آپارتاید غرب در سودان

تاکنون دست کم بین 200 تا 300 هزار نفر در اقدامات خشونت آمیز ، قحطی و بیماری در منطقه دارفور کشته و بیش از 2 میلیون و 500 هزار نفر از ساکنان این منطقه از سودان بی خانمان شده اند.

کد خبر: ۱۱۱۵۹۴

هم اکنون بسیاری از محافل منطقه ای با توجه به تقابل جدی که میان دولت خارطوم و شورای امنیت و امریکا به عنوان عامل اصلی تصویب قطعنامه 1706 به وجود آمده ، بروز ناامنی های بیشتر در دارفور را بعید ندانسته اند. آفریقا، قاره ای که ساکنان آن را سیاه پوستان تشکیل می دهند ، قاره ای با منابع سرشار انرژی انسانی ، فسیلی و منابع و مناطق بکر و بی همتا در جهان.
قاره ای که به خاطر همین منابع ، مورد استثمار و استعمار کشورهای اروپایی قرار گرفته است.

در گذشته اروپاییان از منابع انسانی و نیروی کار آن استفاده می کردند و در قالب سیستم برده داری از نیروی کار این قاره در جهت پیشرفت جوامع خود استفاده شایانی کردند و حال با استعماری نو به ادامه همان روند بهره کشی ادامه می دهند. به علت حضور طولانی مدت استعمارگران و چپاول این قاره و دخالت های استعمارگران در سیستم حکومتی این کشورها، آشوب و تشنج هر از چندگاهی در این قاره همچون دملی چرکین سر باز می کند و جوامع متعددی را در کشورهای این قاره سیاه در بر می گیرد. تحولات بروندی و نسل کشی در این کشور، درگیری ها در الجزایر، تحولات سودان ، ساحل عاج و نه چندان زمانی پیشتر سیستم آپارتاید در آفریقای جنوبی ، مصداق های همین رویکرد استعمارگران در دوران معاصر است . به راستی تقابل نژادها و قومیت ها که هر از چندگاهی منجر به درگیری می شود، ریشه در کجا دارد؛ آیا بازار مصرفی تسلیحات در آفریقا که مثل آهن ربا کشورهای اروپایی و غربی را به سوی این قاره می کشاند، در این تقابل ها نقش دارد؛ آیا وجود ناآرامی ها در این کشورها، متغیری کلیدی و لازمه چپاول ثروت های آفریقا نیستند؛ پاسخ به این پرسشها برای همه واضح و مبرهن است و احتیاجی به توضیح ندارد. چندی پیش شماری از کشیشان و مبلغان مذهبی کشورهای اروپایی در هراره ، پایتخت زیمبابوه از استعمارگران قرون گذشته اروپایی برائت جستند و لب به عذرخواهی گشودند. هنوز هم ردپای دخالت استعمارگران غربی به خوبی در آفریقا دیده می شود. به هر حال با این پیشینه و هدف اصلی امریکا که به نظر می رسد در آشوبهای داخلی سودان بی تاثیر نبوده است ، تحولات و زدوخوردها به تصویب قطعنامه 1706 منجر شده است . اکنون تمام تلاش دولت خارطوم آن است تا راهی برای برقراری صلح در دارفور پیدا کند. جلوگیری از بین المللی شدن مساله دارفور، گزینه ای است که البشیر آن را پیگیری می کند. شواهد نشان می دهد به هر میزان که امریکا بر ابعاد خصومت خود علیه سودان می افزاید، مقامهای خارطوم گامهای خود را به سمت کاهش تنشهای داخلی بلندتر برمی دارند؛ چرا که از نگاه دولت خارطوم باز شدن پای بیگانگان به قضایای داخلی این کشور، ثمره ای جز پیچیده تر شدن اوضاع ندارد. از هم اکنون بسیاری از محافل منطقه ای با توجه به تقابل جدی که میان دولت خارطوم و شورای امنیت و امریکا به عنوان مصداق بارز و کنونی آن تحولات سودان است که سعی داریم با سیری در روند تحولات این کشور آفریقایی که پیشینه ای عظیم در مبارزه با استعمارگر کهن انگلیس در زمان قیام جنبش مهدی سودانی دارد، کنکاوی در اهداف پشت پرده اروپا و امریکا در این کشور مسلمان آفریقایی داشته باشیم. بهانه ای را برای واکاوی تحولات سودان جستجو می کنیم. چه بهانه ای بهتر از تحولات کنونی این کشور آفریقایی. درگیری ها در جنوب سودان و تحولات مربوط به دارفور بهانه خوبی برای استمرار مطالب پیش رو می گذارد.

