیروان ، پایتخت خاقان انوشیروان و شهر انوشیروان یاد شده است و همواره به عنوان یک نقطه حساس مرکزی مورد توجه بوده است

چند قلعه و تپه تاریخی و باستانی را هم باید به همه دیدنی هایش اضافه کرد. از آن جمله ، قلعه سی زان که بزرگترین قلعه تاریخی کاشان است یا قلعه مورچان که قلعه ای است متعلق به دوران صفویه. در تاریخ آمده که چون در دوران صفوی در درون لانه مورچگان در این قلعه ، گنجی مشتمل بر سکه های دوران کیخسرو ابن کیکاووس به دست آمده ، آن را قلعه مورچان نامیده اند. از قلعه های دیگر می توان به قلعه فخرآباد و قلعه شجاع آباد نیز اشاره کرد.
آب انبارهای مرکزی ، در بریگ و چاله سی هم از نقاط دیدنی نوش آباد هستند.

آداب و رسوم نوش آبادی ها

ساکنان این منطقه تاریخی ، مردمانی اند با فرهنگ و دارای آداب و رسومی جالب . یکی از این رسوم ، هوربابایی نام دارد که در شب نیمه ماه رمضان انجام می گیرد. به این ترتیب که کودکان و نوجوانان نوش آباد دسته دسته شده و به در منزل اهالی می روند و با خواندن اشعاری عامیانه از صاحب خانه طلب هدیه می کنند. در گذشته ، معمولا بچه های هر محلی در یک گروه قرار می گرفتند و به خانه اعیان نوش آباد می رفتند و خوراکی هایی مثل آجیل دریافت می کردند. اما امروزه تعداد دسته ها زیاد است و به تمام خانه های محل می روند.
رسم جالب دیگر نوش آبادی ها، مراسم کتل نام دارد. خانواده ها معمولا پیش از تولد نوزاد نذری می کنند و اسب یا مادیانی را با پارچه های زیبا و قالیچه تزیین می کنند و کودکی را که نماد کودکان کاروان حسینی است روی آن می نشانند. چند نوجوان هم به عنوان شاطر و با لباسهای سبزرنگ کتل را حرکت می دهند و با اشعاری آن را همراه می کنند. 45 سال پیش هم شخصی به نام سیدعلی مستوری رسمی را از خراسان به این منطقه آورد که کشته نام دارد. این مراسم ، نماد شهید عاشوراست.
پیکر مردی بر فراز تابوت طوری قرار می گیرد که مانند جنازه ای بر سر نمایان شود و طبیعی به نظر برسد و آن را در جلوی هیات حمل می کنند.
سقاخوانی هم مراسمی است که در روز عید غدیر در محلات صورت می گیرد و سقاخوان ، خبر نزدیک شدن به ایام محرم را به گوش مردم می رساند.
قالیبافی ، از صنایع رایج در نوش آباد است که وجود آن در طول سالیان دراز سبب شده که آداب و رسوم و باورهای فرهنگی و معنوی نیز از رهگذر این صنعت به اندیشه و رفتار مردم این دیار وارد شود. مثلا مردم در هنگام شروع بافت قالی جدید، همواره نگرانند که چه کسی برای اولین بار پس از بافت قالی ، قدم به خانه شان می گذارد تا جایی که به دنبال فردی می روند که به باور آنها قدم سبک دارد و از او می خواهند تا دور دار قالی شده و چند ریشه ای ببافد تا از این قدم او بهره مند شود. نوش آبادی ها برای روز چهارشنبه که به اعتقاد بعضی از آنها روز خلق جهنم است ، حرمت خاصی قائلند و در آن روز دست از کار می کشند.علامه محمد زمان ، سیدعلی اکبر نوش آبادی ، شمس آبادی و محمدی شاعر از مشاهیر نوش آباداند که بر غنای فرهنگی منطقه افزوده اند. ضرب المثل های: «فکر نان کن که خربزه آب است»، «بز کچل از سرچشمه آب می خورد» و «مثل برج زهرمار است» ضرب المثل هایی اند متعلق به دیار نوش آباد.


لیلا ملا
newsQrCode
ارسال نظرات در انتظار بررسی: ۰ انتشار یافته: ۰

نیازمندی ها