نسل شاخص ترین سوزنی برگ جنگل های شمال رو به انقراض است

به اعتقاد شماری از کارشناسان و استادان امور جنگل ، زربین شاخصترین درخت سوزنی برگ جنگل شمال رو به انقراض گذاشتهاست.

کد خبر: ۱۱۶۰۴۵

به گزارش ایرنا، منشاء این درخت ممکن است ایران و افغانستان باشد ولی فسیلهایی از آن مربوط به دوران سوم زمینشناسی یافت شده و به گواهی آثار متعدد ، چوب این درخت در گذشته به فراوانی مصرف میشده ولی بر اثر مداخلات انسانی ، صدمات فراوانی دیده و رو به انقراض گذاشتهاست.
زربین، درختی است سوزنی برگ،از تیره سرو که در برخی از مناطق شمال،نظیر حسن آباد چالوس، رودبار، منجیل، دیلمان، پل ذغال، زرمیگل، علیآباد کتول ، رامیان و اشکور دیده میشود. درختی است همیشهسبز که به قطر یک متر وارتفاع متر میرسد.
مدیرکل دفتر جنگل کاری و پارکهای سازمان جنگلها و مراتع کشور در این باره در گفت و گو با ایرنا افزود : زربین در خاکهای آهکی و مارنی به خوبی رشد میکند و در جنگل کاریها زیاد استفاده میشود.
" محمدعلی هدایتی" افزود : این درخت در مناطق مرطوب و خاکهای غنی ، به علت رسیدن مواد غذایی به میزان فراوان ، حالت نخی پیدا میکند و چون ریشه سطحی دارد، بادافتاده میشود.
وی تصریح کرد: زربین چوب بسیارخوبی دارد ولی سرمای شدید رابه مدت طولانی تحمل نمیکند و برای همین است که اغلب در درهها میروید و وارد مناطق مرتفع و کوهستانی نمیشود.
وی اظهارداشت: برای مثال سرمای درجه زیرصفر را برای یک شب تحملمیکند ولی اگر این سرما و یخبندان چند شبانه روز ادامه پیدا کند، به درخت آسیب میرسد.
به گفته کارشناسان ، در گذشته، در جنگل کاریهای انجام شده در جنگلهای شمال ، به نحوی گسترده از زربین استفاده شد که با توجه به نیازهای بوم شناختی این گونه ، نادرست بود زیرا زربین در آب و هوای مرطوب و خاک غنی ، نمیتواند با پهن برگان رقابت کند. ازاین رو ، این درخت، رویشگاههای کوچک و گسسته دارد.
بااین حال، بنابرتوصیه برخی ازصاحب نظران همچون دکتر" محمدحسینجزیرهای" ، چهره ماندگار جنگلداری ایران، زربین به دلیل کیفیت بالای چوب و نیز تحمل شرایط اقلیمی سخت و نامساعد، گونهای جالب و نیازمند توجه است.
استادیار جنگلداری دانشگاه آزاد واحد نوشهر و چالوس، درباره گونهزربین توضیح داد : در رودبار و حسنآباد چالوس که رویشگاه اصلی این گونه در شمال است میانگین دما در ماههای سرد، /درجه سانتی گراد بالای صفر است.
" فرهنگ اسداللهی" افزود : دراین مناطق، درختان اقلیم مدیترانهای همچون داغداغان،آوری ، لور وافراهای خشکی پسند به همراه زربین دیدهمیشود وتعداد گونههای درختی و درختچهای آن انگشت شمار و پوششی علفی آن ضعیف است.
وی ادامه داد : درختچههای همراه زربین عبارتاند از: شیرخشت، یاسمن زرد، زرشک، انار، سیاه تلو، ارمک و دربعضی از دامنههاو نقاطی که دارای خاک غنی است، درختان کرکو، داغداغان، سفید مازو، ون، آلوچه و ولیک دیده میشود.
این استادیار جنگلداری اظهار داشت : زربین درختی است خشکی پسند و گرما دوست که بردبار و کم نیاز و در برابر خاکهای آهکی ، مقاوم است. اسداللهی افزود: این درخت مدیترانهای ازرطوبت زیاد گریزان است و خاکهای مارن آهکی و سنگلاخی را میطلبد.