میزبان نیل
سودان کشوری پهناور و با جمعیتی حدود 33 میلیون نفر در شرق آفریقا قرار دارد. این کشور پهناورترین سرزمین این قاره است . از شمال با مصر ، از غرب با لیبی ، چاد و آفریقای مرکزی و از جنوب با جمهوری دموکراتیک کنگو، اوگاندا و کنیا و همچنین از شرق با اتیوپی ، اریتره و دریای سرخ هم مرز است. رودخانه نیل از این کشور می گذرد و تا مصر و دریای مدیترانه ادامه می یابد. پول این کشور نیز پوند سودانی است . عمر حسن البشیر، رئیس جمهور این کشور است که از سال 1993 میلادی تاکنون در حال حکومت است . این کشور آفریقایی بیش از 200 مذهب و زبان دارد. در شمال سودان ، بیشتر مردم خود را عرب می دانند و زبان خود را لهجه ای از عربی می نامند. عربی کلاسیک ، زبان رسمی آنان است . در جنوب ، مردم خود را آفریقایی می دانند و طیف وسیعی از زبان ها را مورد استفاده قرار می دهند که البته هیچ یک از آنها عربی نیست . سودان مجمعی از خودمختاری ها و سلطنت نشین های مستقل است که از مرزهای جنوب با مصر تا اتیوپی ادامه پیدا می کند اما تا قرن 19 مصر بر آنها غلبه داشت . در سال 1881 میلادی سودانی ها به ریاست مهدی که یک چهره مذهبی بود ، بر ضد مصری ها قیام کردند. در این دوران ، جنگهای متعددی میان انگلیس که مصر را از آن خود می دانست و مهدی سودانی در می گیرد. در یکی از این جنگها، قوای تحت فرماندهی مهدی حدود 20 هزار سرباز انگلیسی را می کشند که این واقعه در تاریخ به ثبت می رسد. به گفته مقامات آن زمان بریتانیای کبیر تا آن زمان هیچ کشوری چنین شکستی را به انگلیس وارد نکرده بود. به لحاظ بزرگی این رویداد ، این قیام تحت عنوان جنبش مهدی سودانی لقب گرفت و از جنبشهای اسلامی معاصر به حساب می آید. دولت مهدی سودانی درنهایت پس از مرگ وی و در زمان جانشینان وی به وسیله ارتش انگلیس تحت فرماندهی ژنرال هوراتیو هربرت کیچنر در یک رشته درگیری ها شکست می خورد و دولت مهدی سودانی برکنار می شود. انگلیسی ها تا چندین سال با ارتش فرانسه در آفریقا در حال رقابت بودند. این نوعی مسابقه بود که ارتش انگلیس توان خود را برای کنترل محور شمال جنوب از قاهره تا کیپ تاون در ساحل عاج مورد آزمایش قرار دهد. این رقابت که به دشمنی میان دو کشور ختم شده بود، با بیرون رفتن فرانسه از میدان رقابت پایان یافت . انگلیسی ها کنترل سودان را ادامه دادند و فرانسه غرب این کشور را در دست گرفت که هم اکنون کشورهای چاد و جمهوری مرکزی آفریقا در آن منطقه قرار دارند. اما انگلیس تا زمانی که سلطان دارفور بر سر کار آمد، کنترل کامل سودان را در دست نداشت . انگلیس درصدد بود مسلمانان شمال را از مسیحیان و دیگر ادیان جنوب جداسازی نماید. به هر حال انگلیس موفق شد چنین کاری انجام دهد، اما منطقه ای مانند دارفور که مسلمانان و مسیحیان در کنار هم زندگی می کردند، به یک منطقه آشوب زده تبدیل شد.

