چراغ روستاها روشن می ماند

اتفاقی که به گفته اکبر فتحی، رئیس سازمان جهاد کشاورزی آذربایجان شرقی بیشتر در روستاهای پنج شهرستان این استان یعنی کلیبر، چاراویماق، اهر و هشترود و هریس رخ داده و حالا اسم روستاهای این شهرســــــــتان‌ها در‌صدر فهـــرست مهاجرت معکوسی‌ها نوشته شده؛ روستاهایی که جمعیت‌شان در چندسال اخیر نه تنها کمتر نشده که بیشتر هم شده و حالا به واسطه همین اتفاق سرشان بین بقیه روستاها بلند است.
فتحی با اشاره به همین موضوع به ما می‌گوید: در استان با توجه به اهدافی که برای احیای روستاها درنظر گرفته شد، ما به حمایت از کسب و کارهای مرتبط با کشاورزی مخصوصا مشاغل کوچک روستایی پرداختیم و یکی از پشتوانه‌های حمایتی‌ای که درنظر گرفته شد، تسهیل فرآیند صدور مجوزها بود.
صدور سریع و آسان مجوزها
به گفته رئیس سازمان جهاد کشاورزی آذربایجان شرقی، با این اتفاق فرایندی که قبلا چند هفته زمان می‌برد، حالا دو روزه انجام می‌شود و با پشتیبانی مالی صندوق حمایت و بانک کشاورزی، درخواست‌کنندگان می‌توانند به‌سرعت یک واحد کوچک روستایی راه‌اندازی کنند. فتحــــی در توضیح بیشتر به ما می‌گوید: برای مثال اگر قبلا یک نفر درخواســـــت می‌کرد که یک واحـــد دامــــداری در روستا راه اندازی کنــــــد، صدور مجوز برای این کار
حـــدود دو ماه زمان می‌برد، الان در مدت زمان کمتری این مجوز برایـــــــــش صادر می‌شود و همین اتفاق باعــــــــث رونــــــــــق مــهاجرت معکوس به بسیاری از روستاهای ما شده است.
پشتیبانی فنی و حمایت مالی
رئیس جهاد کشاورزی آذربایجان شرقی در ادامه از پشتیبانی‌های فنی و حمایت‌های مالی از راه اندازی گلخانه‌های روستایی هم خبر می‌دهد و می‌گوید: در گذشته روال بر این بود که به گلخانه‌های کمتر از 3500 متر پروانه فعالیت داده نمی‌شد، یعنی یک واحد تولیدی حتما باید وسعتی بیشتر از این مقدار داشت تا مجوز می‌گرفت اما با حرکت‌های مثبتی که در وزارت جهاد کشاورزی انجام شد، تسهیلات برای واحد‌های 50 متر به بالا هم در نظر گرفته شد، البته واحد‌هایی که در محدوده بافت روستا بودند. به این ترتیب افراد زیادی پیشقدم شدند برای راه‌اندازی شرکت‌های گلخانه‌ای کوچک. به این ترتیب معیشت عده زیادی تامین شد و همه این راهکارها در کنار هم باعث افزایش مهاجرت معکوس به روستاهای استان ما شد.
فتحی در توضیح بیشتر می‌گوید: در این طرح پشتیبانی‌های فنی توسط کارشناسان فنی جهادکشاورزی در اختیار بهره‌برداران قرار داده شده و حمایت‌های مالی در قالب پرداخت تسهیلات بانکی به افراد متقاضی گلخانه داری ارائه می‌شود .
محرک‌های بازگشت
