تعادل روانی کودک با توجه مناسب

والدین در قبال تولد کودک خود مسئول هستند و البته برخی والدین به تنها موضوعی که اهمیت نمی‌دهند، فرزند خود و شیوه مراقبت و نگهداری آن است.

تمایل کودک به برقراری نوعی رابطه نزدیک با افرادی معین (مانند والدین یا مراقبان) و احساس امنیت بیشتر در حضور این افراد به معنای دلبستگی است. در فرآیند دلبستگی رابطه‌ای تشکیل می‌شود که کودکان احساس امنیت می‌کنند و برخی از کودکان در شرایطی رشد می‌کنند که این نیاز در آنها برطرف نمی‌شود و مورد غفلت اجتماعی قرار می‌گیرند. 10 درصد کودکانی که بشدت مورد غفلت قرار می‌گیرند، دچار اختلال دلبستگی واکنشی می‌شوند. این کودکان تنظیم هیجان ضعیفی دارند و نوع اختلال آنها شبیه اوتیسم است، اما در طبقه متفاوتی قرار می‌گیرند و نوع ملاک‌های تشخیصی آنها با اوتیسم متفاوت است.

این اختلال قبل از پنج سالگی بروز می‌کند و کودک مبتلا باید حداقل 9 ماه داشته باشد تا بتوانیم این اختلال را در او تشخیص دهیم. این کودکان در محیط‌های غیرمعمول پرورش می‌یابند. معمولا این بیماری در کودکانی به چشم می‌خورد که قبل از سپردن سرپرستی آنها به دیگران یا پرورشگاه، بشدت نادیده گرفته شده‌اند. کودک مبتلا رفتارهای قالبی و تکراری از خود نشان می‌دهد. به عنوان مثال، موقع ناراحتی بندرت درصدد منبع دلداری بر می‌آید و به دلداری دادن واکنش نشان نمی‌دهد.

ملاک‌های تشخیصی عبارتند از:

کودک الگویی از رفتارهای دلبستگی بسیار آشفته و نامناسب را نشان می‌دهد و این الگوهای رفتاری متناسب با سن او نیست.

کمترین پاسخ‌دهی اجتماعی و هیجانی را نسبت به دیگران دارد.

عواطف مثبت کودک محدود است.

کودک دوره‌های تحریک پذیری، اندوه یا ترس توجیه‌ناپذیر را تجربه می‌کند.

رفتارهایی از خود بروز می‌دهد که نشان می‌دهد در قبال کارهای خود بی‌مسئولیت است و احساس وجدان ندارد.

الگوهای متغیر از ابراز خشم از خود بروز می‌دهد و گاهی فعال و منفعل عمل می‌کند.

این علائم بیش از ده ماه در کودک دیده می‌شود و برای درمان لازم است، ابتدا نوع اختلال مورد بررسی قرار گیرد. با توجه به این که در این بیماری عوامل محیطی نقش پررنگی دارند، لازم است تاریخچه سبک زندگی فرد مورد بررسی قرار گیرد و متناسب با آن، درمان‌های حمایتی شروع شود. والدین و مراقبان کودک باید بدانند که مسیر اصلاح رفتار طولانی است و لازم است، روند توجه و حمایت و محبت یکسانی را در مورد کودک مبتلا به کار ببرند و فضای امن برای او ایجاد کنند. رفتاردرمانی مداوم و بازی درمانی گروهی نیز برای این کودکان موثر است.

دکتر مهرنوش دارینی

متخصص روان‌شناسی و مشاوره