رگ ها و فنرهای میلی متری

چندی پیش کنگره سالانه جهانی قلب و عروق با حضور بیش از 3 هزار پزشک متخصص از پزشکان آسیایی ، کنگره قلب امریکا (TCT) و کنگره قلب اروپا(PCR) در چین برگزار شد.

کد خبر: ۱۰۷۴۴۱

در این میان یک جراح ایرانی با ارائه مقالاتی در زمینه بهره گیری از تکنیک درمان تنگی عروق قلب با آنژیوپلاستی موفق به کسب رتبه نخست پژوهش در این کنگره شد.
آنژیوپلاستی روشی بدون جراحی برای رفع گرفتگی عروق قلب محسوب می شود که در برخی مراکز پیشرفته درمانی در دنیا حتی تا 80 درصد به کاهش جراحی های قلب باز (بای پس) کمک کرده است. در واقع با پیشرفت های چشمگیر طی 5سال اخیر، فضای کاملا متفاوتی در عرصه درمان بیماری های غیرقابل علاج پیش روی بیماران باز شده است.
گفتگوی ما با دکتر مسعود قاسمی ، عضو کالج بین المللی قلب امریکا و انجمن قلب اروپا و رئیس انجمن آترواسکلروز ایران نیز به همین بهانه صورت گرفته است.

از تکنیک های نوین بیماران تنگی عروق قلب برایمان صحبت کنید؛ این شیوه ها چه پیشرفت هایی نسبت به روشهای قبلی داشته اند؛

روشهای درمانی جدید به 3 روش درمان دارویی ، درمان های غیرجراحی (آنژیوپلاستی) و درمان جراحی باز تقسیم می شوند. در هر 3 حوزه پیشرفت های قابل ملاحظه ای در یک دهه اخیر بخصوص در 5 سال اخیر داشته ایم. در زمینه بیماری هایی که با دارو کنترل می شوند، استاتین ها نقش بزرگی در پیشگیری و درمان دارند و از ابزارهایی بسیار مهم در بیمارانی که به طور اولیه درمان چربی خون می شوند یا در کسانی که با چربی طبیعی می خواهیم احتمال حوادث قلبی و عروقی را در آنها کم کنیم ، محسوب می شوند. در عین حال ، این شامل بیمارانی که تنگی عروق قلب دارند یا جراحی باز و آنژیوپلاستی شده اند نیز می شود. از خانواده این داروها ترکیباتی داریم مانند پلاویکس ، داروهای ضدپلاکتی که همراه با آسپرین نقش موثرتری در پیشگیری از حوادث قلبی عروقی داشته اند و نیز داروهای ضدلخته و انعقاد که نسل جدید داروهای ما هستند.از طرف دیگر، ما در این گروه دارویی ، داروهای بسیار جدید و موثر در مجموعه درمان فشار خون داریم. داروهایی که به آنها گیرنده های آنژیوتنسین می گویند و بلوکهای کننده های کلسیم که نسل جدیدشان را در اختیار داریم. حال می پردازیم به بحث جراحی باز که سابقه ای در حد 2 دهه دارد و از درمان های مقبول و موثر در تنگی رگهای قلب است. در این حوزه متخصصان جراحی قلب ، بیمارانی را که تشخیص شان نهایی شده ، تحت عمل جراحی قلب باز قرار می دهند.

با ظهور شیوه های جدید نظیر روش آنژیوپلاستی استفاده از عمل جراحی قلب باز کاهش چشمگیری داشته است

در این شیوه رگهای دیگر بدن از جمله شریان هایی که در سینه قرار گرفته و وریدهای پاها به صورت پل ، در جلوی منطقه درگیر بای پس می شوند. در این زمینه هم پیشرفت های تکنیکی قابل ملاحظه ای به وجود آمده است. و می رسیم به آنژیوپلاستی که از علوم بسیار نوین درمانی در عروق بدن است ، با سابقه ای در حدود 15سال اخیر که بتدریج این تکنیک به حد بالای خود رسیده است . در این روش علاوه بر این که نتیجه جراحی قلب را از نظر پیدا کردن جریان خون به انتهای قلب ، می گیریم ، در کنارش قفسه سینه بیمار باز نمی شود و ما از شریان های اطراف مثل پاها و دستها وارد قلب می شویم و با ابزار بسیار ظریف از تنگی ها عبور می کنیم و بعد در محل تنگی از بالون های ظریفی استفاده می کنیم و رگ را مقداری باز می کنیم و بعد یک وسیله که به آن استنت یا فنر می گوییم روی بالون داخل رگ تعبیه می کنیم و این باعث می شود رگ در آنجا باز بماند.نوع بسیار پیشرفته این تکنیک در حال حاضر، استفاده از استنت هایی است که با داروهایی خاص آغشته می شوند که احتمال عود را کمتر می کنند. در واقع این استنت ها به ما این امکان را می دهند که ضایعات طولانی تر در رگهای باریک تر و رگهایی که سرشاخه قرار گرفتند را هم درمان کنیم . با روی کارآمدن این تکنیک بسیاری از بیمارانی که قبلا جراحی قلب باز می شدند، با آنژیوپلاستی درمان می شوند البته هنوز هم جراحی قلب به عنوان یک گزینه بسیار باارزش در جای خودش باقی است.