سودان پس از استقلال
پس از استقلال رسمی سودان در سال 1956 میلادی ، روابط میان شمال و جنوب بسیار پرتنش بود. گروه چریکی آنیانیا در سال 1964 میلادی ، قدرت را تا حدی به دست آورده بود. البته این گروه خیلی زود از بین رفت ، اما آثار اقتصادی و سیاسی آن بر سودان باقی ماند. بالاخره در سال 1983 میلادی پس از شورش یکی از بخشهای ارتش ، جنبش آزادیبخش سودان ایجاد و جنگ داخلی شروع شد. مهمترین موضوع در سودان منابع نفتی جنوب این کشور است . امریکا و غرب به خاطر دستیابی به ذخایر نفت در جنوب این کشور، خواهان صلح در سودان هستند. پرواضح است زمانی که جنگ داخلی در این کشور برقرار باشد، نمی توان نفت را استخراج کرد. دارفور نیز که در بخش غربی سودان و در مرز چاد قرار دارد، در سال 2003 میلادی دچار جنگهای داخلی شد. در سال 1989 میلادی ، این شهر تحت نفوذ برخی رهبران چاد بود. فرانسه در آن زمان از چاد حمایت کرد و دلیل آن نیز روشن است ؛ زیرا چاد نیز کشوری نفتخیز است . 2 گروه شورشی موسوم به جنبش آزادیبخش سودان و جنبش عدالت و مساوات از فوریه سال 2003 میلادی در دارفور در غرب سودان درگیر جنگ با نیروهای دولتی هستند؛ آنها دولت خارطوم را متهم می کنند که شبه نظامیان عرب طرفدار خود به نام جنجوید را بر ضد آنها مسلح کرده و به منطقه دارفور بی توجه است . تاکنون دست کم بین 200 تا 300 هزار نفر در اقدامات خشونت آمیز، قحطی و بیماری در منطقه دارفور کشته و بیش از 2میلیون و 500هزار نفر نیز از ساکنان این منطقه از سودان بی خانمان شده اند. عامل اصلی تصویب قطعنامه 1706 به وجود آمده ، بروز ناامنی های بیشتر در دارفور را بعید ندانسته اند.

گریزگاه فتنه
سازمان ملل پس از تصویب قطعنامه 1706 شورای امنیت ، درصدد است دولت خارطوم را جهت پذیرش این قطعنامه مجاب کند. بی شک حضور صلح بانان بین المللی در دارفور، راه را برای ورود نیروهای امریکایی به سودان باز خواهد کرد و این موضوع تبعات منفی برای سودان و نهایتا منطقه در بر خواهد داشت . از این رو ، دولت خارطوم با درک پیامدهای منفی استقرار نیروهای بین المللی در دارفور ، درصدد است در چارچوب منطقه ای مشکل سودان را حل و فصل کند. کاهش تنشها با سازمان ملل ، ادامه مذاکره با اتحادیه اروپایی و اتحادیه آفریقا و در عین حال مهیا نمودن زمینه برای امضای پیمان صلح با تمام گروههای شورشی غرب سودان از جمله اقداماتی است که اینک مورد توجه خارطوم قرار گرفته است . سودان می کوشد ضمن جلوگیری از بین المللی شدن بحران دارفور، به دور از هیاهوهای تبلیغاتی امریکا، با بهره گیری از تلاشهای اتحادیه آفریقا و برخورداری از کمک مالی جامعه جهانی ، هرچه سریعتر آرامش را به مرزهای غربی سودان بازگرداند تا شرایطی مشابه منطقه جنوب ، بر غرب سودان نیز حاکم شود.