جهاد ، نهادی برای پژوهش

پژوهش در جهاد دانشگاهی یکی از ماموریت های مهم سازمانی این نهاد است که از ابتدای تاسیس این نهاد انقلاب اسلامی در سال 1359 سهمی تعیین شده در ساختار فعالیت های این نهاد داشته است.

کد خبر: ۱۰۵۳۸۵

در اساسنامه جهاددانشگاهی که به تصویب شورای عالی انقلاب فرهنگی رسیده است 2 هدف از 3 هدف مصوب و 5 وظیفه از 9 وظیفه کلی جهاد دانشگاهی به فعالیت های تحقیاتی انسانی این نهاد معطوف است.
جهاد دانشگاهی طی عمر 26 ساله خودتوانسته است بالغ بر 5500 طرح تحقیقاتی را که بخش عمده آنها طرحهایی کاربردی و توسعه ای بوده را به انجام برساند و هم اکنون یعنی در مرداد ماه سال 1385 نیز بالغ بر 1050 طرح تحقیقاتی را در دست اجرا دارد که از مجموع طرحهای در دست اجرا بالغ بر 350 طرح آن با استفاده از منابع داخلی سازمان و مابقی طرحهایی است که به وسیله کارفرماهایی از بخشهای مختلف صنعتی و اقتصادی ، خدماتی و کشاورزی کشور تامین اعتبار مالی می شود. پژوهش در جهاد دانشگاهی در بخشهای انجام طرحها و طرح پژوهشی ، ارائه خدمات و مشاوره های تخصصی و فنی از نظر ساختارهای تشکیلاتی ، انجام فعالیت های پژوهشی ، فعالیت های تحقیقاتی در قالب گروههای پژوهشی و مراکز خدمات فنی و تخصصی صورت می گیرد. اکنون در مجموعه جهاددانشگاهی 41 واحد و 14 پژوهشکده در سراسر کشور به انجام فعالیت های پژوهشی مبادرت می ورزند. پژوهش در جهاد دانشگاهی چند خصیصه مهم و تعیین کننده دارد که اهم آنها عبارتند از:
1- نوع تحقیق: تحقیق و پژوهش در جهاد دانشگاهی از دسته بندی مرسوم تحقیقات به انواع تحقیقات کاربردی و توسعه ای معطوف است. از آنجا که کاربرد نتیجه پژوهش همواره یکی از دغدغه های اصلی تحقیقات جهاد دانشگاهی بوده و این نهاد برآن است که همه فعالیت های خود را به عمل و بهبود روندهای علمی فنی و تخصصی جامعه معطوف کند ; بنابراین تمرکز فعالیت های پژوهشی خود را بر ارائه خدمات و مشاوره های فنی و تخصصی و نیز انجام پژوهش های کاربردی و توسعه ای قرار داده است . بررسی ها نشان می دهد بیش از 90 درصد طرحهای تحقیقاتی جهاددانشگاهی در زمره طرحهای کاربردی و توسعه ای قرار دارد.
2- کارفرمایی بودن پژوهش ها: از آنجا که جهاد دانشگاهی همواره به فرآیند کاربرد نتایج تحقیقات مقید بوده است ، تلاش کرده انتخاب طرحهای تحقیقاتی براساس نیازهای سازمان ها، نهادها و موسسات علمی ، فنی و صنعتی کشور صورت گیرد و از ابتدا دستگاهی سفارش تحقیق را بدهد تا در پایان کار نیز نتایج تحقیقات برای رفع نیاز مشخص اعلام شده مفید باشد بیش از طرحهای پژوهشی جهاد دانشگاهی دارای کارفرمای مشخص بوده است. این نوع نگاه به پژوهش ها توانسته است برای حذف یا کاهش معضل موجود در نظام تحقیقات کشور یعنی عدم کاربرد تحقیقات در کشور مددهایی جدی بکند.
3- نیروی انسانی: نیروی انسانی فعال در بخش پژوهش و تحقیقات در جهاد دانشگاهی نیروهایی متخصص ، متعهد و با انگیزه و خلاق و مبتکر بودند. تمامی این نیروها از میان دانشجویان و اعضای هیات علمی جوان دانشگاه ها و مراکز تحقیقاتی کشور انتخاب و با توان تخصصی ، انگیزه فعالیت تخصصی برای رفع نیازهای کشور، خلاقیت و تعهدی که در آنها وجود دارد و فضایی سازنده ، صمیمی ، ایمانی ، تخصصی و خلاق در حوزه پژوهش جهاد ایجاد کرده است . از مجموع1265 همکار تمام وقتی که در حوزه پژوهش جهاد دانشگاهی در سال 84 فعال بوده اند بیش از 68 درصد آنها دارای مدرک تحصیلی حداقل لیسانس و سابقه فعالیت تخصصی بیش از 5 سال بوده اند.
