باید و نباید‌های تغذیه دستی حیات وحش

در منطقه‌ای مثل ورجین، قوچ و میش‌ها در محیطی جزیره‌ای زندگی می‌کنند.
آنها قبلا کوچ می‌کردند و به طرف خجیر و سرخه‌حصار به عنوان منطقه قشلاقی برای به دست آوردن علوفه و غذا می‌رفتند، اما در حال حاضر جاده‌‌ و اتوبان‌های ساخته‌شده، امکان مهاجرت را از این حیوانات گرفته است.
بنابراین در چنین مناطقی‌ لازم است در فصل زمستان به‌ویژه در روزهای دارای بارندگی و برف که حیات وحش غذا ندارند، تغذیه دستی انجام شود.
به‌جز منطقه ورجین در بسیاری از نقاط کشور هم شرایط جزیره‌ای برای زیستگاه حیات وحش ایجاد شده و محیط‌بانان ناگزیر به تغذیه دستی هستند. تخریب زیستگاه و ساخت و ساز در حاشیه آنها شرایطی برای حیات‌وحش ایجاد کرده که دیگر با کوچ نمی‌توانند به منابع غذایی دست پیدا کنند.
برای نمونه در مناطقی که پادگان کشیده شده و با سیم خاردار، محیط محدود شده است یا جاهایی که ویلاسازی، اتوبان‌سازی و جاده‌سازی انجام شده چنین زیستگاه‌هایی مناطقی هستند که حیات وحش در آنها امکان مهاجرت ندارد و باید تغذیه دستی انجام شود، اما به آن معنا نیست که همه جا می‌توان تغذیه دستی انجام داد.
در واقع در مناطقی که حیوان محدود شده یا پوشش گیاهی به‌شدت کاهش یافته است، باید برای جلوگیری از حذف علفخواران از طبیعت، اقدام به تغذیه دستی ‌شود‌.
لازم به یادآوری است فعالان محیط‌زیست حتما باید با نظر و هماهنگی سازمان حفاظت محیط زیست اقدام به تغذیه دستی حیات وحش کنند، زیرا تغذیه دستی معایبی هم دارد.
مهم‌ترین اشکال تغذیه دستی این است که حیوان را به این شیوه عادت می‌دهد و درنتیجه‌ حیوان تنبل می‌شود و در این شرایط حیوانات طعمه‌گیر بیشتر دنبال علفخوارانی می‌روند که تغذیه دستی شده‌اند.
علاوه بر این، علوفه‌هایی که در تغذیه دستی به کار گرفته می‌شوند، علوفه‌های خوش‌خوراک هستند. حیوانی که در طبیعت زندگی می‌کند اگر به این علوفه‌ها عادت کند، دیگر نمی‌تواند از سایر گیاهان موجود در طبیعت استفاده کند.
در این صورت اگر حیوان به خوردن گیاهان خوش‌خوراک عادت کند، مثل انسانی که به خوردن غذای خوب عادت کرده و در صورت نبود علوفه خوش‌خوراک، دچار مشکل خواهد شد.

هوشنگ ضیایی

کارشناس حیات وحش