سوار بر مـوج دغدغههای صنفی
چند ماه گذشته خبرهایی منتشر شد مبنی بر اینکه «کسب و کارهای مجازی» صاحب اتحادیه صنفی مستقل خواهند شد و همین ماجرا باعث شده صدای مخالفت از گوشه و کنار شنیده شود. از سوی دیگر بسیاری از فعالان بازار در کنار واژه «صنف» واژه دیگری را هم شنیده یا خواندهاند: «موازیکاری».
صدای فریاد مدیران و صاحبان مناصب در اتحادیهها و انجمنهای صنفی در مورد آنچه موازیکاری عنوان میشود همیشه رسا بوده، اما این موازیکاری چیست؟ یک اتحادیه صنفی یا یک نظام صنفی تخصصی و یک انجمن صنفی چه کاربردی دارد؟ آیا وجود چند انجمن و نظام صنفی و اتحادیه که همگی در نقطه یا مناطقی فصل مشترک دارند و به اصطلاح همپوشانی دارند، باعث اخلال میشود یا برعکس موارد مثبتی را به همراه دارد؟
تفاوت اتحادیه و انجمن
در اقتصادهای پویا، اتحادیههای صنفی پایگاهی برای رشد صنف و اعضای آن است. اتحادیهها، مشروعیتبخشِ احزاب سیاسی هستند و به نفع صنف خود با دولت، سیاستمداران و قانونگذاران لابی میکنند. آنها قانونگذار را از ضرورت مقرراتگذاریهای جدید و لازمه کسب و کار مطلع کرده و در مقابل مقررات دست و پا گیر، نهادهای مسئول را مطلع میکنند. در دعاوی حقوقی و حقیقی مرتبط با اعضای خود و به نفع اعضای خود وارد میشوند. با ورود فناوریهای جدید و مدلهای تجاری جدید و هر نوع پدیدهای که به حوزه صنف مربوط میشود، در جهت منافع صنف آموزشهای لازم را به اعضای صنف میرسانند. در عین حال که نظامهای صنفی متعددی در شهرهای مختلف میتواند وجود داشته باشد، اما اتحادیهها معمولا پر تعداد نیستند. نظامهای صنفی بسیار تخصصی هستند، مثلا انجمن صنفی ناشران دیجیتالی مستقل، انجمن صنفی تولیدکنندگان تجهیزات سولار و مثالهای دیگر. براساس زمینه اصلی حرفه و کسب و کارها، اتحادیهها، نهادهای بالا دستی تعداد زیادی از انجمنها و نظامهای صنفی هستند. بهاینترتیب اعضای یک انجمن تخصصی صنفی و خود آن انجمن، عضو یک اتحادیه است که حوزه کلیتری را پوشش میدهد.
خانه صنف یا ویلای شخصی
در ایران و در حوزه فاوا چند نهاد تخصصی صنفی وجود دارد. در کنار بسیاری از فعالان صنفی که خدمت به صنف و رشد و تعالی همصنفیهای خود، دلایل فعالیت صنفیشان است، گروه دیگری از فعالان صنفی در اکثر نهادهای صنفی فاوا وجود دارد که فردگرایی و استفاده از امتیازهای ویژه به بهانههای صنفی را سالهاست انجام میدهند. آنگونه که به نظر میرسد برای اینگونه افراد، قدرت لابیگری و امتیازگیری از دولت یکی از مهمترین دلایل اشتیاق به تاسیس اتحادیهها یا حضور در لایههای بالایی مدیریت نهادهای صنفی است. قدرتی که در اختیار مدیران و دست اندرکاران با سمتهای ارشد فعال در اتحادیهها و انجمنهای صنفی است.
