کشاورزی به کمک آب انبارهای مینیاتوری

یکی از روشهای جدید در علم آب و خاک ، استفاده از مواد ابر جاذب رطوبت به عنوان مخزن ذخیره آب و جلوگیری از اتلاف آب و افزایش راندمان آب آبیاری مطرح است. در انجام تحقیق کوشیده شده تا اثرات متفاوت حاصل از تیمارهای به کار گرفته شده از انواع مواد جاذب رطوبت مشتمل بر بس پارهای ابرجاذب رطوبت و یک ماده آلی طبیعی بر ظرفیت نگهداری رطوبت خاک سنجیده شود. 3 نوع بافت سبک ، متوسط و سنگین خاک ، 5 نوع ماده جاذب رطوبت و 4 سطح استفاده از این مواد در 3 تکرار تیمارهای به کار گرفته شده در این تحقیق موجودند.
نتایج به دست آمده مشخص می کند ، ماده آلی و همچنین ابرجاذب نوازورب تفاوت معناداری را نسبت به شاهد نشان نمی دهد ؛ ولی بس پارهای ابرجاذب ساخت فرانسه به نام آکازرب و هلندی به نام توکلازرب در سطح یک درصد نسبت به دیگر تیمارها توانایی بیشتری برای افزایش ظرفیت نگهداری رطوبت خاک دارند و مقادیر استفاده 4 و 8 گرم در لیتر خاک از این مواد نسبت به مقادیر 1 و 2 گرم در سطح یک درصد اختلاف معناداری را با شاهد نشان می دهد ، به عنوان نمونه به کارگیری پلمیر اس ان اف در بافت لومی به ازای 4 و 8گرم در لیتر خاک به ترتیب ظرفیت نگهداری رطوبت را 2تا 4برابر افزایش داده است.
نکته مهم دیگر ، آزادسازی بخش مهمی از رطوبت ذخیره شده در محدوده فشار ریشه است. به عنوان مثال در خاک لومی و تیمار 8 گرم در لیتر خاک ، ظرفیت نگهداری رطوبت از 82.4 ناگهان در فشار 5 بار به 22 درصد و در خاک شنی میزان رطوبت از 49 به 10 درصد کاهش می یابد.
بنابراین استفاده از مواد ابرجاذب رطوبت برای افزایش ظرفیت نگهداری رطوبت در خاک موفقیت آمیز بوده و پس از تحقیقات میدانی قابل توصیه است. این طرح هم اکنون مراحل پایانی گزارش نهایی خود را طی می کند که ظرف مدت یکسال آینده تهیه و در اختیار مراجع قرار خواهند گرفت.
غیور با ذکر این مطلب که این طرح برای نخستین بار در کشور اجرا می شود می گوید: با توجه به هزینه بسیار ناچیز اجرای این طرح و توجیه اقتصادی آن ، استفاده از مواد بس پاری در طرحهای بیابانزدایی در اولویت قرار دارد.
این طرح به صورت آزمایشی در منطقه آران و بیدگل کاشان به اجرا درآمده است که نتایج این تحقیق نشان از عملکرد مناسب مواد بس پاری در جبران کمبود آب در مناطق خشک و بیابانی دارد. طرح بس پارهای جاذب ، هم اکنون مراحل پایانی خود را می گذراند و بزودی به شکل گزارشی نهایی منتشر می شود. غیور با اشاره به فاز دوم اجرای این طرح می افزاید: نتایج اجرای آزمایشی این طرح بسیار مثبت و موثر است و با توجه به نتایج این طرح در منطقه آران و بیدگل ، تاثیر این بس پارها در کاهش مصرف آب به اثبات رسیده است.
فراموش نکنیم با توجه به این که سطح بسیار وسیعی از کشور ایران بیابانی است ، استفاده از بس پارهای جاذب با قدرت جذب بالای رطوبت و نگهداری در ریشه می تواند در رفع معضل کم آبی و افزایش پوشش گیاهی این مناطق بسیار موثر باشد.