دبیر کارگروه ساماندهی مد و لباس کشور از فراز و نشیبهای این حوزه میگوید
آشتی دادن طراحان با پارچه ایرانی
مد و لباس از آن مقولههای پر ماجرایی است که هر کدام از ما خواسته و ناخواسته درگیر آن هستیم، درگیریای که بعضی وقتها شیرین است و گاهی هم به لطف نبود برنامهریزی درست برای آن از مدلها گرفته تا قیمتها و... تلخ میشود. برای رفع این تلخی مدتهاست کارگروهی با عنوان ساماندهی مد و لباس تشکیل شده تا در حد توانش تنشهای این دنیای پرهیاهو را مدیریت کند. باز هم در همین مسیر توسط این کارگروه، جشنواره «مد و لباس فجر» هم چندسالی میشود با حضور طراحان و تولیدکنندگان شکل گرفته و هشتمین دوره آن از روز گذشته کارش را در بوستان گفتوگو آغاز کرده است. جشنوارهای که در این سالها در بخشهای مختلفی از جمله پوشاک اجتماع که از موضوعات همیشگی روز است، فعالیت کرده. اما این که اقدامات این کارگروه و رویدادی که در سایه آن برپا شده، چقدر به داد حال و اوضاع امروز جامعه رسیده است، سوالی است که باعث شد سراغ حمید قبادی، دبیر این کارگروه برویم.
سالهاست مدام از فعالیتهای مختلفی گفته میشود که در حوزه مد و لباس صورت گرفته اما واقعیت این است میزان تأثیرگذاری آن در کل کشور چندان به چشم نمیآید. خود شما از این روند چه برآوردی دارید و فکر میکنید این حد از فعالیت کافی است؟
قطعأ فعالیتهایی در این حوزه انجام شده اما به هیچ وجه نمیتوانیم بگوییم اقدامات صورت گرفته کافی است. علاوه بر اینها یکی از رویکردهای اصلی جشنواره معرفی سلسلهاقدامات پیشین است و این طور نیست که بگوییم حالا که جشنواره برگزار شد باید شاهد تغییرات سریع در جامعه باشیم. این جشنوارهای است تا طراحان و تولیدکنندکان در آن حاضر و باهم آشنا شوند در طول سال تغییراتی را در روند فعالیتهایشان ایجاد کنند. من صحبتهای شما را اینطور کامل میکنم که تا امروز اقدامات مختلف و تغییرات قابل توجهی در ویترینها صورت گرفته و امکان دسترسی مردم به این طرحها نسبت به گذشته افزایش پیدا کرده ولی بازهم اگر بگویید کافی است من پاسخ میدهم که نه، به هیچ عنوان این میزان از فعالیت کافی نیست و هنوز با شرایط ایدهآلمان فاصله داریم. در این بین در گرایشهای مختلف حتی عقبتر از لباس اجتماعی بانوان هستیم و باید بیشتر روی بخشهایی مثل پوشاک آقایان، کودکان و... کار شود.
با این حال در جشنواره بخشی با عنوان کاربردی وجود دارد که در آن هرسال آثاری برگزیده و معرفی میشوند، آنها چه سرنوشتی دارند؟
در مقطعی بهطور کلی ما بخش کاربردی نداشتیم، چون اطمینانی برای تولید انبوه نداشتیم اما از دوره سوم و چهارم به بعد این بخش را اضافه کردیم و با استقبال خوبی هم مواجه شد. امسال هم آمار در این بخش بالاتر از گذشته بوده و تلاش ما این است که این کارها به تولید انبوه برسد، البته مدسازی تنها تبدیل همان محصول به تولید نیست و اقتباس و ارائه الگو یکی از اهداف جشنواره است که میتواند مورد پیشنهاد قرار بگیرد و در نهایت از طریق تولیدکنندگانمان در بخش خصوصی کاربردی شود.
