jamejamnashriyat
نشریات روزنامه جام جم کد خبر: ۱۱۸۴۷۷۴ ۲۶ دی ۱۳۹۷  |  ۰۰:۰۱

انتشار تصاویری از قلع و قمع درختان در ارسباران واکنش های دوستداران محیط زیست را به‌دنبال داشته است

هجوم تبرها به ارسباران

زمستان، فصل خواب و آرامش درختان است؛ اما برای درختان مثمر و غیرمثمر منطقه ارسباران آذربایجان شرقی دست‌کم امسال این‌گونه نبود... درست در گرماگرم زوزه دلهره‌آور بادهای سرد پاییزی که جای خود را به سوز روزهای خیس و برفی زمستان می داد، اصوات دلخراش و نگران‌کننده دیگری هم از ارسباران در فضا پیچیده بود؛ صدای ضربه های زمخت تبر که با هرچند ضربه، یک تنه بلند و بالا بر زمین می افتاد... اگر صدای تبر و ناله دردناک درختان در سراسر آسمان کشور نپیچید، اما تصاویر پیکرهای بی جان و قطعه قطعه و تلنبار شده درختان روی زمین، خیلی زود به شبکه های اجتماعی راه یافت و موجی از واکنش های منفی طبیعت دوستان را به‌دنبال داشت. از سوی مسؤولان آذربایجانی اما باز پاسخ و واکنشی درکار نبود تا زمانی که امام جمعه مردمی تبریز به این تصاویر دلخراش واکنش نشان داد و از مسئولان استانی پاسخ خواست. مسئولان به تکاپو و پاسخگویی افتادند و نتیجه این شد که جای نگرانی نیست! درختان قطع شده، جنگلی نبوده و درختان باغات بوده‌اند و ... پاسخ هایی که از نگرانی‌ها کم نکرد به‌ویژه آن‌که پرونده ارسباران چندی است برای ثبت جهانی به یونسکو رفته و همین امسال هم به‌دلیل مشکلاتی از ثبت محروم ماند و قطع این درختان می توانست چشم‌انداز جهانی شدن این ذخیره گاه زیست کره را دور و دورتر کند.

اولین واکنش رسمی پس از انتشار تصاویر قلع و قمع درختان ارسباران، از خطبه های نماز جمعه تبریز به گوش رسید؛ آنجا که حجت‌الاسلام آل‌هاشم، امام جمعه مردمی این شهر به آلودگی هوا و آلاینده‌ها و ضرورت توسعه فضای سبز اشاره کرد و گفت متاسفانه در چند هفته اخیر شاهد گزارش‌هایی از قطع و قلع و قمع درختان در جنگل‌های ارسباران و قره‌داغ هستیم که قلب تپنده آذربایجان است. نماینده ولی فقیه ادامه داد در پیگیری‌هایش از مدیریت منابع طبیعی، محیط‌زیست استان و رئیس سازمان جهاد کشاورزی استان، پاسخ‌های مختلف و متناقضی شنیده که برخی‌شان قطع هرگونه درخت را تکذیب و برخی هم گفته‌اند درختان قطع شده، مربوط به باغات شخصی بوده و ربطی به جنگل‌های ارسباران ندارد. برخی نیز مدعی‌اند درختان قطع شده را به شمال کشور برده و قاچاقچیان از منطقه شمال آنها را در کارخانجات خود استفاده می‌کنند. آل هاشم اما در خطبه اش بر یک مورد تاکید داشت این‌که جنگل‌های ارسباران و منطقه قره‌داغ قلب تپنده این منطقه است و همه موظف به حفظ و حراست و صیانت آنها هستیم.