برخی از انجمنهای تخصصی فاوا هم در کشورمان پایگاه عده خاصی از فعالان بازار شده که اجازه ورود دیگر بازیگران را به حوزه خود نمیدهند. شعارهایی مثل «خانه صنف» که در ذات خود شیرین و ضروری است، با رویکرد برخی از فعالان صنفی در عضویت و حضور در لایههای مدیریتی نهادهای صنفی، نهاد صنفی را از خانهای برای اعضای صنف به خانه شخصی و ویلایی برای برخی از فعالان صنفی بدل کرده است.
اتحادیه جدید و حاشیههایش
در مورد پیشنهاد تاسیس صنفی به نام «کسب و کارهای مجازی» سروصدای زیادی به پا شده است. موافقان ایجاد این اتحادیه جدید از مشکلاتشان در یکی دو سال اخیر میگویند و اینکه با تاسیس یک اتحادیه راحتتر میتوانند به منافع کسب و کار خود برسند و در مواقع ضروری از خود دفاع کنند. مخالفان تاسیس این اتحادیه از موازیکاری میگویند و از اینکه این عده از فعالان جدیدالورود به بازار میتوانند از ظرفیتهای نهادهای صنفی موجود با قدمت بیشتر استفاده کنند.
اولا تخصیص نامی چون کسب و کارهای مجازی از آن اشتباههای عجیب و غریب مفهومی است. اگر یک زیرساخت خردهفروشی آنلاین چند نوع کالا را با استفاده از زیرساختهای فاوا به کاربر میفروشد، اتفاقی که در مورد این کسب و کار میافتد به هیچ وجه مجازی نیست. کاربر با استفاده از دستگاههای ارتباطی به سایت یا اپلیکیشن خردهفروشی متصل میشود، کالای خود را انتخاب میکند، پرداخت خود را بهصورت الکترونیکی یا فیزیکی در زمان تحویل انجام میدهد و کالا را تحویل میگیرد. همه اینها رویدادهایی واقعی هستند که بخش مهمی از آن در جهان فیزیکی اتفاق میافتد.
در دیگر کشورها، در هر رشته و کسب و کاری که از بستر فناوری اطلاعات و ارتباطات بهعنوان زیرساخت ارتباطی و خدماتی استفاده میشود، آن کسب و کار، زیرمجموعه اتحادیه و صنفی است که خدماترسانی آن را انجام میدهد. بهاینترتیب فعالان عرصه خدماترسانی با استفاده از زیرساختهای فاوا در ایران میتوانند ابتدا به انجمنی صنفی با عنوانی مشابه «انجمن صنفی ارائهکنندگان خدمات بر بستر فاوا» یا «انجمن صنفی شرکتهای فناورانه» فکر کنند. خدماتی که این شرکتها ارائه میدهند زمینه کاری آنها در صنایع مختلف است. مثل آمازون که شرکتی فعال در زمینه تجارت الکترونیکی است و در صنعت خردهفروشی کار میکند یا شرکت اوبر که شرکتی فناورانه است و در صنعت حمل و نقل فعالیت میکند. اما در مورد آن دسته از فعالان در ایران که خود را کسب و کارهای مجازی مینامند، شاید بزرگترین انتقاد به نهادهای صنفی موجود که معتقدند این گروه از فعالان بازار نباید اتحادیه مستقلی داشته باشند، این است که ظرفیتهای موجود چقدر به حل مشکلات این گروه از کسب و کارها کمک کرده است؟ آیا آغوش نهادهای صنفی موجود برای پذیرفتن این فعالان باز بوده است؟
موازیکاری پدیدهای قدمتدار در نهادهای صنفی فاوا در ایران است. راهحل این مشکل تشکیل یا تقویت یک نهاد صنفی بزرگ و قدرتمند در حوزه فاوا بهعنوان اتحادیه و تشکیل به تعداد لازم «انجمنهای تخصصی صنفی» در زیرشاخههای مختلف است که همگی زیر چتر یک اتحادیه قدرتمند قرار بگیرند.
محمدعلی پورخصالیان | کارشناس حوزه فاوا
تازه ها
گوناگون
پیشنهاد سردبیر
در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم
پشت پرده اتاقهای دود و طلسـم