برای سجاد شریفی، دهیار روستای کویج شهرستان هریس، دهیاری که از شش سال پیش همراه مردم این روستای 800 نفره شده، مهاجرت معکوس اصطلاح آشنایی است؛ اتفاقی که باعث شده انگیزه بازگشت به روستای آبا و اجدادی به سر خانواده‌های زیادی بزند و چراغ خانه‌های خالی در روستای کویج به‌واسطه این اتفاق یکی یکی روشن شود.
شریفی برای ما از فاصله 45 دقیقه‌ای روستایش با تبریز می‌گوید، از این‌که خیلی‌ها حاضر بودند خانه و زندگی‌شان را ببرند شهر و رنج رفت و آمد هر روزه به روستا برای سر زدن به زمین‌هایشان را به جان بخرند، ولی در روستا زندگی نکنند؛ اتفاقی که حالا در سطح روستا کمتر دیده می‌شود.
شریفی در توضیح این اتفاق به ما می‌گوید: امکانات رفاهی یکی از دلایل مهاجرت روستاییان به شهر است و این موضوع فقط شامل حال روستای ما نیست، خوشبختانه طی دوسال گذشته با اجرای طرح‌های مختلف عمرانی در روستا، فضای روستا برای زندگی و سکونت بهتر شد. از طرف دیگر با اجرای طرح‌های جهاد کشاورزی، بسیاری از افرادی که از روستا رفته بودند دوباره انگیزه پیدا کردند به روستا برگردند و ما هم با روی خوش از همه آنها استقبال کردیم.
طرح هادی دست مردم را گرفت
روی نقشه کشورمان، روستای خرمالو در دهستان بدوستان غربی آذربایجان شرقی قرار گرفته؛ روستایی با جمعیت 700 نفره که حالا مدتی است با آغوش باز پذیرای 30 خانواده‌ای شده که تصمیم به مهاجرت به روستا گرفته‌اند؛ خانواده‌هایی که سابقه مهاجرت‌شان یا به سال‌های قبل و روزگار کودکی برمی‌گشت، وقتی همراه پدر و مادرشان به شهر رفته بودند یا به همین سال‌های اخیر وقتی دست زن و بچه را گرفته و عازم شهر شده بودند.
علی نوری، دهیار قدیمی روستای خرمالو تک تک این خانواده‌ها را می‌شناسد و با افتخار زیاد به ما می‌گوید که جمعیت خرمالو در سال‌های اخیر بیشتر شده است؛ حرکت مثبتی که به گفته دهیار این روستا، به مدد اجرای طرح‌های رفاهی، از گازرسانی و برق رسانی گرفته تا تاسیس درمانگاه در روستا اتفاق افتاده است.
نوری در این‌باره می‌گوید: با این‌که روستای همجوار ما درمانگاه داشت، اما با حمایت‌هایی که صورت گرفت در روستا یک درمانگاه زدیم و به واسطه این اتفاق آمبولانس مستقر شد، همین‌طور براساس طرح هادی خیابان‌ها و معابر روستا آسفالت شد و همه اینها جزو طرح‌هایی بود که انگیزه بازگشت به روستا را برای افرادی که درخواست راه اندازی کسب و کار در روستا داشتند به‌وجود آورد.
پاداش هم می‌دهیم
دهیار روستای خرمالو در ادامه از اختصاص 17 هکتار از زمین‌های روستا در طرح هادی برای سکونت افرادی که به این روستا مهاجرت می‌کنند خبر می‌دهد و می‌گوید: این 17 هکتار را به‌طور رایگان برای افرادی در نظر گرفتیم که دوست داشتند به روستا برگردند و اینجا سکونت کنند، اما درآمدشان اجازه خرید زمین در روستا را نمی‌داد. با اجرای این طرح انگیزه تشویقی بیشتری برای آنها ایجاد شد.

