4نکته درباره ارزهای «سفارتی»

یکی از مواردی که هزینه ارزی به کشور تحمیل می‌کند، پرداخت حقوق کارکنان سفارتخانه‌ها و نمایندگی‌های ایران در خارج از کشور به صورت ارز (یورو) است که به نظر می‌رسد راهکارهای عملیاتی برای کاهش این هزینه ارزی وجود دارد.

بر اساس اطلاعاتی که در سایت وزارت خارجه کشورمان منتشرشده، هم‌اکنون ایران نزدیک به 160 سفارتخانه و نمایندگی فعال در خارج از کشور دارد.

از سوی دیگر، اطلاعات به دست آمده خبرنگار جام‌جم نشان می‌دهد مجموع کارکنان وزارت خارجه حدود 4000نفر است که حدودا 3000نفر آنها در داخل کشور مشغول فعالیتند و یک هزار نفر هم در نمایندگی‌های ایران خارج از کشور در قالب سفیر، کنسول، دیپلمات یا کارمند فعالند. حقوق کارکنان سفارتخانه‌ها و نمایندگی‌های ایران در خارج از کشور، بر‌اساس ماتریس دهگانه مدارج و امتیازات فردی و مشخصات کشور مقصد (ویژگی‌های امنیتی و هزینه‌ای) تعیین می‌شود. هم‌اکنون میانگین دریافتی ماهانه سفرا و کارکنان سفارتخانه‌ها و نمایندگی‌های ایران در خارج از کشور بین 3000 یورو تا 8500 هزار یورو است.

راهکار پیشنهادی

مجموع بودجه جاری وزارت خارجه حدود 1300میلیارد تومان است که 250میلیارد تومان آن از محل درآمدهای اختصاصی وزارتخانه (درآمدهای کنسولی ناشی از صدور روادید و گذرنامه) و مابقی از خزانه دولت تأمین خواهد شد.

ایران هم‌اکنون نزدیک به 160 سفارتخانه و نمایندگی در خارج از کشور دارد که حدودا هزار نفر در آنها مشغول به کارند. اگر به طور میانگین حقوق دریافتی هر یک از این افراد را 5000 یورو فرض کنیم، مجموع حقوق آنها ماهانه پنج میلیون یورو و سالانه 60میلیون یورو می‌شود. معادل ریالی این رقم با احتساب هر یورو 5000 تومان (به هنگام تصویب لایحه بودجه 1397) 300 میلیارد تومان می‌شود. با احتساب یوروی ده هزار تومانی، معادل ریالی این رقم حدود 600 میلیارد تومان می‌شود. از آنجا که درآمد اختصاصی وزارت خارجه (درآمدهای کنسولی ناشی از صدور روادید و گذرنامه) 250 میلیارد تومان است، وزارت خارجه می‌تواند با اخذ مجوز از مراجع قانونی، به جای عودت درآمد اختصاصی سفارتخانه‌ها به داخل کشور، این پول را در همان سفارتخانه‌ها نگه دارد و حقوق کارکنان آن سفارتخانه‌ها و نمایندگی‌های کشورهای اطراف را از آن پول پرداخت و مابه‌التفاوت را تسویه کند.

از درآمد سفارتخانه‌ها کمک بگیریم

محمدحسن قدیری‌ابیانه، سفیر سابق ایران در استرالیا و مکزیک به درآمدهای کنسولی ایران در کشورهای خارجی اشاره کرد و به خبرنگار ما گفت: برخی سفارتخانه‌های ایران در کشورهای خارجی مانند کانادا یا انگلیس درآمد زیادی دارند و به جای این‌که مبالغ دریافت شده به ایران بازگردانده شود و ماهانه هزینه سفارتخانه‌ها را بپردازیم می‌توانیم از همان کشور مبلغ مورد نیاز آن سفارتخانه و سفارتخانه‌های دیگر را پرداخت کنیم که هزینه نقل و انتقال پول از دوش دولت ایران برداشته شود.

وی با تاکید بر این‌که در برجام قرار بود تحریم‌های بانکی برداشته شود اما این اتفاق نیفتاد افزود: بر اساس مفاد برجام قرار بود تحریم‌های بانکی برای نقل و انتقال پول به ایران برداشته شود که این اتفاق هرگز نیفتاد و هزینه‌های نقل و انتقال پول همانند گذشته ادامه داشت.

قدیری با اشاره به این‌که همچنان انتقال پول از ایران به کشورهای دیگر و از کشورهای دیگر به ایران به صورت چمدانی انجام می‌شود تاکید کرد: برای کاهش هزینه‌های نقل و انتقال پول باید از سفارتخانه‌هایی که از بخش کنسولی درآمد دارند کمک بگیریم و به جای تجمیع پول در مرکز وزارت امورخارجه از‌همان‌جا مبالغ به سفارتخانه‌های مورد نظر پرداخت شود. اغلب کارمندان سفارتخانه بجز سفیر حقوقشان بر اساس ارز محلی پرداخت می‌شود اما نرخ محاسبه آن یورو است.

وی با اشاره به این‌که پرداخت بودجه سفارتخانه‌ها به ریال امکان‌پذیر نیست گفت: سفرا و کارمندان سفارتخانه بجز مأموریت‌های کاری هر یک سال و نیم یک‌بار می‌توانند به ایران بیایند و این موضوع باعث می‌شود تا نتوانند پول ریال خود را در زمانی که به آن نیاز دارند به ارز تبدیل کنند.