در این فضا تا اسم لباس ایرانی میآید اگر کمی هم کیفیت داشته باشد، با قیمتهای عجیب و غریب روبه رو میشویم، برای این موضوع چطور؟ فکری کردهاید؟
درباره این که در حال حاضر میزان قیمتها چگونه است، معتقدم که نسبت افزایش قیمت در حوزه مد و لباس در مقایسه با سایر محصولات از مواد غذایی گرفته تا موارد دیگر کمتر است، ما در سایر حوزهها افزایش چهار برابری یا بیشتر را در قیمتگذاری میبینیم، اما در بخش مد و لباس واقعا چنین فضایی را نمیبینیم چون در این حوزه تا حدی اعتقاد، اعتماد و رفتار فرهنگی حاکم است که در کنار بحث اقتصادی وجود دارد. اما این که میگویید در بعضی فضاها قیمتهای بالایی را میبینید من هم با شما موافق و هم عقیده هستم. با این حال بازهم میگویم تا مادامی که ما امکان تولید انبوه را برای این آثار ایجاد نکنیم با چنین مشکلاتی مواجه هستیم. من این بحث را به دو بخش تقسیم میکنم؛ اول آن که طراحی مانند کتاب، فیلمسازی، ساخت یک آهنگ و... یک تألیف است یعنی در بخشبندی هنر تألیف نقش اولیه را بهعهده دارد. در این بین معتقدم که هزینه تألیف در کشور ما به قدر کافی پرداخت نمیشود. یعنی اگر ما اثری را به عنوان یک تألیف در طراحی ببینیم حتی برای آن همین ارقامی که میگوییم گران است هم پرداخت نمیشود. یعنی هزینه فکری و اندیشهای که در آن یک طراح مدتها برایش وقت میگذارد به قدر کافی به آن پرداخته نمیشود. این در حالی است که اگر بخواهیم هزینه همان تألیف را پرداخت کنیم ممکن است با نرخ من مصرفکننده مطابقت نداشته باشد چنان که شمااگر بخواهید هزینه تألیف یک فیلم را پرداخت کنید اصلا امکان پذیر نیست یا هزینه سرسام آوری را به خود اختصاص میدهد. این موضوع در مقیاس خودش در حوزه پوشاک و دیگر هنرها هم این گونه است. با این تفاسیر در بخش اول باید به حق مولف که اینجا طراح است احترام بگذاریم و از نرخهایی که با عنوان گران بودن از آنها یاد میشود، صرف نظر کنیم. علاوه بر اینها نکته دوم که ما هم به دنبال سیاستگذاری برای آن هستیم، این است که تألیفهای تأیید شده به عرضه تولید انبوه برسد. یعنی مثل سایر تألیفات یا همان کتابی که نوشته میشود و تا به تولید انبوه نرسد قیمتش شکسته نمیشود در حوزه طراحی لباس نیز همین طور است. تلاش ما هم در این فضا این است که طراحیهایی که شکل میگیرد جنبه تولید انبوه هم داشته و برای مصرف کننده هم مقرون به صرفه باشد.
برای همین بحث تولید انبوه چه برنامهای دارید؟
اگر بتوانیم لباسهایی را که توسط گروههای مرجع و نمونهها و الگوهایی که در رویدادهای مختلف به نمایش درمیآید، به تولید انبوه برسانیم طبیعتا قیمتها هم به شدت کاهش پیدا میکند. حضور اتحادیهها و انجمنهای تخصصی و تشکلهای صنفی یکی از مواردی است که میتواند به این مسیر کمک کند. البته بهطور مشخص این وظیفه وزارت صنعت، معدن و تجارت است که کاربردی بودن آثار را دنبال کند در کنار آن اتحادیهها هم به نیابت از آن بخش و با همراهی وزارتخانه مذکور حضور دارند. من امیدوار هستم بتوانیم با همه سختیها و شرایطی که وجود دارد با موارد مهم این حوزه مثل توجه و اعتماد به پارچه ایرانی، استخراج نگاه از نمونههای خارجی، کارهای دستیافتنی و کم هزینه تری را تولید کنیم. پارچه ایرانی قیمت مناسب تری دارد و البته خلاقیت بیشتری را هم میطلبد. در این دوره از جشنواره نگاه ما این است که به ارتباط بین طراح و پارچه ایرانی عمق ببخشیم تا آن قیمتهای اولیه هم به مراتب کاهش پیدا کند.