4- خود اتکایی مالی: تلاش برای انجام تحقیقات بازارگرا و اتکای مالی حوزه پژوهش به فعالیت های خود در جهاد دانشگاهی از سالهای اولیه شروع کار تحقیقاتی یک اصل مهم و بدون جایگزین بوده است.
آمارهای مالی نشان می دهد جهاد دانشگاهی نهادی است که بیش از 80 درصد هزینه های سازمانی خود را خود تامین می کند و این همه در حالی است که بخشی از وظایف و ماموریت های این نهاد، وظایف و ماموریت های حاکمیتی و عمومی است. حوزه پژوهشی در این نهاد قریب 90 درصد هزینه های خود را تامین می کند. میزان کمکهای دولتی که در این بخش هزینه می شود حدود 16 درصد هزینه بخش تحقیقات در جهاد دانشگاهی است.
این حوزه طی سال 1384 توانسته است تعداد بسیاری قرارداد طرح پژوهشی را با موسسات ، نهادها و دستگاه های صنعتی ، کشاورزی ، خدماتی و اجرایی کشور منعقد کند. اگر حجم ریالی قراردادها و خدمات تخصصی و مشاوره ای را که این نهاد در سال 84 به جامعه ارائه کرده در نظر بگیریم جمع ریالی فعالیت های پژوهشی جهاد دانشگاهی بالغ بر 445 میلیارد ریال می شود که با احتساب قریب به 85 میلیارد ریال کمکهای مالی دولت به حوزه پژوهش جهاد دانشگاهی مجموعه حجم ریالی فعالیت های پژوهشی این نهاد نزدیک به 530 میلیارد ریال می شود.
5- ساختار منعطف: ساختار سازمانی و تشکیلاتی در حوزه پژوهشی جهاد دانشگاهی ساختاری منعطف است. سازمان پژوهش در جهاد ضمن عنایت به ساختارهای رسمی کشور حجمی کوچک و منعطف دارد که متناسب با شرایط زمانی و اقتضای کار می تواند بسرعت کوچک یا بزرگ شود. این ساختار یک هسته ثابت 2یا 3ا نفره دارد که متناسب با حجم فعالیت ها به صورت ماتریسی قابلیت بزرگ شدن برای انجام طرحها و سپس بازگشت سریع به هسته اول در زمان پایان طرحها دارد. تعداد نیروهای تمام وقت و ثابت جهاد دانشگاهی معمولا معادل تعداد نیروهای فعال در حوزه پژوهش است که بیشتر به صورت طرحی در حال فعالیت هستند.
در سایه خصایص و ویژگی های این چنینی است که از دل سازمانی کوچک طرحها و تحقیقاتی به ثمر می رسد که بسیاری از آنها برای اولین بار در کشور صورت می گیرد و باعث کاهش اتکا و وابستگی یک طرفه علمی و تکنولوژیک جامعه به خارج از مرزها می شود و بسیاری از آنها در جشنواره ها، کنفرانس ها، سیمنارها و سمپوزیوم های علمی و تخصصی داخلی و خارجی می درخشند. در پایان این نوشته به عنوان نمونه و مشتی از خروار چند کار مهم و برجسته تحقیقاتی این نهاد خدوم در سال 84 را فهرست وار ذکر می کند: جداسازی و تکثیر سلولهای بنیادی فرانشیمی از مغز استخوان و تمایز آنها به سلولهای استخوانی ، کشت و تکثیر سلولهای بنیادی لیمبال در محیط آزمایشگاه و پیوند آن به بیماران یا نقص سلولهای بنیادی لیمبال ، پیوند اتولوگ بن یاخته های مغز انسان به قلب گروه SBDC، تولید سلولهای قرنیه و کبدی از سلولهای بنیادی ، طراحی و ساخت سیلیکاژل کروی و دستگاه نیمه صنعتی آن ، طراحی و ساخت مقاومت فولادی ، طراحی و ساخت منابع تغذیه صنعتی UPC، AC، DV، طراحی و ساخت دستگاه انجماد سریع تحت خلاؤ، دستیابی به فناوری طراحی و ساخت UPSهای پرقدرت موازی ، طراحی و ساخت سیستم غبارگیری الکترواستاتیک آلکالی بای پاس ، طراحی و تولید سم علف کش بنتازون ، سم قارچ کش متیل میدازول 2 کاربامات ، تولید مجموعه ای از آنتی بادی های منوکلونال علیه شاخصهای آنتی ژن سطح اسپرم انسان ، طراحی و ساخت فرستنده 600KW رادیویی در باند AM ، طراحی و ساخت قطعات موردنیاز خط DANOBAT و خط مونتاژ موتور خودرو، بررسی و نقد اندیشه سیاسی در متفکران جهان اسلام از فروپاشی عثمانی تا پایان قرن بیستم و...