وسیله هایی برای دیدن ستاره های آسمان

در جهان اسلام ابزار دقیق بسیار مورد استفاده بود ، از جمله آلات و ابزار لازم برای محاسبات ریاضی و طراحی فنی به وفور مورد استفاده بوده است ، مانند گونیا، شاقول ، خطکش و پرگار.

کد خبر: ۱۲۱۳۹۳

حتی الجزری ، نقاله خاصی برای تعیین مرکز 3 نقطه مختلف از یک سطح کروی ابداع کرده بود.حتی در همان قرنهای دوم و سوم هجری ، منجمان سرزمین های اسلامی ، رساله هایی در باب آلات و ادوات نجومی همچون ذات الخلق ، اسطرلاب تخت یا سطح ، اسطرلاب کروی و ساعت آفتابی نگاشته بودند.
همه این آلات و افزارها، منشا هلیسنتی داشت ؛ ولی بعضی از همین رساله های قرنهای اول اسلامی حاوی جدولهایی برای ترسیم منحنی هایی روی اسطرلاب ها یا روی ساعتهای آفتابی بود. به نحوی که بتوان از آنها برای رصد از عرضهای جغرافیایی مختلف استفاده کرد. این نوع جدول ها توسعه و تکاملی صرفا اسلامی در زمینه علم نجوم بود.
اسطرلاب صفحه ای یا تخت که می توان آن را نه فقط نخستین کامپیوتر آنالوگ ، بلکه وسیله ارزشمندی برای رصدهای نجومی دانست - پراهمیت ترین افزار نجومی موجود پیش از اختراع آلات و افزارهای امروزی محسوب می شد و هنوز هم برای تعلیم اصول اساسی نجوم کروی به کار می رود. به وسیله این ابزار می توانستند زمانهای طلوع و غروب و نقاط اوج و حضیض خورشید و دیگر ستارگان را تعیین کنند یا بعکس ، موقعیت اجرام آسمانی را در هر ساعت معین کنند.
اسطرلاب که برای مقاصد گوناگون دیگری هم به کار می رفت به وسیله صنعتگران ، دانشمندان و منجمان ساخته می شد و در بسیاری از موارد نام سازنده را نیز روی آن حک می کردند. پژوهشگران اسلامی تغییرات زیادی در این افزار نجومی اساسی به عمل آوردند، بویژه برای ایجاد اسطرلابی جهانی که در تمام عرضهای جغرافیایی کارساز باشد. علاوه بر این وجود بسیاری دیگر از افزارهای تخصصی نیز از طریق نوشته ها یا شواهد و مدارک باستان شناسی یا هر دو مسلم شده است.
برای مثال ، ابوریحان بیرونی تقویم مکانیکی بدیعی ساخته بود که از یک جعبه مدور که درون آن 8 چرخ دنده با اندازه های مختلف تعبیه شده بود ، تشکیل شده بود. عقربه ای روی سطح فوقانی جعبه در جهت نقطه معین روی صفحه مدرج میزان می شد. این نقطه موقعیت خورشید در یک روز معین را نشان می داد. با این کار عقربه دیگری روی یک صفحه مدرج دیگر موقعیت نجومی ماه را در همان روز نشان می داد و در همان حال شکل ماه در آن روز را نیز می شد از خلال روزنه ای در سطح فوقانی جعبه مشاهده کرد.
نوعی دستگاه دیگر به نام استوانما (اکو آتوریوم) وجود داشت که برای کاهش سختی ناشی از محاسبات عددی مربوط به موقعیت سیارات ساخته شده بود. به یاری این دستگاه می توانستند طول جغرافیایی هر یک از سیارات را در هر لحظه معین به طور مکانیکی مشخص کنند.
یکی از مهمترین مشارکت های اسلام در مطالعات نجومی ، ایجاد رصدخانه های بزرگ و مجهزی بود که انواع وسایل و لوازم و افزارهای علمی زمانه خود را داشتند. پیشرفت های چشمگیری در باب نظریه عمومی نجوم در رصدخانه مراغه صورت گرفت که به همت خواجه نصیرالدین طوسی در سال 657 هجری پایه گذاری شد. خواجه نصیر ، تغییرات ارزشمندی در نظام نجومی بطلمیوس به عمل آورد. کار طوسی در تبریز و دمشق ادامه یافت ولی مشهورترین مقلد او، الغ بیک بود که در سال 823 هجری ، رصدخانه بزرگی در سمرقند بنیان نهاد.
آخرین رصدخانه مهم اسلامی میان سالهای 983 هجری تا 985 در استانبول برای تقی الدین ساخته شد. بسیاری از وسایل و لوازم و بعضی از ویژگی های سازمانی رصدخانه های مشهور مراغه ، سمرقند و استانبول در 2 رصدخانه ای که منجم دانمارکی ، تیکو براهه زیر نامهای اورانیبورگ و استیرن بورگ در جزیره ون واقع در تنگه ای بین دانمارک و سوئد ساخت ، به چشم می خورد.