با این حال در این سالها که مدام چنین صحبتی مطرح است هنوز آن طور که باید این مساله پیش نرفته... .
بله، البته نمیتوان به کل گفت که کاری انجام نشده، همکاران ما در حال پژوهشی هستند که در آن میزان عرضه مجموعههای جدید در گام اول، باقی مانده آنها در مرحله تخفیف و بعد هم خارج از دوره را مقایسه میکنند. نرخ این ماجرا در بعضی برندهای مطرح در دنیا کمتر از 10 درصد است؛ یعنی 90 درصد از مجموعههای جدید با قیمتهای بالا عرضه میشوند و 10 درصد در مسیر تخفیف به فروش میروند، در صورتی که من و شما فکر میکنیم آنها مدام در تخفیفهای 70 و 50 درصدی هستند. این در حالی است که در حوزه مد و لباس ایرانی این رقم این گونه نیست. ما آمار مختلفی را داریم که البته حدودی است و میگوید که بعد از عرضه اصلی حدود 40 تا 50 درصد از کارها در شرایط تخفیف واقعی فروخته میشود و این یعنی در بهترین شرایط تنها حدود60 درصد را با قیمت اصلی میفروشیم و این تفاوت باعث میشود تا قیمتهای تمام شده ما در نگاه تجاری
بالا باشد.
خوب همان کالاهای خارجی، بازار گستردهای برای فروش در کشورهای مختلف دارند، اما ما چنین فضایی را نداریم... .
درست است، تیراژ کارهای ما نسبت به سایر کشورها محدود است چون بازار جهانی را در اختیار نداریم. بازار جهانی علاوه بر کمک به حضور ما در سایر فضاها باعث میشود بتوانیم نرخ را هم پایین بیاوریم. همه اینها مسائلی است که با آن مواجهیم و نباید توقع داشته باشیم چون این کالا ایرانی است آن را با نازلترین قیمت در اختیار مردم قرار دهیم، در این صورت تولید هم دیگر ادامه نخواهد داشت. ما باید از شرایط طراحی و تولید حمایت کنیم، اما مطالبهگری داشته باشیم و دسترسی برای آن مشخص کنیم. در دو سال گذشته بخشی را در جشنواره قرار دادیم که از تولیدکنندگان و طراحانی که آثارشان به تولید انبوه رسیده و نشان شیما دریافت کرده تقدیر میکنیم و همه این اقدامات رخ میدهد تا تازه وارد مرحله انتخاب شویم. ما ابتدای راه هستیم و باید دست به دست هم در همین شرایط کار را با قدرت جلو ببریم، با وجود این من معتقدم نسبت به چند سال گذشته در شرایط مطلوب و بهتری به سر میبریم و الان فعالیت هایمان مثال زدنی است، اتفاقی که پیشتر گفتن از آن سخت بود.
و در آخر در حوزه صادرات چطور؟ کجای راه هستیم؟
ما برای این بخش توان قابل توجهی داریم، اما هنوز کار زیادی دارد. حضور در بازارهای جهانی تخصصی و تکنیکی است و باید در کنار حمایتهای بیشتر، نگاه گستردهتری به ظرفیتهای صادراتیمان صورت بگیرد چون این بخش به چنین توجهی نیاز دارد. من فکر میکنم اگر تولیدات ما به باور داخلی برسد و از آن طرف نگاه تولیدکننده ما جهانی شود، بتوانیم صادرات را هم انجام دهیم، الان این ظرفیت در کشور ما وجود دارد.
فاطمه شهدوست
فرهنگ و هنر
تازه ها
گوناگون
پیشنهاد سردبیر
در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم
پشت پرده اتاقهای دود و طلسـم