حالا راضی‌ام

شهریور که برسد سه سال تمام از برگشت ارسلان حسن‌زاده به زادگاهش یعنی روستای خرمالو می‌گذرد و همین اتفاق باعث شده دهیار روستای خرمالو اسم او را به‌عنوان یکی از خانواده‌هایی که مهاجرت معکوس داشته به ما بدهد.
حسن‌زاده درباره این اتفاق و تصمیم بازگشتش به روستا به ما می‌گوید: من در دوره کودکی همراه خانواده‌ام از روستا مهاجرت کرده بودم، وقتی که آنها همه دارو ندارشان را فروختند و رفتند تبریز. بعدها هم من در همین شهر بزرگ شدم و ازدواج کردم و خودم تشکیل خانواده دادم و در همه این سال‌ها به‌خاطر آن مهاجرت اجباری در شهر زندگی می‌کردم ولی دلم با زادگاهم بود و همیشه منتظر یک فرصت بودم که به روستایمان برگردم.
این فرصت تابستان سه سال پیش برای او پیش آمد، وقتی که با کمک دهیاری روستا از بنیاد مسکن وام 12 میلیون تومانی گرفت و خانه‌ای در روستای خرمالو ساخت. خانه‌ای که انگیزه بازگشت او و خانواده اش به روستا شد.
حسن‌زاده به ما می‌گوید: من با این‌که در شهر تشکیل خانواده داده بودم، اما به خاطر شرایط سخت زندگی در شهر، بالابودن اجاره خانه‌ها و... تصمیم گرفتم به روستایمان برگردم و الان هم از این اتفاق راضی هستم، چون با بازگشتم به روستا نه تنها از اجاره خانه خلاصی پیدا کردم، بلکه با حمایت‌هایی که از سوی جهادکشاورزی شد، اشتغال پایداری هم در روستا پیدا کردم که وضعیت اقتصادی‌ام را تغییر‌داد.

وام بلاعوض برای زوج‌های جوانی که در دیبکلو بمانند

دیبکلو از نظر جغرافیایی تقریبا در ۶۴ کیلومتری تبریز و ۳۸ کیلومتری شهر خواجه قرار دارد، روستایی که یکی از پرچمداران مهاجرت معکوس در استان آذربایجان شرقی نام گرفته است. ناصر زارع که از اول آبان سال گذشته، دهیار این روستا شده، پشت تلفن با ذوق و شوق برای ما از طرح‌هایی می‌گوید که دبیکلو را دوباره احیا کرده‌است.
زارع می‌گوید: در مهاجرت معکوس به روستای ما که به افزایش جمعیت روستا منجر شد نهادهای مختلفی نقش داشتند. یکی از این نهادها جهاد کشاورزی بود که بحث طرح‌های گلخانه‌ای را اجرا کرد و با حمایت‌هایی که انجام داد الان چهار گلخانه کوچک در روستا راه‌اندازی شده و مشغول فعالیت است. علاوه بر این بنیاد مسکن هم با امتیازاتی که برای ساخت خانه در روستا در نظر گرفته، مثل وام 4 درصدی خیلی‌ها را برای بازگشت به روستا تشویق کرده است.
یکی از طرح‌های جالبی که دهیار روستای دیبکلو از آن صحبت می‌کند و مدتی است در این روستا اجرا می‌شود، اعطای وام هشت میلیون تومانی بلاعوض به زوج‌های جوانی است که بعد از عقد، روستای دیبکلو را برای سکونت انتخاب می‌کنند.
زارع در این رابطه می‌گوید: ما این طرح را هم با کمک بنیاد مسکن اجرایی کردیم و به این ترتیب جوان‌هایی که تازه ازدواج می‌کنند به شرطی که در روستا ساکن شوند می‌توانند از این تسهیلات برخوردار شوند.
زارع در ادامه از مشارکت دهیاری و جهاد کشاورزی برای بالابردن انگیزه سکونت در روستای دیبکلو خبر می‌دهد و می‌گوید: چون منطقه ما کوهستانی است در طول سال، آب‌های روان در این منطقه زیاد است و این آب‌ها قبلا ساماندهی خاصی نداشتند و به عبارت دیگر هدر می‌رفتند. امسال با کمک جهاد کشاورزی با لوله گذاری‌هایی که انجام شد، این آب‌ها به سمت باغات و زمین‌های کشاورزی اهالی روستا هدایت شد و یکی از حرکت‌های مثبتی بود که به احیای کشاورزی و باغداری در منطقه کمک کرد.

مینا مولایی
ایران