قدیری ابیانه به تعداد کارمندان یک سفارتخانه اشاره کرد و افزود: در برخی سفارتخانه‌ها بجز سفیر یک کارمند در آنجا فعالیت دارد اما در برخی سفارتخانه‌ها تعداد کارمندان به بیش از 30نفر می‌رسد. تعداد کارمندان بر اساس میزان کار و جمعیت ایرانیانی است که در آن کشور حضور دارند.

به گفته وی، سفارتخانه‌های ایران در کشورهای انگلستان یا کانادا درآمد زیادی از بخش کنسولگری و ارائه خدمات به ایرانی‌ها دارند.

راهکارهای کاهش هزینه نقل و انتقال پول

عبدالرضا مصری، سفیر سابق ایران در ونزوئلا هم در این باره به جام‌جم تصریح کرد: بودجه وزارت خارجه دارای دو بخش ریالی و ارزی است و در بخش ارزی باید میزانی که تعیین شده به این وزارتخانه پرداخت شود. وزارت امور خارجه هم در این شرایط کاری ندارد که ارز با چه نرخی محاسبه
شده است.

وی با بیان این‌که از درآمد سفارتخانه‌ها در کشورهای دیگر می‌توان برای کاهش هزینه نقل و انتقال پول کمک گرفت افزود: به دلیل وجود تحریم‌های بانکی، نقل و انتقال پول به کشور سخت است و دولت باید درآمد سفارتخانه‌ها را در همان جا محاسبه کند و از طریق سیستم بانکی همان کشور به سفارتخانه دیگر که متقاضی ارز است بپردازد. در این صورت هزینه نقل و انتقال پول کاهش می‌یابد. عضو کمیسیون برنامه، بودجه و محاسبات مجلس با تاکید بر این‌که بودجه وزارت خارجه در مقابل سایر هزینه‌های ارزی ایران قابل توجه نیست گفت: ایران در سازمان‌های بین‌المللی زیادی عضو است که حق عضویت می‌پردازد. ما ناچار هستیم برای این‌که بتوانیم هزینه این سازمان‌ها را هم بپردازیم ارز را ابتدا وارد کشور و بعد با مهر و موم جمهوری اسلامی ایران ارسال کنیم.

این نماینده مجلس با بیان راهکاری برای کاهش هزینه‌های دولت در بخش نقل و انتقال ارز تاکید کرد: ایران با کشورهایی که تجارت می‌کند حواله ارزی در آن کشورها دارد و می‌تواند به جای این‌که به فکر دور زدن تحریم‌ها برای ورود ارز به کشور باشد ابتدا همه هزینه‌های برون‌مرزی پرداخت شود و مابقی پول برای کنترل بازار ارز وارد کشور شود. به عنوان مثال سفارتخانه‌های ایران در امارات، آلمان، انگلستان و کانادا درآمد زیادی دارند و دولت باید بودجه سفارتخانه‌های مورد نظر را از درآمد آنها کسر و از همان کشور پرداخت کند و مابقی ارز را به کشور وارد کند.

اختلاف 3 دستگاه بر سر حقوق دیپلمات‌ها

روال محاسبه و پرداخت حقوق کارکنان سفارتخانه‌ها و نمایندگی‌های ایران در خارج از کشور اینگونه است که هر سال به هنگام تدوین لایحه بودجه سال بعد، وزارت خارجه مجموع حقوق پرداختی به کارکنان سفارتخانه‌ها و نمایندگی‌های ایران در خارج از کشور را برآورد کرده و با محاسبه با نرخ رسمی یورو، به سازمان برنامه و بودجه ارائه می‌کند تا مراحل تصویب در مجلس طی شود. پس از تصویب لایحه بودجه، نیز هرماه سازمان برنامه و بودجه، یک دوازدهم مجموع بودجه مصوب برای حقوق کارکنان سفارتخانه‌ها و نمایندگی‌های ایران در خارج از کشور در قانون بودجه سالانه را به وزارت خارجه پرداخت می‌کند و این وزارتخانه نیز با تحویل این پول به بانک مرکزی، معادل یورویی آن را دریافت کرده و به سفارتخانه‌ها و نمایندگی‌های ایران در خارج از کشور ارسال می‌کند. امسال با جهش چند برابری نرخ ارز، در تأمین حقوق کارکنان سفارتخانه‌ها و نمایندگی‌های ایران در خارج از کشور مشکلات تازه‌ای بروز کرده است. سازمان برنامه و بودجه همان بودجه مصوب ریالی در قانون بودجه را به وزارت خارجه پرداخت کرده اما بانک مرکزی در تبدیل این پول به یورو، ارز بازار ثانویه را معیار قرار داده که حدوداً 10 هزار تومان است. این در حالی است که وزارت خارجه در محاسبات خود برای ارائه بودجه موردنیاز برای پرداخت حقوق کارکنان سفارتخانه‌ها و نمایندگی‌های ایران در خارج از کشور، یورو را حدوداً 5000 تومان برآورد کرده بود. به این ترتیب،‌ هم‌اکنون وزارت خارجه برای پرداخت حقوق کارکنان سفارتخانه‌ها و نمایندگی‌های ایران در خارج از کشور به صورت ارزی با حدود 50 درصد کسری بودجه مواجه شده است. بانک مرکزی می‌گوید پرداخت حقوق کارکنان سفارتخانه‌ها و نمایندگی‌های ایران در خارج از کشور جزو موارد کالاهای اساسی و مصارف اضطراری نیست و به آن ارز دولتی تعلق نمی‌گیرد. سازمان برنامه و بودجه هم نه حاضر است حقوق کارکنان سفارتخانه‌ها و نمایندگی‌های ایران در خارج از کشور را جزو مصارف کالاهای اساسی قرار دهد و نه معادل ریالی آن را افزایش می‌دهد.