تشکیل کمیته ویژه
سخنان اعتراض‌آمیز امام جمعه، محمدرضا پورمحمدی، استاندار آذربایجان شرقی را به میدان پاسخگویی آورد تا در آخرین جلسه شورای برنامه‌ریزی استان بگوید: جنگل‌های ارسباران از مزیت‌های خاص استان در حوزه گردشگری و منابع طبیعی به‌شمار می‌روند، بنابراین حفاظت و نگهداری از آنها وظیفه یکایک ما بوده و نباید اجازه سوء استفاده از جنگل های ارسباران را به کسی بدهیم.
پورمحمدی با اشاره به این‌که برخی ادارات و نهادهای دولتی در مورد جلوگیری از قطع درختان جنگل‌های ارسباران مسامحه کرده‌اند، تاکید کرد در این خصوص کمیته ویژه بررسی در استانداری تشکیل می‌شود.
وی این را هم گفت که دستگاه‌های مسؤول در حال تدوین آیین‌نامه‌ای برای مشخص کردن چارچوب بهره‌برداری از چوب درختان در زمین‌های شخصی و غیرجنگلی هستند و به مردم اطمینان می‌دهیم نظارت کافی بر محدوده جنگلی در منطقه ارسباران صورت می گیرد. به‌دنبال اظهارنظر محکم و متقن استاندار اما مسؤولان نهادهایی چون محیط‌زیست و منابع طبیعی و کشاورزی هم به میان آمدند و گفتند جای نگرانی برای محیط‌زیست و منطقه گردشگری ارسباران و ذخیره‌گاه زیست کره نیست، چرا که درختان قطع شده، درختان جنگل‌های ارسباران که قرار است ثبت جهانی شود، نبوده و مردم محلی درختان باغات خود را با اخذ مجوز قانونی قطع کرده‌اند، آن هم عمدتا درختان خشک و نیمه جان و آفت زده و غیرمثمر را.

این‌که نشد جواب!
موسی خلیل‌اللهی، دادستان عمومی تبریز اما در گفت و گو با جام جم، خواستار پاسخگویی صریح تر مسؤولان مذکور شد و گفت: قانون منع تغییر کاربری اراضی زراعی و باغی برای ممانعت از قطع درختان باغات نافذ است و متاسفانه یکی از مصادیق تغییر این کاربری نیز قلع و قمع درختان است که در منطقه ارسباران اتفاق افتاده است. وی افزود: اگر مسئولان مربوط می‌گویند هدف از صدور مجوز برای قطع درختان اصلاح و از بین بردن بیماری آنها بوده، چرا این تعداد درخت در بازه زمانی مشخص نیاز به اصلاح و قلع و قمع دارند و چرا در سال‌های قبل، مجوز قطع درختان در این حد صادر نمی‌شد؟ مردم در این‌باره پاسخ شفاف می‌خواهند.
دادستان عمومی تبریز در پاسخ به این سؤال که آیا ابزار قانونی برای جلوگیری از قطع درختان حتی در باغات شخصی وجود دارد یا خیر، هم گفت هیچ‌کسی حق ندارد بگوید چون باغ ملک شخصی اوست، حق قلع و قمع درختان آن را دارد.
گفته می‌شود مردم محلی درختان باغات خود را قطع می کنند تا به قاچاقچیان چوب یا خریداران کارخانجات چوب شمال بفروشند. دادستان تبریز اما به ما گفت به پلیس‌راه آذربایجان شرقی دستور داده‌ایم خروج هرگونه چوب، الوار و درخت به هر نحوی از استان ممنوع است و اگر کسی اقدام به حمل درختان قطع شده کند، پلیس‌راه‌ مکلف به توقیف خودروی اوست و تأکید می‌کنیم هر فردی در هر مقام که باشد در این زمینه تخطی کند، با برخورد قانونی دستگاه قضایی مواجه خواهد شد.‌