عضوهیات علمی دانشگاه آزاد واحد نوشهر و چالوس گفت:زیتون،تنها گونه پهن برگ است که با این اقلیم سازگاری پیدا کرده است و به صورت گونهای چند منظوره برای توسعه درختکاری و مشارکتهای مردمی، در این اقلیم کشت وپرورش داده میشود.
کارشناسان جنگل تصریح کردند : زربین درختی است نورپسند و کند رشد که سالانه به طور میانگین الی سانتی متر رشد ارتفاعی و الی میلی متر رشد قطری دارد.
چوب زربین مانند چوب سایر درختان سوزنی برگ ، صمغی و معطراست و دررطوبت زیاد، مقاوم است. رنگ چوب زربین، سفید شکری، مایل بهقهوهای و سبک وزن است ، قفسههایی که با آن ساخته میشود، مانع حمله بید و آفات دیگر به لباسهای پشمی است.
یکی از کارشناسان ناظر ادارهکل منابع طبیعی غرب مازندران گفت : در حسن آباد چالوس که رویشگاه طبیعی زربین است ، این گونه در مناطق تخریب یافته ، به صورت دست کاشت وارد عرصه شده است.
" عباس تقیپور" افزود: زربینهای دست کاشت درمقایسه با زربینهای خودرو، برگهای روشن تری دارند که شاید دلیل آن غنیتر بودن خاک درآن نواحی است.
وی ادامه داد: علاوه بر دره حسنآباد ، درنزدیکی مرزنآباد نیز زربین دیده میشود و این گونه در داخل درهها، با درختان پهن برگ، آمیخته شده است.
این کارشناس ارشد جنگلداری اظهار داشت: در بعضی از مناطق دره حسنآباد ، سرو نقرهای و کاج الدار که گونههایی غیر بومی هستند کاشته شدهاست کهچندان معقول به نظر نمیرسد.
تقی پور با بیان اینکه در حسنآباد، زربینهایی با قطر دو متر دیده شده است، گفت: در این منطقه در لا به لای درختان زربین و گاه لور وآزاد مشاهده میشود.
کارشناس ناظر ادارهکل منابع طبیعی غرب مازندران ادامه داد: طرحجنگلداری حسنآباد،سه الی چهار سال تهیه شده است و این منطقه حفاظت شده وذخیره گاهی ، تا پیش از این ، طرح مدون نداشت.
وی تاکید کرد: درصد آسیبها و تخریبهایی که به زربینهای حسن آباد وارد شده، بر اثر نداشتن طرح جنگلداری و درصد آن تخریب روستاییان بوده است.
این کارشناس ارشد جنگلداری گفت: دراداره طرح جنگلداری حسنآباد، باید به مسائل اجتماعی و اقتصادی منطقه و رونق دادن به گردشگری توجه شود.
تقی پور افزود: به دلیل سختگذربودن عمومی منطقه، لازماست جادههایی ساخته و مسائل مربوط به نگهداشت جنگل، نظیر جلوگیری از آتش سوزی و قاچاق چوب، در نظر گرفته شود.
کارشناس ناظر ادارهکل منابع طبیعی غرب مازندران اظهار داشت: چون خاک منطقه، آهکی است و براثر بارندگی شسته میشود،برنامههای آبخیزداری هم باید جدی گرفته شود.
وی درباره برداشت علمی چوب زربین در حسنآباد گفت: هماکنون درختان باد- افتاده، جمعآوری و استفاده میشود ولی قطع درخت، منع قانونی دارد.
تقی پور اضافه کرد : به نظر من، گاهی لازم است که برخی پایههای زربین قطع شود و بهتر است این منع قانونی، پس از فراهم شدن مقدمات، برطرف شود.
برای حفظ گونه زربین، ذخیرهگاه حسنآباد چالوس در نزدیکی جاده کندوان ، به مساحت هفت هزار و هکتار و با هسته مرکزی دو هزار و هکتار در نظر گرفته شده است.
همچنین در ذخیرهگاه " سیدان" استان گیلان با مساحت هکتار و ذخیرهگاه " زربین گل" استان گلستان با مساحت هکتار، از این گونه محافظت میشود.
در جنگلهای /میلیون هکتاری شمال ایران که یک درصد آن به صورت ذخیره گاه اداره میشود، گونه درختی و گونه درختچهای وجود دارد.