آیا آنژیوپلاستی تنها محدود به عروق قلبی می شود؛

در حال حاضر، آنژیوپلاستی به عروق کاروتید گردن و حتی رگهای داخلی مغز، رگهای کلیه ، آئورت و اندام تحتانی هم گسترش یافته است. ما این حوزه کار را اصطلاحا آندو وسکولر می نامیم. متخصصانی در حوزه کار قلب ، رادیولوژی یا حتی جراح عروق هستند که با گذراندن دوره های مخصوص می توانند علاوه بر رگهای قلب ، در این زمینه هم کار کنند.

در حوزه پیشگیری از بیماری های قلبی عروقی به چه پیشرفت هایی دست یافته اید؛

در واقع مقوله پیشگیری به 2 گروه اصلی اولیه و ثانویه تقسیم می شود. در پیشگیری اولیه باید به فرهنگ تغذیه ، نحوه زندگی و آموزش های اجتماعی برای جلوگیری از بیماری از دوران کودکی توجه داشت ، اما پیشگیری ثانویه یعنی این که کسی بیماری قلبی دارد و باید سعی کند از تکرارش جلوگیری کند یا شدتش را کاهش دهد. مجموعه این بررسی ها در پیشگیری ، اجتناب از ایجاد فاکتورهای خطرساز و یا تقلیل و حذف این فاکتورهاست. این فاکتورها عبارتند از: افزایش فشار خون شریانی ، چربی های خون ، سیگار، بیماری دیابت و عدم تحرک. در کنار این عوامل ، سابقه فامیلی (نقش ارث) نیز در بروز بیماری های قلبی عروقی بسیار اهمیت دارد.

از روشهای تشخیصی مدرن نیز برایمان صحبت کنید؛

در این حوزه چند شیوه ارزشمند داریم از جمله اکو کاردیوگرافی که در آن ما با استفاده از امواج صوتی قادریم آناتومی قلب را ببینیم ، دریچه ها را ارزیابی ، ضخامت دیواره رگها، اندازه قلب و پرده دور قلب را ارزیابی کنیم. بعلاوه با استفاده از این روش می توان بیماری های مادرزادی و اختلالات حرکتی عضله قلب را تشخیص داد.روش دیگر در این حوزه اسکن رادیواکتیو قلب است که در آن از روی نحوه جریان خون در نسج عضلانی ، منطقه ای را که میزان خونرسانی به آنها، نسبت به مناطق دیگر مختل شده است ، کشف و بررسی می کنیم.اما آنژیوگرافی کرونر سرمنشائ اصلی کار ما در روشهای درمانی محسوب می شود، چون با وجود آنژیوگرافی می توان تنگی رگها، شدن آن و دیگر روشهای درمانی تشخیص براساس آن تنظیم کرد.بعلاوه روش بسیار جدیدی در این حوزه به نام سی.تی.اسکن عروق کرونر نیز مطرح است که در دنیا در 2 سال اخیر مطرح شده و در کشورمان سابقه ای یکساله دارد. در این روش ، بدون آن که وارد سیستم شریانی شویم ، از طریق ورید، ماده حاجب را تزریق و در زمانی کمتر از 15 ثانیه ، تمام رگهای عروق کرونر قلب را تشخیص می دهیم. در واقع این تکنیک (MSCT 64) روش بسیار خوبی برای تایید یا نفی وجود تنگی رگهای قلب است.

آیا کلیه شیوه هایی که از آن نام بردید در کشورمان قابل ارائه است و آیا این شیوه ها تحت پوشش بیمه های درمانی قرار گرفته اند؛

بله تمام این تکنیک ها در ایران اجرا و ارائه می شوند و غیر از تکنیک آخر(MSCT64) که به علت جدید بودن تاکنون تحت پوشش بیمه قرار نگرفته و پیگیری های آن درحال انجام است ، بقیه شیوه های ذکر شده تحت پوشش بیمه های دولتی و تکمیلی قرار دارند.آنژیوپلاستی روی کدام دسته از بیماران قلبی قابل اجراست ؛تمام بیمارانی که شرایط آناتومی رگشان در آنژیوگرافی نشان دهد که می شود از بالون و استنت دارویی برایشان استفاده کرد، گزینه های مناسبی برای آنژیوپلاستی محسوب می شوند.جالب است بدانید میزان عود پس از به کارگیری استنت های دارویی به درصدی حدود 9 درصد و در برخی ضایعات حتی به نزدیک صفر رسیده است.

آیا به کار گرفتن فنرها یا استنت ها عوارض جدیدی را برای بیمار به همراه نمی آورد؛

درست است که این فنرها دائمی هستند ؛ اما نکته جالب این که با امتیازی که خلقت برای انسان فراهم آورده است ، بتدریج لایه ای طبیعی روی فنرها را می پوشاند، به گونه ای که پس از مدتی جزو دیواره رگ می شوند. که البته این هم یک امتیاز وهم یک عیب محسوب می شود ؛ چراکه اگر بیش از یک لایه سلول روی فنرها بگیرد، می تواند منجر به گرفتگی مجدد رگ شود. این نقیصه با روی کارآمدن استنت های دارویی که مانع از پرسلول شدن جدار داخلی رگ می شوند، حل شده است.