ریشه در مشکلات اقتصادی دارد
در این میان قلی‌ا... قلی‌زاده، نماینده مردم کلیبر، خداآفرین و هوراند در مجلس (یعنی همان منطقه قطع درختان) اما اظهارنظر تلخی کرده است. وی چندی پیش گفت بیشتر از یک سال است که کارخانجات چوب‌بری شمال به درختان باغات کلیبر روی آورده‌اند. او در گفت‌وگو با مهر، قلع و قمع درختان منطقه را خطری جدی برای محیط زیست و فضای سبز دانست و افزود: احساس می‌کنم مردم و باغداران به‌خاطر مشکلات اقتصادی و رفع نیاز به این وادی ورود کرده‌اند و حتی اجازه بریدن درختان ۲۰۰ساله را هم می‌دهند. این کار قانونا مشکلی ندارد، اما یک روال بد است که اکنون به جان منطقه ارسباران افتاده و هرروز بر شدت آن افزوده می‌شود.

باید مراقب بود پرونده ارسباران پیچیده‌تر نشود
این اظهارنظرها،‌گلایه‌ها و واکنش‌های مثبت و منفی اما چیزی از نگرانی ما کم نکرد و اتفاقا هوش و حواسمان را پَر داد سمت یونسکو؛ همان‌جا که چندماه پیش پرونده ثبت جهانی ارسباران را پس فرستاد و موضوع قطع درختان اگر به گوششان برسد، ممکن است ماجرای پرونده را پیچیده تر و ثبت جهانی ارسباران را دشوارتر از آنچه هست، کند. پس به سراغ مسؤولان سازمان میراث فرهنگی و گردشگری رفتیم. اول از همه هم انوشیروان شیروانی، مسؤول تهیه و تدوین پرونده جهانی ارسباران. شیروانی به جام‌جم گفت اطلاع دقیقی ندارد که درختان قطع شده در محدوده اراضی قید شده در پرونده جهانی بوده‌اند یا نه، اما اگر آن‌طور گفته شده، مربوط به باغات شخصی بوده، سازمان میراث فرهنگی نمی‌تواند به این ماجرا ورود کند، اگرچه ممکن است مشکلاتی برای پرونده ایجاد کند.
استاد دانشگاه تهران تاکید می‌کند، در تهیه پرونده ارسباران سعی شد تا اراضی کشاورزی و باغی مردم جزو مناطق معرفی شده در پرونده نباشد، گرچه بخشی از اراضی کشاورزی و بخش کوچکی از باغات به ناچار در داخل محدوده جهانی آمده است که باید مراقب و محافظ آنها بود تا مشکلات بیشتری برای ثبت جهانی ارسباران پیش نیاید.
شیروانی درخصوص دلیل ثبت جهانی نشدن ارسباران در نشست امسال اعضای آن هم می‌گوید: وجود بخشی از اراضی کشاورزی در محدوده معرفی شده برای ثبت جهانی دلیل اصلی رد پرونده بود که قرار شد دولت این اراضی را از کشاورزان خریداری کند و به اراضی ملی تبدیل و مشکل پرونده هم رفع شود که البته هنوز چنین اتفاقی نیفتاده است.

همه دستگاه‌ها برای حفاظت از ارسباران همکاری کنند
در همین زمینه فرشاد رستمی، معاون گردشگری اداره کل میراث فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری آذربایجان شرقی هم در گفت‌وگو با جام‌جم اتفاقات اخیر مبنی بر قلع و قمع درختان ارسباران را بسیار ناخوشایند خوانده و می‌افزاید: هرچند با ورود به موقع امام جمعه تبریز و استاندار تاحدودی جلوی این قضیه و فاجعه گرفته شد، اما به یقین وقوع چنین حوادثی در منطقه گردشگری ارسباران آثار زیانباری از نظر جذب گردشگر خواهد داشت و در صورت ادامه این روند در آینده نه چندان دور این میراث گرانبهای طبیعی خسارات غیرقابل‌جبرانی به خود خواهد دید و یکی از تهدیدهای جدی برای ثبت جهانی نشدن آن خواهد شد. وی با اشاره به این‌که گردشگری بحثی فرابخشی بوده و یک دستگاه به تنهایی قادر به انجام امور مربوط به بحث گردشگری نیست، تاکید می‌کند: در استان ما اغلب ادارات و دستگاه‌های دخیل در امر گردشگری چون مدیریت ارشد استان، فرماندهی انتظامی، منابع طبیعی، محیط‌زیست و... هماهنگی‌های خوبی برای حفاظت از میراث طبیعی و آثار تاریخی خود دارند و این امر باعث شده در بحث طبیعت‌گردی و گردشگری کارهای زیادی انجام شود. به‌طور مثال برای توسعه طبیعت گردی و شناسایی مقاصد گردشگری در استان بالغ بر 200 مسیر طبیعت‌گردی معرفی کردیم که حدود 50 درصد این مسیرها به شمال استان و جنگل‌های ارسباران مربوط می‌شود.

بهشت گمشده آذربایجان
منطقه جنگلی ارسباران در گذشته نه چندان دور دارای وسعت چشمگیری بوده که به علت قطع یکسره جنگل برای تامین زغال وسعت زیادی از این جنگل از بین رفته است. این جنگل‌ها که یکی از مناطق بسیار زیبا و سحرانگیز کشور محسوب می‌شوند با حدود 130 هزار هکتار وسعت و داشتن بالغ بر یک‌هزارگونه گیاهی و 300 گونه جانوری از شهرت جهانی برخوردار است. همچنین بخشی از جنگل‌های این منطقه با وسعت ۷۸ هزار و ۵۶۰ هکتار در محدوده شهرستان کلیبر قرار دارد و سال54 در شمار اندوختگاه‌های زیست کره برنامه انسان و کره مسکون (MAB) قــــــرار گرفته و محل انحصاری رویش گونه‌های نادری از گیاهان و یگانه زیستگاه یکی از نادرترین پرندگان به نام سیاه خروس است.
هرچند منطقه ارسباران با طبیعت زیبا و چشم‌اندازهای دلنشین و وجود اماکن و ابنیه تاریخی مختلف، توان بالقوه بالایی برای جذب گردشگر دارد ولی متأسفانه به خاطر نبود برنامه مدون گردشگری در این منطقه و فراهم نشدن امکانات تنها درصد کمی از ظرفیت گردشگری این منطقه زیبا استفاده می‌شود.

فاطمه مرادزاده
سعیده علیپور

ایران

ارسال نظر
* نظر:
نام:
ایمیل:

یادداشت

بیشتر
شمایل دانش و خرد

شمایل دانش و خرد

دانش و دانایی و خرد، بزرگ‌ترین سرمایه یک انسان و یک ملت است. فرهنگ‌ها و تمدن‌ها بر بنیاد این هر سه پدید آمده، بالیده و بارور و بارآور شده‌اند و چشمه هنرها در سایه ایمن دانایی و خرد، جوشیده و جاری گشته و فضای زیست فردی و اجتماعی را در هوایی تازه و اهورایی زنده و شاداب ساخته‌اند.

۱۶ آذر؛ زادروز گفتمان «نه به ذلت»

۱۶ آذر؛ زادروز گفتمان «نه به ذلت»

۱۶ آذر ۱۳۳۲ شهادت دانشجویان دانشگاه تهران در اعتراض به سفر نیکسون به ایران پس از کودتای ۲۸ مرداد، آغاز خط مبارزه 67 ساله‌ای است که امپراتوری پر نخوت و شیطانی آمریکا را به سراشیبی افول کشاند.

خطر تندروی در رفع محدودیت‌ ها

خطر تندروی در رفع محدودیت‌ ها

در کشور ما دور تازه محدودیت‌ های کرونایی از اول آذرماه آغاز شد که این تقریبا مصادف با اعمال محدودیت‌های جدید در اغلب کشورهای درگیر با کرونا و به‌خصوص اروپا بود.

گفتگو

بیشتر

پیشنهاد سردبیر

بیشتر

پیشخوان

بیشتر